Καρκίνος παγκρέατος: Η ρομποτική χειρουργική αλλάζει τα δεδομένα στη μάχη με τη νόσο
Δρ. Γεώργιος Τζίμας
Snapshot
- Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι ύπουλη νόσος με καθυστερημένη εμφάνιση συμπτωμάτων, καθιστώντας την έγκαιρη διάγνωση δύσκολη.
- Η ρομποτική χειρουργική βελτιώνει την ακρίβεια και μειώνει τις επιπλοκές στις παγκρεατεκτομές, προσφέροντας μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση σε σχέση με το ανοικτό χειρουργείο.
- Ο χειρουργός παραμένει ο κεντρικός παράγοντας στη ρομποτική επέμβαση, ελέγχοντας την κίνηση των ρομποτικών βραχιόνων ως «διευθυντής ορχήστρας».
- Η ρομποτική τεχνολογία μειώνει σημαντικά την αιμορραγία και την ανάγκη για μεταγγίσεις αίματος κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης.
- Η επιλογή ρομποτικής ή ανοικτής χειρουργικής εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του ασθενούς και του όγκου, απαιτώντας εμπειρία και στις δύο μεθόδους.
Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ογκολογίας, απαιτώντας όχι μόνο έγκαιρη διάγνωση αλλά και εξαιρετική χειρουργική ακρίβεια. Λόγω της σύνθετης ανατομικής θέσης του οργάνου και της γειτνίασής του με ζωτικής σημασίας αγγεία, οι επεμβάσεις στην περιοχή θεωρούνται από τις πλέον απαιτητικές στον τομέα της γενικής χειρουργικής.
Ωστόσο, η ενσωμάτωση των ρομποτικών συστημάτων στην κλινική πράξη έχει μεταβάλλει ριζικά το θεραπευτικό τοπίο.
Ο Γενικός Χειρουργός και Διευθυντής Τμήματος Χειρουργικής Ήπατος Παγκρέατος & Χοληφόρων του νοσηλευτικού ιδρύματος Υγεία, Δρ. Γεώργιος Τζίμας, αναλύει τα πλεονεκτήματα των καινοτόμων αυτών τεχνικών, αναδεικνύοντας πώς η σύζευξη της ιατρικής εμπειρίας με την τεχνολογία επαναπροσδιορίζει το μέλλον στην αντιμετώπιση του παγκρεατικού καρκίνου.
Ο καρκίνος του παγκρέατος χαρακτηρίζεται συχνά ως μία «ύπουλη» νόσος λόγω της καθυστερημένης εμφάνισης συμπτωμάτων. Ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά της νόσου που καθιστούν την έγκαιρη διάγνωση τόσο δυσχερή μέχρι σήμερα;
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι ένα νόσημα το οποίο παρατηρείται με ολοένα και αυξανόμενη συχνότητα - δυστυχώς και σε νεότερες ηλικίες. Eίναι μία νόσος η οποία συχνά χαρακτηρίζεται ύπουλη γιατί πολλές φορές εμφανίζεται ασυμπτωματική ή παρουσιάζει συμπτώματα τα οποία δε γίνονται άμεσα αντιληπτά απ΄ τους ασθενείς ή από τους θεράποντες γιατρούς.
Τα συμπτώματα μπορούν να είναι η αιφνίδια εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη ή μία απλή επιγαστραλγία (πόνος στην κοιλιά) ή οσφυαλγία (πόνος στη ράχη) ή κάτι πιο έκδηλο όπως είναι φαγούρα, κνησμός ή κιτρίνισμα (δηλαδή αποφρακτικός ίκτερος).
Ποια είναι εκείνα τα «καμπανάκια» που δεν πρέπει να αγνοήσει ένας ασθενής;
Υπάρχουν κάποια «καμπανάκια» που δεν πρέπει να αγνοήσει ο ασθενής με καρκίνο παγκρέατος, με κυριότερο τον πόνο στη ράχη - ο οποίος χαρακτηρίζεται ως παγκρεατικός πόνος – ή τον πόνο στο επιγάστριο (στο κέντρο της κοιλιάς), ο τον ανώδυνο αποφρακτικό ίκτερο.
