«ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ»: Το νέο πλαίσιο ελέγχου δημοσίου χρήματος που προτείνει το Ινστιτούτο Τσίπρα

Με μεγάλη λεπτομέρεια παρουσιάστηκε σήμερα από το «Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας» το νέο πλαίσιο ελέγχου του δημοσίου χρήματος που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη Διαύγεια.

Όπως έχει ανακοινωθεί από χθες, το όνομα της νέας πλατφόρμας που προτείνει ο Αλέξης Τσίπρας είναι «Διαφάνεια» και στόχο έχει να γίνει μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα που ενσωματώνει ένα νέο θεσμικό και τεχνολογικό μοντέλο διαφάνειας.

Τι προβλέπει η πρόταση

Σύμφωνα με την ενημέρωση του Ινστιτούτου Τσίπρα, η Διαφάνεια αξιοποιεί δομημένα δεδομένα, πλήρη διαλειτουργικότητα μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, επιτρέποντας την ολοκληρωμένη παρακολούθηση της πορείας κάθε δημόσιας δαπάνης· από την προκήρυξη έως την τελική πληρωμή.

Θα λειτουργεί ως ενιαία ψηφιακή υποδομή ενοποίησης και ανάλυσης: αντλεί δεδομένα από όλα τα υπάρχοντα συστήματα (ΔΙΑΥΓΕΙΑ, ΚΗΜΔΗΣ, ΕΣΗΔΗΣ, ΓΕΜΗ), τα δομεί, τα εμπλουτίζει αυτόματα και τα καθιστά πραγματικά προσβάσιμα σε πολίτες, δημοσιογράφους, ερευνητές και ελεγκτικούς μηχανισμούς. Επίσης προτείνεται να υλοποιηθεί με λογισμικό ανοικτού κώδικα και να παρέχει ανοικτά δεδομένα και διεπαφή προγραμματισμού (API), διασφαλίζοντας την τεχνολογική ανεξαρτησία του Δημοσίου.

Τι εγγυάται η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ:

- Κοινωνικό έλεγχο: Οι πολίτες αποκτούν τη δυνατότητα να παρακολουθούν την πορεία του δημόσιου χρήματος σε πραγματικό χρόνο. Τα δεδομένα μετατρέπονται σε γνώση και η γνώση σε δύναμη ελέγχου.

- Ψηφιακό ίχνος δεδομένων: Δημιουργείται ενιαίο, αξιόπιστο και αμετάβλητο ψηφιακό ίχνος για κάθε δαπάνη· απαραίτητο για εσωτερικούς ελέγχους, δικαστική τεκμηρίωση και συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς όπως η OLAF, η AFCOS και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).

- Ενεργητική προστασία: Η πλατφόρμα ενσωματώνει μηχανισμούς πρόληψης και καταστολής της απάτης μέσω δεικτών κινδύνου για φαινόμενα όπως καταχρηστικές απευθείας αναθέσεις, υπερκοστολογήσεις και κατατμήσεις έργων.

- Δυναμική διακυβέρνηση: Επιτυγχάνεται η μετάβαση από τη «στατική διοικητική δημοσιοποίηση», όπου η πληροφορία απλώς αναρτάται, στη δυναμική ψηφιακή διακυβέρνηση, όπου η παρακολούθηση είναι συνεχής, τεκμηριωμένη και προληπτική.

Ελεύθερα προσβάσιμη σε όλους

Όπως αναφέρει αναλυτικά το Ινστιτούτο Τσίπρα, η Διαφάνεια θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη σε κάθε πολίτη.

Σε επίπεδο επιχείρησης:

Επωνυμία, ΑΦΜ, έτος ίδρυσης, νομική μορφή, μέτοχοι, αριθμός απασχολούμενων
Συνολικός αριθμός δημοσίων έργων και προμηθειών
Συνολικός και επιμέρους προϋπολογισμός ανά έργο
Διαδικασίες ανάθεσης (ανοικτός διαγωνισμός, απευθείας ανάθεση κ.λπ.)
Σύνολο υπεργολάβων με πλήρη στοιχεία
Σε επίπεδο σύμβασης:

Τίτλος, αναθέτουσα αρχή, ποσό, έτος, διάρκεια
Φορέας και πηγή χρηματοδότησης
Σύνδεσμοι προς ΔΙΑΥΓΕΙΑ και ΚΗΜΔΗΣ
Σε επίπεδο αναθέτουσας αρχής (π.χ. ανά υπουργείο):

