Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την καρδιαγγειακή τους υγεία - 10 λάθη και παρανοήσεις

Snapshot

• Το 65,9% των Ελλήνων θεωρεί τα καρδιαγγειακά νοσήματα σοβαρό πρόβλημα, αλλά μόλις το 25,1% τα αναγνωρίζει ως την πρώτη αιτία θανάτου στην Ελλάδα.
• Το 50,7% πιστεύει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αφορούν κυρίως τους άνδρες.
• Παρά τη γνώση βασικών παραγόντων κινδύνου, όπως η παχυσαρκία και το κάπνισμα, οι πολίτες υποτιμούν τον προσωπικό τους καρδιαγγειακό κίνδυνο και δεν γνωρίζουν επαρκώς τις δικές τους υγειονομικές τιμές.
• Μόνο το 38,8% αισθάνεται σίγουρο ότι μπορεί να αναγνωρίσει ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό, ενώ το 77,8% δηλώνει ότι θα καλούσε άμεσα το ΕΚΑΒ, αλλά το 29,1% δεν γνωρίζει τον αριθμό κλήσης 166.

Snapshot powered by AI

«Γνωρίζω αρκετά, αλλά θα ήθελα να μάθω περισσότερα» για την υγεία της καρδιάς, λέει το 51,8% των Ελλήνων, σύμφωνα με μεγάλη έρευνα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ). Οι πολίτες δηλώνουν ότι γνωρίζουν βασικούς παράγοντες κινδύνου και κύρια συμπτώματα των καρδιαγγειακών νόσων, αλλά σε κρίσιμα σημεία εξακολουθούν να εμφανίζουν κενά γνώσης, υποτίμηση του προσωπικού κινδύνου και περιορισμένη πρακτική ετοιμότητα. Αυτή τη σημαντική αντίφαση, δηλαδή την απόσταση ανάμεσα στο «ξέρω» και στο «κάνω», θέλει να αναδείξει η ΕΚΕ και να συμβάλλει στην καλύτερη ενημέρωση του κοινού.

Τι γνωρίζουν και τι εφαρμόζουν στην πράξη οι πολίτες

Μέχρι σήμερα, οι εθνικές μελέτες έχουν καταγράψει κυρίως κλινικά δεδομένα και τον επιπολασμό των νοσημάτων. Ωστόσο, απουσίαζε μια στοχευμένη αποτύπωση της αντίληψης και της συμπεριφοράς του γενικού πληθυσμού, δηλαδή του τι πραγματικά γνωρίζουν, τι πιστεύουν και τι εφαρμόζουν στην πράξη οι πολίτες. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία πραγματοποίησε μια μεγάλη πανελλήνια έρευνα-δημοσκόπηση, με σκοπό να χαρτογραφήσει τη γνώση των πολιτών για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Την πανελλαδική έρευνα διενήργησε η εταιρεία MARC, από τις 4 έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026, σε δείγμα 1.211 ατόμων ηλικίας 18 ετών και άνω από όλη τη χώρα.

Μεταξύ των στόχων της έρευνας ήταν η αποτύπωση της αντίληψης του καρδιαγγειακού κινδύνου, η μέτρηση της γνώσης σχετικά με τους βασικούς παράγοντες κινδύνου, η αξιολόγηση της αναγνώρισης κύριων συμπτωμάτων του εμφράγματος και εγκεφαλικού, η καταγραφή της προσωπικής επίγνωσης και της προληπτικής συμπεριφοράς. Από τα ευρήματα προκύπτει ότι υποτιμούμε τον προσωπικό μας κίνδυνο, γνωρίζουμε μερικώς τις δικές μας τιμές, καπνίζουμε σε υψηλά ποσοστά και δεν είμαστε έτοιμοι να δράσουμε σε επείγον περιστατικό. Αναλυτικά:

1) Τα καρδιαγγειακά θεωρούνται μεν σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν αναγνωρίζονται ως η πρώτη αιτία θανάτου

Το 65,9% των ερωτηθέντων θεωρεί τα καρδιαγγειακά νοσήματα πολύ ή εξαιρετικά σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Ωστόσο, μόλις ένας στους τέσσερις πολίτες τα αναγνωρίζει ως την πρώτη αιτία θανάτου στην Ελλάδα.