Επίσης, η απότομη εμφάνιση ή απότομη επιδείνωση προϋπάρχοντος σακχαρώδους διαβήτη μπορεί να αποτελέσει πρώιμο σύμπτωμα παγκρεατικού καρκίνου.
Για δεκαετίες, οι επεμβάσεις στο πάγκρεας θεωρούνταν ιδιαίτερα απαιτητικές και επεμβατικές. Έχει συμβάλει η ρομποτική τεχνολογία στην αλλαγή αυτής της πραγματικότητας;
Η πραγματικότητα είναι ότι οι επεμβάσεις στο πάγκρεας παραμένουν ιδιαίτερα απαιτητικές για να είναι τεχνικά αλλά και ογκολογικά άρτιες και για να ελαχιστοποιήσουμε τις περιεγχειρητικές επιπλοκές. Παρ’όλα αυτά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ρομποτικές τεχνικές, δηλαδή η ρομποτικά υποβοηθούμενη παγκρεατεκτομή, είτε (ΑΡ) παγκρεατεκτομή, είτε παγκρεατικοδωδεκαδακτυλεκτομή (δηλαδή εγχείρηση Whipple) σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να είναι πιο εύκολη με τη χρήση των ρομποτικών συστημάτων.
Ποια είναι τα απτά πλεονεκτήματα της ρομποτικής πλατφόρμας όσον αφορά την ακρίβεια των κινήσεων μέσα σε ένα τόσο περιορισμένο και σύνθετο πεδίο όπως το πάγκρεας;
Η ρομποτική πλατφόρμα έχει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα και σε σχέση με τα λαπαροσκοπικά χειρουργεία αλλά και σε σχέση με τα κλασικά ανοικτά χειρουργεία. Το πρώτο είναι ότι ο χειρουργός δουλεύει με εξαιρετικά υψηλή μεγέθυνση (Χ 10) διευκολύνοντας έτσι την ακριβή παρασκευή των δομών πέριξ του παγκρέατος.
Το δεύτερο είναι ότι υπάρχει περιορισμός του φυσιολογικού τρόμου των χεριών του χειρουργού, με ένα σύστημα που είναι εργονομικά ξεκούραστο για τον χειρουργό.
Και το τρίτο είναι ότι οι ρομποτικές πλατφόρμες είναι κατασκευασμένες ώστε οι ρομποτικοί βραχίονες να μιμούνται με απόλυτη ακρίβεια τις κινήσεις που κάνει το ανθρώπινο χέρι κι ο ανθρώπινος καρπός. Αυτό δίνει πάρα πάρα πολλά πλεονεκτήματα και μας βοηθάει να κάνουμε πάρα πολύ ακριβείς χειρισμούς σε ό,τι αφορά στην παρασκευή σύνθετων όγκων και σύνθετων αγγείων στην περίπτωση της παγκρεατεκτομής, αλλά ταυτόχρονα να ράψουμε και τους ιστούς με μεγάλη ευκολία.
Αν και η τεχνολογία έχει εξελιχθεί σημαντικά, πολλοί αναρωτιούνται: ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος του χειρουργού σε μια ρομποτική επέμβαση;
Στην πραγματικότητα η χρήση της ρομποτικής πλατφόρμας δεν σημαίνει ότι το ρομπότ έχει αντικαταστήσει το χειρουργό. Απλά ο χειρουργός κάθεται σε μια κονσόλα και κατευθύνει το ρομπότ όπως ο διευθυντής της ορχήστρας ενορχηστρώνει μία ορχήστρα για ν΄ ακουστεί η μουσική. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο χειρουργός είναι ο ίδιος άνθρωπος που κάνει το χειρουργείο και απλά οι ρομποτικοί βραχίονες αποτελούν μία «προέκταση» των χεριών του χειρουργού.
