Ο αντισυστημικός Γιώργος Μαζωνάκης
Στις εμφανίσεις του ο κόσμος δεν πήγαινε απλώς για να ακούσει τραγούδια. Πήγαινε για να δει τον Μαζωνάκη.
Μια μη συμβατική προσωπικότητα που έφτασε στην κορυφή χωρίς να γίνει ποτέ «προϊόν» του star system.
Ο Γιώργος Μαζωνάκης δεν υπήρξε ποτέ ο τραγουδιστής που θα μπορούσε εύκολα να χωρέσει σε ένα καλούπι. Και ίσως αυτό να ήταν τελικά το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του.
Σε μια ελληνική showbiz που πολλές φορές επιβραβεύει την ομοιομορφία, την ασφαλή εικόνα και την προσαρμογή στις απαιτήσεις του συστήματος, ο Μαζωνάκης επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο. Δεν προσπάθησε να γίνει «κανονικός» για να αρέσει. Δεν έκρυψε τις ιδιαιτερότητές του για να γίνει πιο εύπεπτος. Αντίθετα, τις έκανε κομμάτι της δημόσιας εικόνας του.
Αυτό είναι που τον έκανε, κατά μία έννοια, αντισυστημικό.
Όχι επειδή βγήκε ποτέ στους δρόμους να καταγγείλει το σύστημα. Ούτε επειδή προσπάθησε να εμφανιστεί ως επαναστάτης. Η αντισυμβατικότητά του ήταν περισσότερο προσωπική παρά πολιτική. Ήταν ο τρόπος με τον οποίο στεκόταν απέναντι στα πράγματα.
Ο Μαζωνάκης ήταν εκκεντρικός. Στο ντύσιμο, στην εμφάνιση, στη συμπεριφορά, στις επιλογές του. Κάποιες φορές προκλητικός, κάποιες φορές απρόβλεπτος, συχνά θεατρικός. Και ακριβώς επειδή δεν φοβήθηκε να προκαλέσει, κατάφερε να δημιουργήσει μια εικόνα που δεν έμοιαζε με κανενός άλλου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η διαφορετικότητα δεν τον εμπόδισε να φτάσει στην κορυφή. Το αντίθετο. Έγινε μέρος της επιτυχίας του.
Ο Μαζωνάκης κατάφερε κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο: να λειτουργεί μέσα στο star system χωρίς να μοιάζει απόλυτα υποταγμένος σε αυτό. Να χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς της showbiz χωρίς να επιτρέπει πάντοτε στη showbiz να καθορίζει ποιος είναι.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της περίπτωσής του.
Γιατί, από τη μία πλευρά, υπήρξε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και εμπορικούς καλλιτέχνες της εποχής του. Από την άλλη, ποτέ δεν είχε την εικόνα του «τέλειου» σταρ. Δεν ήταν ο καλοχτενισμένος, αποστειρωμένος, προβλέψιμος πρωταγωνιστής που λέει πάντα την κατάλληλη κουβέντα και εμφανίζεται πάντοτε όπως ακριβώς απαιτεί η αγορά.
Ο Μαζωνάκης είχε γωνίες.
Είχε προσωπικότητα που μπορούσε να διχάσει. Να αρέσει πολύ σε κάποιους και να ενοχλεί άλλους. Και αυτό, παράδοξα, είναι χαρακτηριστικό ανθρώπων που αφήνουν πραγματικό αποτύπωμα.
Γιατί ο αυθεντικός καλλιτέχνης δεν είναι υποχρεωμένος να είναι αρεστός σε όλους.
Ο Μαζωνάκης δεν προσπάθησε να γίνει ο «καλός μαθητής» της ελληνικής μουσικής βιομηχανίας. Έφτιαξε τη δική του αισθητική, τη δική του σκηνική ταυτότητα και τελικά τη δική του αγορά. Από τα λαϊκά κέντρα μέχρι τις μεγάλες πίστες, κατάφερε να μετατρέψει την ιδιορρυθμία του σε αναγνωρίσιμο προσωπικό brand.
Ήταν «Πειραιώτης με λίγο λούστρο…» όπως είχε πει κάποτε σε μια συνέντευξή του.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο αντισυστημικό στοιχείο της διαδρομής του: δεν χρειάστηκε να γίνει κάποιος άλλος για να γίνει σταρ.