Όταν ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αναφέρουν τη σημαντικότερη αιτία θανάτου στη χώρα, μόλις το 25,1% απάντησε «καρδιαγγειακά νοσήματα», ενώ το 39,5% ανέφερε τον καρκίνο και το 29,8% τα τροχαία.

Η απόσταση αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη στις νεότερες ηλικίες. Στην ηλικιακή ομάδα 18–34 ετών, το ποσοστό όσων αναγνωρίζουν τα καρδιαγγειακά ως σημαντικότερη αιτία θανάτου περιορίζεται στο 14,4%.

Τα ευρήματα καταγράφουν έτσι ένα σημαντικό έλλειμμα στην αντίληψη του μεγέθους του προβλήματος, παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των πολιτών αναγνωρίζει γενικά τη σοβαρότητα των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

2) Η καρδιαγγειακή νόσος εξακολουθεί να θεωρείται «ανδρική υπόθεση»

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά την αντίληψη για το φύλο.

Το 50,7% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αφορούν κυρίως τους άνδρες, ενώ το 43,6% πιστεύει ότι αφορούν εξίσου τα δύο φύλα. Η αντίληψη αυτή είναι εντονότερη στους ίδιους τους άνδρες, όπου το ποσοστό που θεωρεί ότι τα καρδιαγγειακά αφορούν κυρίως τους άνδρες φτάνει το 57,5%, ενώ στους πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω φτάνει το 63,6%.

Τα στοιχεία καταδεικνύουν, επομένως, την ανάγκη η ενημέρωση για την καρδιαγγειακή υγεία να μην περιορίζεται σε μια γενική αναφορά στους παράγοντες κινδύνου, αλλά να ενισχύει την αντίληψη ότι η πρόληψη αφορά όλες τις ηλικίες και τα δύο φύλα.

3) Γνωρίζουμε τους παράγοντες κινδύνου, αλλά όχι πάντα τη σημασία τους

Σε επίπεδο αναγνώρισης των παραγόντων κινδύνου, τα αποτελέσματα είναι υψηλά για ορισμένους από τους πιο γνωστούς παράγοντες.

Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται από το 91,2%, το άγχος από το 89,5%, η υπέρταση από το 88,4% και το κάπνισμα από το 87,5% ως παράγοντες που συνδέονται με την καρδιαγγειακή νόσο.

Ωστόσο, όταν ζητείται από τους πολίτες να ιεραρχήσουν τους παράγοντες που αυξάνουν περισσότερο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, αναδεικνύεται διαφορετική εικόνα. Το κάπνισμα βρίσκεται στην πρώτη θέση με 64,3%, ακολουθεί η παχυσαρκία με 61%, ενώ το άγχος συγκεντρώνει 45,3% και κατατάσσεται πάνω από την LDL χοληστερόλη, η οποία συγκεντρώνει 40%, και τον διαβήτη, με 26,3%.

Ιδιαίτερα χαμηλά βρίσκεται ο διαβήτης αλλά και η χρόνια νεφρική νόσος. Παράλληλα, όταν εξετάζεται η απλή σύνδεση της χρόνιας νεφρικής νόσου με την καρδιαγγειακή νόσο, μόλις το 55,4% την αναγνωρίζει, ενώ το 20,2% δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τι να απαντήσει.

4) Τα βασικά συμπτώματα του εμφράγματος αναγνωρίζονται, τα λιγότερο τυπικά παραμένουν «αόρατα»

Ο πόνος ή το σφίξιμο στο στήθος είναι το σύμπτωμα εμφράγματος που αναγνωρίζεται περισσότερο, καθώς το γνωρίζει το 81% των πολιτών.

Το 68,5% αναγνωρίζει επίσης τον πόνο που επεκτείνεται στο χέρι, τον ώμο ή τη γνάθο.

Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει σημαντικά όταν πρόκειται για λιγότερο τυπικά συμπτώματα.

Η δύσπνοια αναγνωρίζεται από το 54,5%, ο κρύος ιδρώτας από το 45,5%, η ξαφνική αδυναμία από το 35,9% και η ναυτία μόλις από το 35,7%.

