Συναγερμός σε ΝΑΤΟ και Ευρώπη: Ελληνική «ασπίδα» σε Κύπρο, Σούδα και Βουλγαρία αν χρειαστεί

Νέα δεδομένα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια δημιουργεί δημοσίευμα των Financial Times, σύμφωνα με το οποίο το Ιράν έχει εξετάσει το ενδεχόμενο να πλήξει αμερικανικούς στρατιωτικούς στόχους στη νοτιοανατολική Ευρώπη, εφόσον η σύγκρουση με τις ΗΠΑ κλιμακωθεί. Στο επίκεντρο βρίσκονται η Κύπρος και η Βουλγαρία, ενώ η Αθήνα προχωρά σε αναδιάταξη της αεράμυνάς της, με τη μεταφορά συστοιχίας Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα.

Το δημοσίευμα των Financial Times προκαλεί έντονη κινητικότητα σε ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η εφημερίδα, ιρανικές δυνάμεις έχουν εξετάσει πιθανούς στόχους αμερικανικού στρατιωτικού ενδιαφέροντος στη Βουλγαρία και την Κύπρο.

Η πληροφορία δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση για επίθεση, ούτε ότι επίκειται χτύπημα. Ωστόσο, αποτυπώνει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν να αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση, με εγκαταστάσεις που συνδέονται με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία να θεωρούνται δυνητικοί στόχοι.

Κύπρος: Η εμπειρία του Ακρωτηρίου έχει ήδη χτυπήσει «καμπανάκι»

Η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ανησυχιών, καθώς στο έδαφός της υπάρχουν οι βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι, οι οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί για επιχειρήσεις και υποστήριξη των δυτικών δυνάμεων στην περιοχή. Το ενδεχόμενο νέας επίθεσης δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο.

Κατά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, μη επανδρωμένο αεροσκάφος ιρανικής κατασκευής τύπου Shahed έπληξε εγκαταστάσεις στη βάση RAF Akrotiri, προκαλώντας περιορισμένες υλικές ζημιές. Παράλληλα, καταγράφηκαν και άλλες απόπειρες προσέγγισης drones, τα οποία αναχαιτίστηκαν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι βρετανικά μέσα είχαν μεταδώσει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το drone που έπληξε τη βάση φέρεται να είχε εκτοξευθεί από τον Λίβανο και να συνδεόταν με τη Χεζμπολάχ.

Αυτό ακριβώς το μοντέλο επίθεσης —δηλαδή η αξιοποίηση μη κρατικών ή περιφερειακών «πληρεξουσίων» για την πραγματοποίηση χτυπημάτων— αποτελεί έναν από τους παράγοντες που προκαλούν ανησυχία για την ασφάλεια της Κύπρου.

Η γεωγραφική της θέση, σε μικρή απόσταση από τη Μέση Ανατολή, την καθιστά ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε επιχειρήσεις με drones και πυραύλους, αλλά και σε ασύμμετρες επιθέσεις.

Η Βουλγαρία και η βάση Μπεζμέρ

Στο δημοσίευμα των Financial Times περιλαμβάνεται και η Βουλγαρία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αεροπορική βάση Μπεζμέρ, στη νοτιοανατολική Βουλγαρία, η οποία έχει αποκτήσει αυξημένη στρατηγική σημασία μετά την απόφαση της Σόφιας να επιτρέψει την προσωρινή ανάπτυξη αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού.

Προβλέπεται η δυνατότητα φιλοξενίας έως και οκτώ αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού, μαζί με προσωπικό υποστήριξης.

Η Τεχεράνη είχε ήδη προειδοποιήσει δημοσίως τη Βουλγαρία να μην επιτρέψει τη χρησιμοποίηση του εδάφους της για αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

Μετά το δημοσίευμα των Financial Times, οι βουλγαρικές αρχές ενίσχυσαν τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τη βάση Μπεζμέρ, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποβάθμισαν την πιθανότητα άμεσης απειλής κατά της χώρας.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι ευρύτερο: η Βουλγαρία είναι κράτος-μέλος τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ. Επομένως, οποιαδήποτε επίθεση σε βουλγαρικό έδαφος θα είχε σαφώς διαφορετική βαρύτητα από ένα χτύπημα σε εγκατάσταση εκτός συμμαχικού εδάφους.

Η Αθήνα αναδιατάσσει την αεράμυνα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα προχωρά σε αναδιάταξη μέρους των αντιαεροπορικών της δυνατοτήτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται και προωθείται η μεταφορά μιας συστοιχίας Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα της Κρήτης. Η κίνηση έχει σαφή επιχειρησιακή λογική: η ενίσχυση της αεράμυνας στην περιοχή της Σούδας δημιουργεί ένα ισχυρότερο πλέγμα προστασίας γύρω από μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Ανατολικής Μεσογείου, όπου υπάρχει έντονη αμερικανική παρουσία.

Η Σούδα αποτελεί κομβικό σημείο για τις αμερικανικές και συμμαχικές επιχειρήσεις στην περιοχή και, ως εκ τούτου, η προστασία της αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα σενάριο κατά το οποίο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επεκτείνεται πέρα από την άμεση ζώνη των επιχειρήσεων.