Συνολικός αριθμός διαγωνισμών και κατηγορίες αντικειμένων (CPV)
Προϋπολογισμός ανά έργο
Συχνότητα επανάληψης αναδόχων
Στατιστικά διαδικασιών (αριθμοί διαγωνισμών με ανοικτή διαδικασία, αριθμός απευθείας αναθέσεων)
Φίλτρα και εξαγωγή δεδομένων:

Έτος, ΑΦΜ, ύψος σύμβασης, πηγή χρηματοδότησης, τύπος διαδικασίας, τύπος σύμβασης (έργο, υπηρεσία, προμήθεια)
Εξαγωγή αποτελεσμάτων CSV ή Excel για περαιτέρω επεξεργασία και ανάλυση

Γιατί είναι αναγκαία η μετάβαση από τη Διαύγεια στη Διαφάνεια

Κατά την εκτίμηση του Ινστιτούτου, η θεσμοθέτηση της ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ το 2010 αποτέλεσε κρίσιμο μεν βήμα προς τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ωστόσο, η μετέπειτα ανάπτυξη πολλαπλών ψηφιακών πλατφορμών δεν συνοδεύτηκε από ενιαίο σχεδιασμό. Το αποτέλεσμα είναι ένα κατακερματισμένο οικοσύστημα όπου οι πληροφορίες διασκορπίζονται σε ασύνδετα συστήματα, χωρίς ουσιαστική διαλειτουργικότητα και χωρίς δυνατότητα ολοκληρωμένης παρακολούθησης των δημόσιων δαπανών.

Οι υφιστάμενες πλατφόρμες λειτουργούν μεμονωμένα και χωρίς συστηματική διαλειτουργικότητα. Η πληροφορία δημοσιεύεται συχνά σε μη δομημένη μορφή (π.χ., απλά αρχεία κειμένου ή εικόνας) γεγονός που καθιστά ανέφικτη την αυτοματοποιημένη αναζήτηση, τον έλεγχο και την ανάλυση κινδύνου.

Πολιτικό το διακύβευμα

Η ομάδα που επεξεργάστηκε την πρόταση καταλήγει ότι «η Διαφάνεια δεν είναι ένα ακόμη τεχνικό έργο ψηφιακού μετασχηματισμού. Είναι μια πολιτική επιλογή που αφορά τον τρόπο με τον οποίο το κράτος λογοδοτεί στους πολίτες. Το έργο είναι τεχνικά εφικτό και υλοποιήσιμο σε χρονικό ορίζοντα που δεν ξεπερνάει τα δύο έτη. Τα δεδομένα υπάρχουν. Τα εργαλεία υπάρχουν. Η τεχνογνωσία υπάρχει. Αυτό που απαιτείται είναι η πολιτική βούληση να μετατραπεί η τυπική διαφάνεια σε ουσιαστική λογοδοσία».

«Η ενεργοποίηση της ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ σηματοδοτεί μια ποιοτική μεταβολή στη σχέση κράτους-πολίτη. Ο πολίτης παύει να είναι παθητικός αποδέκτης αποσπασματικών και μη αξιοποιήσιμων πληροφοριών και αποκτά τη δυνατότητα πραγματικού ελέγχου της διαδρομής του δημόσιου χρήματος. Η δημοσιοποίηση μετατρέπεται σε γνώση και η γνώση σε εργαλείο δημοκρατικής εποπτείας.

Το διακύβευμα επομένως, είναι θεσμικό και πολιτικό: αν η διαφάνεια θα παραμείνει μια τυπική υποχρέωση ή αν θα εξελιχθεί σε ενεργό μηχανισμό λογοδοσίας, πρόληψης της διαφθοράς και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς», καταλήγει το Ινστιτούτο.

Η ομάδα που επεξεργάστηκε την πρόταση:
Ομάδα Ψηφιακής Πολιτικής, Τεχνητής Νοημοσύνης και Καινοτομίας, ΙΑΤ

Βαγγέλης Κανούλας : Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης, Πανεπιστήμιο Άμστερνταμ

Σπύρος Κασάπης : Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Αστροφυσικής, Πανεπιστήμιο Πρίνστον

Βασίλης Κωστάκης : Καθηγητής Τεχνολογικής Διακυβέρνησης και Βιωσιμότητας, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Τάλιν, Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ

Άρης Μαγκλάρας : Δρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Αρχιτέκτονας Λογισμικού

Γραμματή Πάντζιου: Καθηγήτρια Αλγορίθμων, Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Υπολογιστών, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Δώρα Κοτσακά: Ερευνήτρια, Διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αναπληρώτρια Συντονίστρια ΙΑΤ

Ευγενία Φωτονιάτα :Δρ. Οικονομικής Επιστήμης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συντονίστρια ΙΑΤ

Ολόκληρη η πρόταση:

Διαβάστε επίσης