Η περιορισμένη αναγνώριση αυτών των συμπτωμάτων μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο κενό στην έγκαιρη αντίδραση σε ένα επείγον περιστατικόΣυνολικά, μόλις το 38,8% αισθάνεται σίγουρο ότι θα μπορούσε να αναγνωρίσει ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό, ενώ το 43,1% απαντά ότι «ίσως να μπορέσει».

5) Σημαντικό ποσοστό δεν είναι σίγουρο ότι θα αναγνώριζε ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο

Στην περίπτωση του εγκεφαλικού επεισοδίου, ως κύρια συμπτώματα αναφέρονται: ξαφνική δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση (78,5%), ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα στο ένα χέρι ή στη μία πλευρά του σώματος (68,6%), ξαφνική ασσυμετρία ή πτώση στη μία πλευρά του προσώπου (68,5%), ξαφνική διαταραχή ισορροπίας ή συντονισμού (52,5%).

Στην ερώτηση, πάντως, «πόσο σίγουροι αισθάνεστε ότι θα μπορούσατε να αναγνωρίσετε ένα πιθανό έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο» μόνο το 38,8% νιώθει σίγουρο.

Το 43,1% απαντά «ίσως να μπορέσω».

6) Οι πολίτες υποτιμούν τον προσωπικό τους καρδιαγγειακό κίνδυνο

Η απόσταση ανάμεσα στη γενική αναγνώριση του κινδύνου και στην προσωπική αντίληψη είναι ιδιαίτερα εμφανής. Ένα μεγάλο ποσοστό θεωρεί μικρό τον προσωπικό του καρδιαγγειακό κίνδυνο ή δηλώνει ότι δεν τον γνωρίζει.

Όταν οι πολίτες ερωτώνται για την πιθανότητα να αντιμετωπίσουν καρδιαγγειακό πρόβλημα μέσα στην επόμενη δεκαετία, το 29,9% τη θεωρεί ελάχιστη ή καθόλου πιθανή, ενώ ένα επιπλέον 11,9% δηλώνει ότι δεν γνωρίζει.

Μόλις το 22,5% θεωρεί πολύ ή εξαιρετικά πιθανό να εμφανίσει καρδιαγγειακό πρόβλημα μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η εικόνα αυτή ενισχύει το συμπέρασμα ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα συχνά αντιμετωπίζονται ως ένα πρόβλημα που αφορά περισσότερο «τους άλλους» παρά τον ίδιο.

7) Γνωρίζουμε τα φυσιολογικά όρια γενικά, αλλά δεν είμαστε βέβαιοι για τις δικές μας τιμές

Το 74,9% δηλώνει ότι γνωρίζει τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερόλης.

Όταν όμως η ερώτηση μεταφέρεται από τη γενική γνώση στην προσωπική γνώση των δεικτών υγείας, τα ποσοστά μειώνονται αισθητά.

Με σιγουριά γνωρίζουν: την αρτηριακή τους πίεση το 59,8%, τη χοληστερόλη το 54,4%, το σάκχαρο το 53,9%, τον δείκτη μάζας σώματος μόλις το 39,4%. Το εύρημα αναδεικνύει μια ακόμη διάσταση του χάσματος ανάμεσα στη θεωρητική γνώση και την προσωπική παρακολούθηση της υγείας.

8) Οι εξετάσεις γίνονται, αλλά η συζήτηση για τον προσωπικό κίνδυνο με τον γιατρό δεν γίνεται στον ίδιο βαθμό

Το 77,9% των πολιτών δηλώνει ότι πραγματοποίησε προληπτικό έλεγχο μέσα στον τελευταίο χρόνο.

Παρά το υψηλό αυτό ποσοστό, το 39,9% δεν συζήτησε καθόλου με γιατρό τον προσωπικό του καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Το 34,5% συζήτησε αναλυτικά το θέμα με γιατρό και το 20,2% επιγραμματικά.

Παράλληλα, μόλις το 45,6% δηλώνει ότι έχει ελέγξει τη νεφρική του λειτουργία κατά την τελευταία τριετία.

Η έρευνα καταγράφει, έτσι, μια σαφή διαφορά ανάμεσα στην πραγματοποίηση προληπτικών εξετάσεων και στην ενεργή αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, για την εκτίμηση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου.