Ένα από τα μεγαλύτερα άγχη των ασθενών είναι ο πόνος και ο χρόνος ανάρρωσης. Τι διαφορές παρατηρείτε στην καθημερινότητα ενός ασθενούς που υποβάλλεται σε ρομποτική επέμβαση σε σχέση με το ανοιχτό χειρουργείο;
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία , κι έχουν γίνει πάρα πολλές μελέτες γι΄ αυτό το θέμα, ότι ο μετεγχειρητικός πόνος μετά από μία επιτυχή ρομποτική παγκρεατεκτομή – είτε μιλάμε για χειρουργείο Whipple είτε για (ΑΡ) παγκρεατεκτομή – είναι μικρότερος απ’ ό,τι απ’ το ανοικτό χειρουργείο. Κι ο λόγος είναι προφανής: το πρώτο είναι ότι υπάρχει μικρότερο μυϊκό τραύμα (το τραύμα δηλαδή στο κοιλιακό τοίχωμα είναι μικρότερο) εφόσον το χειρουργείο γίνεται από 4 μικρές οπές των 8-10 χιλ. και μια μεγαλύτερη τομή απ’ την οποία βγαίνει το παρασκεύασμα αλλά επίσης και το περιεγχειρητικό stress είναι πολύ .
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κι ο χρόνος ανάρρωσης του ασθενούς από μια ρομποτική παγκρεατεκτομή να είναι σημαντικά μικρότερος σε σχέση με το ανοικτό χειρουργείο.
Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι αυτά τα δύο οφέλη δεν είναι εις βάρος της ογκολογικής πληρότητας του χειρουργείου, δηλαδή το χειρουργείο που γίνεται ρομποτικά δεν διαφέρει καθόλου σε σχέση με το ανοικτό χειρουργείο αναφορικά με τις ογκολογικές παραμέτρους και την πληρότητα της εκτομής.
Στατιστικά, πώς επηρεάζει η ρομποτική προσέγγιση τα ποσοστά επιπλοκών και την ανάγκη για μεταγγίσεις αίματος;
Η χρήση της ρομποτικής πλατφόρμας στις παγκρεατεκτομές με τα πλεονεκτήματα που έχει, όπως είναι η υψηλή μεγέθυνση, η δυνατότητα για πάρα πολύ λεπτές κινήσεις των βραχιόνων και η απώλεια τρόμου έχει οδηγήσει και βιβλιογραφικά αλλά και στατιστικά σε πολύ χαμηλότερο ποσοστό αιμορραγίας, συνολικά χαμηλότερη απώλεια αίματος κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, πράγμα το οποίο μεταφράζεται σε στατιστικώς σημαντικά μικρότερη πιθανότητα για μεταγγίσεις αίματος. Υπάρχουν δε και πάρα πολλές μελέτες οι οποίες έχουν δείξει ότι η ρομποτική παγκρεατεκτομή έχει μικρότερο ποσοστό επιπλοκών από την ανοικτή παγκρεατεκτομή σε ό,τι αφορά στους κινδύνους παγκρεατικού συριγγίου, γαστροπάρεσης, ενδοκοιλιακών λοιμώξεων και ενδοκοιλιακής αιμορραγίας.
Είναι όλοι οι ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος υποψήφιοι για ρομποτική χειρουργική ή υπάρχουν περιορισμοί που επιβάλλουν την παραδοσιακή μέθοδο;
Σαφώς δεν είναι όλοι οι ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος υποψήφιοι για ρομποτική χειρουργική. Πάντα θα πρέπει να υπάρχει μια εξατομίκευση η οποία βασίζεται και σε χαρακτηριστικά του όγκου αλλά και σε χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Έτσι ασθενείς με επιβαρυμένο καρδιολογικό ή πνευμονολογικό ιστορικό μπορεί να μην είναι υποψήφιοι για το ρομποτικό χειρουργείο, το οποίο κρατάει λίγο χρονικό διάστημα παραπάνω, και να είναι υποψήφιοι για ανοικτό χειρουργείο.
