Ανθεκτική στα φάρμακα δερματική μόλυνση εξαπλώθηκε σε 29 χώρες – Η Ελλάδα είναι ήδη στον χάρτη

Μια μορφή δερματοφύτωσης (ringworm) που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί εξαπλώνεται πέρα από τη Νότια Ασία. Στην τελευταία έκθεση «Emerging Infectious Diseases» (Αναδυόμενα Λοιμώδη Νοσήματα) του CDC γίνεται αναφορά στον μύκητα Trichophyton indotineae που εντοπίστηκε σε εργαστηριακά δείγματα από 29 χώρες.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες όπου έχει εντοπιστεί ο μύκητας.

Τι διαπίστωσε η νέα έκθεση;

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα ταυτοποίησης μυκήτων που υποβλήθηκαν στο δίκτυο ταυτοποίησης μέσω φασματομετρίας μάζας, από τον Μάρτιο του 2022 έως τον Δεκέμβριο του 2025. Από τα 123.025 φάσματα του γένους Trichophyton, τα 3.399 ταυτοποιήθηκαν ως T. indotineae.

Τα περιστατικά ανίχνευσης αυξήθηκαν κατακόρυφα:

• 237 το 2022
• 454 το 2023
• 1.016 το 2024
• 1.692 το 2025

Εντός του συμπλέγματος ειδών T. mentagrophytes, το ποσοστό που ταυτοποιήθηκε ως T. indotineae αυξήθηκε από 4,6% σε 13,1%.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν εργαστηριακά φάσματα και όχι μεμονωμένους ασθενείς. Η Ευρώπη παρήγαγε το 89,4% των φασμάτων T. indotineae, εν μέρει επειδή τα ευρωπαϊκά εργαστήρια αντιπροσωπεύονταν σε μεγάλο βαθμό. Συνεπώς, ο χάρτης δείχνει πού ανιχνεύθηκε ο μύκητας και όχι την πραγματική συχνότητα εμφάνισής του σε κάθε χώρα.

Γιατί προκαλεί ανησυχία ο εν λόγω μύκητας;

Το T. indotineae είναι ένα δερματόφυτο, δηλαδή ο τύπος μύκητα που προκαλεί δερματοφύτωση (ringworm) και μυκητίαση στη βουβωνική χώρα (jock itch). Μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένα εξανθήματα με έντονο κνησμό, λέπια ή δερματικό σημάδι σε σχήμα δακτυλίου. Προκαλεί ανησυχία επειδή πολλά στελέχη παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιμυκητιασικά φάρμακα.

Η ανθεκτικότητα συνδέεται συχνά με μεταλλάξεις σε ένα γονίδιο του μύκητα, το οποίο αποτελεί τον στόχο των φαρμάκων. Οι λοιμώξεις μπορεί να επιμείνουν ή να υποτροπιάσουν και ενδέχεται να απαιτούν αξιολόγηση από ειδικό και τη χορήγηση διαφορετικού αντιμυκητιασικού φαρμάκου από του στόματος.

Οι τοπικές κρέμες κορτικοστεροειδών μπορούν να επιδεινώσουν τη δερματοφύτωση, να αλλοιώσουν την όψη της και να διευκολύνουν την εξάπλωσή της. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς ιατρική συμβουλή σε περιπτώσεις εξανθήματος που υπάρχει υποψία ότι οφείλεται σε μύκητα.

Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη και την Ελλάδα;

Τα ευρήματα ενισχύουν προγενέστερες ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις και δεν είναι καμπανάκι κάποιας νέας απειλής. Το ECDC είχε αναφέρει από το 2023 περιστατικά λοίμωξης από T. indotineae στην Ελλάδα, τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Δανία και είχε προειδοποιήσει ότι αυτές οι λοιμώξεις, οι οποίες είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν, ενδέχεται να αυξηθούν.

Η Ελλάδα διαθέτει επίσης τα δικά της εργαστηριακά δεδομένα. Μελέτη από το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» εξέτασε 112 ελληνικά στελέχη Trichophyton και εντόπισε 9 στελέχη του γονοτύπου VIII του T. mentagrophytes (ο τύπος που πλέον συνδέεται με το T. Indotineae) τα οποία παρουσίαζαν μειωμένη ευαισθησία στα κοινά αντιμυκητιασικά φάρμακα. Και τα 9 έφεραν μεταλλάξεις, που σχετίζονται με την ανθεκτικότητα.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό ΔΕΝ σημαίνει ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει κάποια μεγάλη έξαρση κρουσμάτων. Η έκθεση επιβεβαιώνει τη γεωγραφική παρουσία του μύκητα, αλλά δεν μπορεί να προσδιορίσει πόσο συχνή είναι η λοίμωξη αυτήν τη στιγμή στην Ελλάδα ή σε ποιο βαθμό συμβαίνει τοπική μετάδοση.