Η μετακίνηση του Patriot, επομένως, δεν πρέπει να ερμηνεύεται αποκλειστικά ως αντίδραση σε μία συγκεκριμένη και επιβεβαιωμένη απειλή, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης επιχειρησιακής αναδιάταξης με στόχο την ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών.

Τι θα γίνει εάν ζητήσει βοήθεια η Βουλγαρία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ενδεχόμενο η Βουλγαρία να ζητήσει ελληνική συνδρομή για την ενίσχυση της αεράμυνάς της.

Σύμφωνα με πληροφορίες, εάν υποβληθεί επίσημο αίτημα από τη Σόφια για ελληνική συνδρομή και κάλυψη του βουλγαρικού εναέριου χώρου με συστήματα Patriot, το ζήτημα θα εξεταστεί από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ).

Μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί απόφαση για ανάπτυξη ελληνικών Patriot στη Βουλγαρία. Πρόκειται για ενδεχόμενο που θα εξεταζόταν μόνο εφόσον υπάρξει συγκεκριμένο αίτημα από τη βουλγαρική πλευρά.

Μία τέτοια εξέλιξη θα είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς θα αποτελούσε έμπρακτη ελληνική συνδρομή σε ένα άλλο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά παράλληλα θα απαιτούσε προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων ελληνικών αντιαεροπορικών μέσων και των αναγκών της ίδιας της χώρας.

Τέσσερα F-16 και η «Νικηφόρος Φωκάς» στην Κύπρο

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα διατηρεί στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο. Στο νησί παραμένουν τέσσερα ελληνικά F-16, τα οποία αναπτύχθηκαν μετά την επίθεση στη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου. Παράλληλα, στην περιοχή βρίσκεται η ελληνική φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», η οποία διαθέτει δυνατότητες αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας.

Η παρουσία των ελληνικών μέσων εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ελληνικών συμφερόντων και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή βρίσκεται σε αυξημένη στρατιωτική επιφυλακή.

Η Ελλάδα είχε ήδη προχωρήσει σε ενίσχυση της αεράμυνάς της στην Κάρπαθο μετά την έναρξη των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, ενώ είχε επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη τεσσάρων F-16 στην Κύπρο και η αναδιάταξη συστημάτων αεράμυνας.

Γιατί η Σούδα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία

Η μετακίνηση του Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα δεν είναι τυχαία. Η Κρήτη βρίσκεται σε κομβικό σημείο για την επιτήρηση και την άμυνα της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η βάση της Σούδας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή.

Σε ένα υποθετικό σενάριο επέκτασης της σύγκρουσης, η απειλή δεν περιορίζεται πλέον σε βαλλιστικούς πυραύλους. Τα drones μεγάλης εμβέλειας, οι πύραυλοι cruise και άλλες μορφές ασύμμετρων επιθέσεων μπορούν να δημιουργήσουν ένα σύνθετο περιβάλλον αεράμυνας.

Η εμπειρία από την Κύπρο δείχνει ότι τα drones αποτελούν ήδη πραγματική απειλή για στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για την Αθήνα, επομένως, το ζητούμενο είναι η δημιουργία όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικής «ομπρέλας» προστασίας πάνω από κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, χωρίς να αποδυναμώνονται ταυτόχρονα οι αμυντικές ανάγκες σε άλλες περιοχές.

Η Αθήνα, όπως όλα δείχνουν, προετοιμάζεται ακριβώς για αυτό το ενδεχόμενο: να μην περιμένει την κρίση να φτάσει στην πόρτα της, αλλά να ενισχύσει από τώρα την προστασία των κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών και να διατηρήσει διαθέσιμες επιλογές αντίδρασης.

Τι είχαν αναφέρει οι Financial Times

Διεύρυνση της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, μεταφέροντάς την σε ευρωπαϊκό έδαφος εξετάζει η Τεχεράνη, σύμφωνα με τους Financial Times, οι οποίοι επικαλούνται πηγές κοντά στο ιρανικό καθεστώς, αν η Ουάσιγκτον ξεκινήσει περαιτέρω κλιμάκωση.

Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα, πιθανοί στόχοι περιλαμβάνουν αμερικανικές βάσεις στη Βουλγαρία και την Κύπρο. Οι αξιωματούχοι που αναφέρθηκαν ανέφεραν επίσης την επιλογή να χτυπήσουν υποβρύχια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση που ενταθεί ο πόλεμος.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ιρανικές δυνάμεις έχουν αξιολογήσει πιθανές επιθέσεις σε αμερικανικά στρατιωτικά μέσα στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου και της Βουλγαρίας. Η Σόφια εξουσιοδότησε πρόσφατα τα αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού να επιχειρούν από την αεροπορική βάση Bezmer, αυξάνοντας ενδεχομένως τη στρατηγική σημασία της εγκατάστασης για την Ουάσιγκτον.

Η Κύπρος έχει επίσης εξεταστεί ως πιθανός στόχος σε περίπτωση περαιτέρω στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ, δήλωσε στους FT ένα άτομο που γνωρίζει τις συζητήσεις της Τεχεράνης. Το νησί φιλοξενεί βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μία από τις οποίες έγινε στόχος drone νωρίτερα φέτος.

Διαβάστε επίσης