Επίσης κάποιοι όγκοι, ειδικά όταν είναι τοπικά προχωρημένοι, μπορεί να καταστήσουν τη χρήση της ρομποτικής πλατφόρμας απαγορευτική.
Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία, είναι να υπάρχει εμπειρία και στα ανοιχτά και στα ρομποτικά χειρουργεία.
Το Τμήμα Χειρουργικής Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ υπό την διεύθυνση μου έχει πολύ μεγάλη εμπειρία και στα ρομποτικά και στα ανοικτά χειρουργεία παγκρέατος, με πολύ χαμηλά ποσοστά περιεγχειρητικών επιπλοκών και πρακτικά μηδενικό κίνδυνο περιεγχειρητικού θανάτου. Ταυτόχρονα τα πολύ καλά ογκολογικά αποτελέσματα, και σ’ ό,τι αφορά τα όρια εκτομής στο πάγκρεας αλλά και σ΄ ό,τι αφορά το επίπεδο του λεμφαδενικού καθαρισμού κατατάσσουν το Τμήμα μας στην αιχμή του δόρατος στην Χειρουργική Ήπατος Παγκρέατος και Χοληφόρων στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη.
Ευχαριστούμε θερμά τον Χειρουργό Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων, Δρ. Γεώργιο Τζίμα, για τις πολύτιμες πληροφορίες που μοιράστηκε μαζί μας.
Ο Δρ. Γεώργιος Τζίμας διαθέτει ένα σπάνιο βιογραφικό για τα ελληνικά δεδομένα, έχοντας θητεύσει επί σειρά ετών σε ορισμένα από τα κορυφαία ιατρική κέντρα των ΗΠΑ και του Καναδά. Η πορεία του ξεκίνησε με την ειδίκευσή του στη Γενική Χειρουργική στο Brown University School of Medicine των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στη συνέχεια, ο Δρ. Τζίμας εξειδικεύθηκε και εργάστηκε στο Τμήμα Μεταμοσχεύσεων Συμπαγών Οργάνων στο νοσοκομείο Jackson Memorial Hospital, το οποίο συγκαταλέγεται σταθερά στα δέκα κορυφαία κέντρα μεταμοσχεύσεων της Βόρειας Αμερικής.
Η εξειδίκευσή του ολοκληρώθηκε στο Royal Victoria Hospital του McGill University στο Μόντρεαλ του Καναδά, ένα από τα δώδεκα καλύτερα προγράμματα παγκοσμίως στον τομέα του. Εκεί εστίασε στη Χειρουργική Ογκολογία Ήπατος, Παγκρέατος και Χοληφόρων, καθώς και στις Μεταμοσχεύσεις Ήπατος. Αυτό το στάδιο της καριέρας του υπήρξε καθοριστικό, καθώς του επέτρεψε να εξειδικευτεί στην αντιμετώπιση των πλέον σύνθετων νεοπλασμάτων της κοιλιακής χώρας, χρησιμοποιώντας τις πιο εξελιγμένες τεχνικές της σύγχρονης χειρουργικής.
Ο Δρ. Τζίμας προσεγγίζει και να αφαιρεί όγκους που βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολα σημεία, εκεί όπου η παραμικρή αστοχία θα μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη αιμορραγία.
Αυτό που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συνέντευξη είναι η απόφασή του να επιστρέψει στην Ελλάδα, μεταφέροντας στην εγχώρια ιατρική κοινότητα μια πολύτιμη τεχνογνωσία από συστήματα υγείας που βρίσκονται σταθερά στην αιχμή της παγκόσμιας ιατρικής τεχνολογίας, όπως η εφαρμογή της ρομποτικής χειρουργικής σε περιστατικά καρκίνου του παγκρέατος.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.hpb.gr ή καλέστε στο 210-6834639.
Μπορείτε επίσης να ακολουθήσετε τον κ. Τζίμα σε Facebook και TikTok.