Τι πρέπει να προσέχετε;

Οι περισσότερες κοινές μορφές δερματόφυτων (μυκητιασικών λοιμώξεων του δέρματος) παραμένουν αντιμετωπίσιμες. Η εξέταση από δερματολόγο καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική όταν το εξάνθημα:

• Είναι εκτεταμένο, προκαλεί έντονο κνησμό ή εξαπλώνεται ταχέως
• Δεν παρουσιάζει βελτίωση μετά την αντιμυκητιασική θεραπεία
• Επανεμφανίζεται σύντομα αφότου φαινομενικά είχε υποχωρήσει
• Εμφανίζεται μετά από στενή επαφή με άτομο που έχει επίμονο μυκητιασικό εξάνθημα
• Εμφανίζεται μετά από ταξίδι σε μέρο όπου είναι συχνή η εμφάνιση ανθεκτικών μυκητιάσεων

Η μυκητίαση μεταδίδεται μέσω της επαφής δέρματος-με-δέρμα και μέσω μολυσμένων κοινόχρηστων αντικειμένων, όπως πετσέτες, ρούχα και κλινοσκεπάσματα. Αποφύγετε τέτοια κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων, πλένετε τα χέρια σας αν αγγίξετε το προσβεβλημένο δέρμα και ακολουθήστε την αντιμυκητιασική θεραπεία για όλη τη διάρκεια που σας έχει συνταγογραφηθεί.

Τι γίνεται αν η θεραπεία δεν αποδίδει;

Μην αλλάζετε απλώς κρέμες και μην αυξάνετε τη φαρμακευτική αγωγή με δική σας πρωτοβουλία. Ένας δερματολόγος μπορεί να επιβεβαιώσει αν το εξάνθημα οφείλεται σε μύκητα και, σε περίπτωση υποψίας για ανθεκτικό T. indotineae, να δρομολογήσει εξειδικευμένες εξετάσεις ταυτοποίησης ή ελέγχου ευαισθησίας.

Η τυπική καλλιέργεια μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη ταυτοποίηση του T. indotineae ως συγγενές είδος Trichophyton, επομένως ενδέχεται να απαιτηθεί μοριακή αλληλούχιση ή επικυρωμένες μέθοδοι φασματομετρίας μάζας.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνη η ανθεκτική στα φάρμακα δερματομυκητίαση;

Συνήθως πρόκειται για μια επιφανειακή λοίμωξη του δέρματος και όχι για μια απειλητική για τη ζωή διηθητική μυκητιασική νόσο. Το κύριο ζήτημα είναι ότι μπορεί να είναι εκτεταμένη, μεταδοτική, επίμονη και δύσκολη στη θεραπεία.

Σημαίνει η ανθεκτικότητα στα φάρμακα ότι δεν υπάρχει θεραπεία;

Όχι. Υπάρχουν και άλλες επιλογές αντιμυκητιασικής θεραπείας, αλλά η θεραπεία ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο και θα πρέπει να επιλέγεται από δερματολόγο, καθώς διαφέρουν η αποτελεσματικότητα, οι αλληλεπιδράσεις και οι παρενέργειες.

Συμπέρασμα

Το T. indotineae έχει πλέον καταγραφεί σε 29 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Το ουσιαστικό μήνυμα είναι η εγρήγορση και όχι ο πανικός: η παρουσία του στη χώρα μας είναι δεδομένη, ωστόσο τα τρέχοντα στοιχεία δεν υποδεικνύουν εκτεταμένη έξαρση στην Ελλάδα.

Ένα εκτεταμένο, υποτροπιάζον ή ανθεκτικό στη θεραπεία εξάνθημα, που μοιάζει με δερματοφύτωση (δακτύλιος - ringworm) απαιτεί ιατρική επανεκτίμηση και όχι επαναλαμβανόμενη αυτοθεραπεία.

Πηγές:

• medicaldaily.com
• aad.org