Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη η φιλόσοφος Ιωάννα Κουτσουράδη
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών η διεθνούς κύρους στοχάστρια που συνέδεσε τη φιλοσοφική σκέψη με τα ανθρώπινα δικαιώματα – Βαθιά συγκίνηση στην ακαδημαϊκή και πολιτική κοινότητα.
Snapshot
- Η Ιωάννα Κουτσουράδη, κορυφαία Ελληνίδα φιλόσοφος της Κωνσταντινούπολης, πέθανε στις 2 Οκτωβρίου σε ηλικία 89 ετών.
- Συνέδεσε τη φιλοσοφική σκέψη με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τονίζοντας την ηθική διάσταση και την παγκόσμια αξία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
- Δίδαξε φιλοσοφία και ανθρώπινα δικαιώματα σε πανεπιστήμια της Τουρκίας έως και τα τελευταία χρόνια της ζωής της.
- Διετέλεσε πρόεδρος της Φιλοσοφικής Εταιρείας της Τουρκίας και μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Εναντίον της Θανατικής Ποινής.
- Η απώλειά της προκάλεσε συγκίνηση και αναγνώριση από την ακαδημαϊκή και πολιτική κοινότητα της Τουρκίας, που την χαρακτήρισαν «δασκάλα των δασκάλων».
Την τελευταία της πνοή στην Κωνσταντινούπολη άφησε στις 2 Οκτωβρίου η Ιωάννα Κουτσουράδη, μόλις δύο ημέρες πριν από τη συμπλήρωση των 90 χρόνων της. Η κορυφαία Ελληνίδα φιλόσοφος της Πόλης σφράγισε με το έργο της τη σύγχρονη φιλοσοφία, θέτοντας την ανθρώπινη αξία και την αξιοπρέπεια στον πυρήνα των αναζητήσεών της και συγκροτώντας ένα διεθνές σημείο αναφοράς για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Γεννημένη στις 4 Οκτωβρίου 1936 στην Κωνσταντινούπολη, η Κουτσουράδη αποφοίτησε από το ιστορικό Ζάππειο Παρθεναγωγείο και συνέχισε τις σπουδές της στο Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κωνσταντινούπολης, όπου έκανε και τα πρώτα της ακαδημαϊκά βήματα. Στη συνέχεια μετακινήθηκε στο Ερζερούμ της ανατολικής Τουρκίας. Εκεί, εκτός από τον φιλοσοφικό στοχασμό, ανέλαβε τη διδασκαλία σύγχρονης γερμανικής ποίησης και λατινικών. Το 1968 εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Χατζέτεπε στην Άγκυρα, παραμένοντας επικεφαλής του τμήματος μέχρι τη συνταξιοδότησή της το 2003. Ακόμη και μετά την αποχώρησή της από το κρατικό ίδρυμα, η διδασκαλία δεν σταμάτησε, καθώς μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της παρέδιδε μαθήματα φιλοσοφίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο Μάλτεπε.
Η διεθνής της δραστηριότητα υπήρξε πυκνή. Διετέλεσε επί χρόνια πρόεδρος της Φιλοσοφικής Εταιρείας της Τουρκίας και επίτιμος πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών, ενώ από το 2010 συμμετείχε ενεργά ως μέλος στη Διεθνή Επιτροπή Εναντίον της Θανατικής Ποινής.
Η ηθική διάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Στη διδασκαλία της, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αντιμετωπίζονταν απλώς ως ένα σύνολο νομικών κανόνων ή θεσμικών δεσμεύσεων, αλλά ως ριζικό ηθικό αίτημα για την υπεράσπιση της ανθρώπινης υπόστασης. Υποστήριζε με επιμονή ότι κάθε πρόσωπο οφείλει να έχει τις συνθήκες να μορφωθεί, να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του και να αναπτύξει ακώλυτα την προσωπικότητά του. Σύμφωνα με τη σκέψη της, τα δικαιώματα αυτά παραμένουν αυστηρά οικουμενικά, ανεξάρτητα από πολιτισμικές, θρησκευτικές ή φυλετικές καταβολές.
Την ίδια ώρα, η πρακτική της φιλοσοφία έδινε άμεσο βάρος στην καθημερινή συμπεριφορά: η ατομική ευθύνη του να σέβεται κανείς την αξιοπρέπεια του άλλου προηγείται και υπερβαίνει τον νομικό καταναγκασμό. Μεταξύ των βασικών έργων που άφησε πίσω της ξεχωρίζουν τα συγγράμματα «Νίτσε και άνθρωπος», «Σοπενχάουερ και άνθρωπος», «Ο άνθρωπος και οι αξίες του», «Ηθική», «Κοιτάζοντας την τέχνη μέσα από τη φιλοσοφία» και «Ανάμεσα στα γεγονότα της εποχής».
Ο αποχαιρετισμός από την Άγκυρα: «Η δασκάλα των δασκάλων»
Ο θάνατος της Ιωάννας Κουτσουράδη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε όλο το πολιτικό και πνευματικό φάσμα της Τουρκίας. Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, στάθηκε στο μέγεθος της παρακαταθήκης της, υπογραμμίζοντας ότι κατείχε ξεχωριστή θέση στην πνευματική ζωή της χώρας και διαμόρφωσε γενιές επιστημόνων.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, εξέφρασε τη θλίψη του για την απώλεια μιας προσωπικότητας που ανέδειξε την έννοια της αξιοπρέπειας σε παγκόσμιο επίπεδο, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα εντός και εκτός συνόρων.
Συγκινησιακά φορτισμένη ήταν και η δήλωση του εκπροσώπου του κυβερνώντος κόμματος AKP, Ομέρ Τσελίκ. Ο Τσελίκ έκανε λόγο για την απώλεια της «δασκάλας των δασκάλων», σημειώνοντας πως η Κουτσουράδη δίδαξε τη φιλοσοφία ως την ουσιαστική «τέχνη του να είσαι άνθρωπος» και λειτούργησε ως πραγματικός πνευματικός οδηγός για τη χώρα.