Η εκκεντρικότητα, βέβαια, έχει και το τίμημά της. Όταν ένας άνθρωπος επιλέγει να ζει και να εκφράζεται έξω από τις συμβάσεις, συχνά γίνεται αντικείμενο σχολιασμού, παρερμηνειών και υπερβολών. Όσο πιο διαφορετικός είναι κάποιος, τόσο περισσότερο η κοινή γνώμη προσπαθεί να τον «εξηγήσει».
Ο Μαζωνάκης όμως πάντοτε έμοιαζε να αποδέχεται αυτό το κόστος.
Και ίσως γι’ αυτό, ύστερα από τόσα χρόνια παρουσίας, εξακολουθεί να προκαλεί ενδιαφέρον. Δεν είναι απλώς ένας ακόμη επιτυχημένος τραγουδιστής. Είναι μια προσωπικότητα που δημιούργησε γύρω από τον εαυτό της έναν ολόκληρο μύθο διαφορετικότητας.
Στην εποχή της απόλυτης εικόνας, όπου οι περισσότεροι δημόσιοι άνθρωποι προσπαθούν να ελέγχουν κάθε λέξη, κάθε φωτογραφία και κάθε εμφάνιση, η περίπτωση του Μαζωνάκη θυμίζει κάτι παλιότερο και ίσως πιο αυθεντικό:
Ότι για να γίνεις σταρ δεν χρειάζεται απαραίτητα να υπακούσεις στους κανόνες του star system. Μπορείς, κάποιες φορές, να γίνεις σταρ ακριβώς επειδή αρνείσαι να του μοιάσεις.
Και αυτή είναι, ίσως, η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του Γιώργου Μαζωνάκη. Όχι ότι ήταν ο πιο συμβατικός ή ο πιο εύκολος καλλιτέχνης. Αλλά ότι κατάφερε να κάνει την αντισυμβατικότητα προσωπική του υπογραφή.
Ένας σταρ του συστήματος που, ταυτόχρονα, δεν έπαψε ποτέ να μοιάζει λίγο… έξω από το σύστημα.
Η Δήμητρα Γαλάνη είχε περιγράψει πριν χρόνια με έναν εξαιρετικά εύστοχο τρόπο αυτή την ιδιαιτερότητά του: Ότι ήταν από τους λίγους καλλιτέχνες που δεν μπήκαν ποτέ πραγματικά στο καλούπι του έντεχνου ή του λαϊκού. Δεν ήταν ακριβώς «από εδώ», ούτε ακριβώς «από εκεί». Ήταν κάτι διαφορετικό. Μια κατηγορία μόνος του.
Και αυτή ίσως είναι η πιο σωστή περιγραφή για τον Μαζωνάκη.
Γιατί η καριέρα του δεν χτίστηκε πάνω στην απόλυτη προσαρμογή σε μια ήδη υπάρχουσα συνταγή. Δεν χρειάστηκε να αποφασίσει αν θα είναι ο «σοβαρός έντεχνος» ή ο «καθαρόαιμος λαϊκός». Πήρε στοιχεία από διαφορετικούς κόσμους και τα έκανε δικά του.
Με έναν τρόπο, ο Μαζωνάκης ήταν πάντα ούτε από δω ούτε από εκεί. Και ακριβώς γι’ αυτό έγινε απόλυτα δικός του.
Στις εμφανίσεις του ο κόσμος δεν πήγαινε απλώς για να ακούσει τραγούδια. Πήγαινε για να δει τον Μαζωνάκη.
Αυτό είναι μεγάλη διαφορά.
Υπήρχαν τραγουδιστές που μπορούσες να τους ακούσεις κλείνοντας τα μάτια. Ο Μαζωνάκης ήταν από εκείνους που σε έκαναν να τα ανοίγεις.
Η σκηνή γινόταν μέρος της ερμηνείας. Το ρούχο, η κίνηση, το βλέμμα, η στάση του σώματος, ο τρόπος που έμπαινε και έβγαινε από ένα τραγούδι. Όλα ήταν κομμάτια ενός συνολικού θεάματος. Ο Μαζωνάκης δεν ήταν απλώς τραγουδιστής. Ήταν performer. Και είναι από τους λίγους που κατάφερε να γίνει σύνθημα: «Όσο ζω, Μαζώ».