9) ΕΚΑΒ: 7 στους 10 δηλώνουν ότι θα καλέσουν αμέσως, αλλά 3 στους 10 δεν γνωρίζουν τον αριθμό

Το 77,8% των πολιτών δηλώνει ότι θα καλούσε αμέσως το ΕΚΑΒ σε ένα επείγον περιστατικό.

Ωστόσο, μόνο το 59,3% γνωρίζει τον αριθμό 166.

Το 29,1% δηλώνει ότι δεν θυμάται τον αριθμό και θα αναζητούσε ποιον πρέπει να καλέσει, ενώ μόλις το 4,4% αναφέρει το 112.

Το εύρημα δείχνει ότι η πρόθεση για άμεση αντίδραση δεν συνοδεύεται, σε όλες τις περιπτώσεις, από την αντίστοιχη πρακτική ετοιμότητα.

10) Απινιδωτής και ΚΑΡΠΑ: γνωρίζουμε τι είναι, αλλά όχι πώς γίνεται

Το 82,6% γνωρίζει τι είναι η ΚΑΡΠΑ (καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση), αλλά μόλις το 25,5% λέει ότι έχει εκπαιδευτεί να την πραγματοποιεί.

Αντίστοιχα, τον απινιδωτή τον γνωρίζει το 72,8%, αλλά μόλις 19,5% δηλώνει ότι θα ήξερε να τον χρησιμοποιήσει.

Η πρόθεση για εκπαίδευση, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα υψηλή: το 74,2% θα ενδιαφερόταν να παρακολουθήσει σεμινάριο ΚΑΡΠΑ της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας.

Το ίδιο αποτυπώνεται και στην πρόθεση δράσης σε περίπτωση κατάρρευσης ενός ατόμου από καρδιακή ανακοπή.

Μόλις το 24,3% θα επιχειρούσε ΚΑΡΠΑ επειδή γνωρίζει την τεχνική, ενώ το 46% θα επιχειρούσε με τηλεφωνική καθοδήγηση από το ΕΚΑΒ. Το 20,6% δηλώνει ότι δεν θα αναλάμβανε την ευθύνη.

Προληπτικές εξετάσεις και εκπαίδευση στα σχολεία

Ένα από τα θετικά ευρήματα της έρευνας, είναι ότι οι πολίτες σε μεγάλο ποσοστό αξιοποίησαν το δωρεάν πρόγραμμα «Προλαμβάνω» για την πρόληψη του καρδιαγγειακού κινδύνου. Το 58% ολοκλήρωσε τις εξετάσεις, το 17,8% τις έκανε εν μέρει και το 19,6% δεν τις έκανε. Σε ποσοστό 58,4%, οι πολίτες ζητούν περισσότερες προληπτικές εξετάσεις και συνέχιση του «Προλαμβάνω».

Προκύπτει, επίσης, οι πολίτες θέλουν πρόσθετα μέτρα πολιτικής, με έμφαση στην πρώιμη ενημέρωση από το σχολείο. Χαρακτηριστικά, το 96,4% δηλώνει υπέρ της εκπαίδευσης για τους παράγοντες κινδύνου στα σχολεία, το 94,1% υπέρ περισσότερων απινιδωτών σε δημόσιους χώρους και το 93% υπέρ της υποχρεωτικής εκπαίδευσης σε ΚΑΡΠΑ στο σχολείο.

«Η έρευνα της ΕΚΕ αποτυπώνει με σαφήνεια την ανάγκη για ενημέρωση των πολιτών από την παιδική ηλικία. Ταυτόχρονα καταγράφει μια ισχυρή κοινωνική προσδοκία για περισσότερη πρόληψη, περισσότερη εκπαίδευση και πιο αποτελεσματική προστασία της καρδιαγγειακής υγείας στην οποία όλοι από κοινού, Πολιτεία, επιστημονικοί φορείς και η κοινωνία των ασθενών οφείλουν να συνεργαστούν και να δράσουν αποτελεσματικά» δήλωσε ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ, Κώστας Τούτουζας, κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, που έγινε αυτήν την εβδομάδα (30/09/2026), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς.

Διαβάστε επίσης