«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Με SPYDER, Barak και David's Sling ο ελληνικός θόλος -
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου με ισραηλινή τεχνολογία, που θα δώσει πλήρη έλεγχο στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μέσω εκχώρησης πηγαίου κώδικα
Snapshot
- Το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα ολοκληρωμένο, τριών επιπέδων αντιβαλλιστικό και αντιαεροπορικό δίκτυο με τεχνολογία από το Ισραήλ, που θα καλύπτει ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο από σύγχρονες απειλές.
- Στο σύστημα ενσωματώνονται τα ισραηλινά οπλικά συστήματα SPYDER, Barak και David's Sling, τα οποία έχουν διαφορετικό βεληνεκές και λειτουργίες για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, drones και βαλλιστικών πυραύλων.
- Η Ελλάδα θα προμηθευτεί 2 συστήματα David's Sling, 10 SPYDER και 6 Barak, με την παράδοση να αναμένεται σε περίπου 35 μήνες από την εκταμίευση των προκαταβολών.
- Το «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα ενσωματώσει το πρωτόκολλο Link 16, παρά τις τεχνικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, μέσω ενός ενιαίου κέντρου διοίκησης που θα λειτουργεί ως μεταφραστής δεδομένων μεταξύ ισραηλινών και νατοϊκών συστημάτων.
- Η ανανέωση των ελληνικών συστημάτων αεράμυνας στα νησιά είναι επιτακτική, καθώς τα υπάρχοντα ρωσικής κατασκευής Tor-M1 και Osa-AK/AKM αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργικότητας και ανταλλακτικών λόγω γεωπολιτικών περιορισμών.
Την περασμένη εβδομάδα το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε πακέτο εξοπλιστικών προγραμμάτων ύψους 4,2 δισ. ευρώ, με κύριο το σύστημα αεράμυνας «Ασπίδα του Αχιλλέα» κόστους περίπου 3 δισ. ευρώ.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα αντιβαλλιστικό, αντιαεροπορικό, antidrone σύστημα που συντίθεται από τρία επάλληλα στρώματα πυρών, ώστε να εξασφαλίζεται η δημιουργία μιας αδιαπέραστης «ομπρέλας» η οποία πλέον θα καλύπτει το σύνολο του ελλαδικού χώρου από τις νέου τύπου απειλές, είτε αυτές προέρχονται από βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους cruise, είτε από μη επανδρωμένα αεροσκάφη που μπορεί να εξαπολύσουν επιθέσεις κορεσμού, είτε από περιπλανώμενα πυρομαχικά και αναμένεται να παραδοθεί στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις από τους Ισραηλινούς σε 35 μήνες από την ενεργοποίηση των σχετικών συμβάσεων (δηλαδή, σε τρία χρόνια από την εκταμίευση των προκαταβολών).
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί ένα πολυεπίπεδο αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας για την Ελλάδα, στο οποίο θα ενσωματωθούν τα ισραηλινής κατασκευής οπλικά συστήματα SPYDER, Barak και David's Sling (Σφεντόνα του Δαβίδ). Πρόκειται ουσιαστικά για τρία επάλληλα στρώματα αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας που θα δημιουργήσουν έναν θόλο, ο οποίος έχει σχεδιαστεί να λειτουργεί σε τρία διαφορετικά επίπεδα, αναλόγως του βαθμού της απειλής.
Τα οπλικά συστήματα
1) SPYDER: Είναι ένα αυτοκινούμενο σύστημα αεράμυνας μικρού και μεσαίου βεληνεκούς για την αναχαίτιση αεροσκαφών, ελικοπτέρων και drones. Τα βλήματα που χρησιμοποιεί το σύστημα είναι Python και Derby. Το δεύτερο, δηλαδή το βλήμα Derby, διαθέτει και δικό του μικρό ραντάρ. Το βλήμα Python λειτουργεί με τεχνολογία IR seeker. Το συγεκριμένο, ισραηλινής κατασκευής σύστημα δεν έχει ακόμη αποκτηθεί από τις ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ.
Βέβαια οι ισραηλινοί χρησιμοποιούν το Iron Dome.
2) Barak: Οικογένεια προηγμένων πυραύλων επιφανείας-αέρος για πολλαπλούς ρόλους αεροπορικής προστασίας. «Φοριέται» και στο ναυτικό κομμάτι, αφού οι ίδιοι οι Ισραηλινοί τα έχουν ενσωματώσει στις δικές τους κορβέτες. Τα ίδια συστήματα τύπου Barak έχουν και οι Ινδοί και ήδη τα έχουν δοκιμάσει σε πολεμικές συνθήκες.
Είναι επίσης αυτοκινούμενα αλλά η λειτουργία τους βρίσκεται εγγύτερα στη λογική των συστημάτων Patriot, που διαθέτει η χώρα μας. Το ραντάρ τους προσομοιάζει με το ραντάρ του Patriot αλλά «βλέπει» σε κύκλο 360 μοιρών, δηλαδή, δεν έχει νεκρές ζώνες ούτε και περιοχές στις οποίες δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί.
Αναλόγως με το είδος των βλημάτων που θα επιλεγούν από τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, τα συστήματα Barak μπορούν να έχουν μέσο ή και μεγάλο βεληνεκές.
Με Barak MX είναι εξοπλισμένη η κυπριακή εθνοφρουρά και θεωρούνται ένα από τα τελειότερα συστήματα αεράμυνας
3) David's Sling (Σφεντόνα του Δαβίδ): Σύστημα μεσαίου έως μεγάλου βεληνεκούς για την αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise και αεροσκαφών. Έχει επίσης battle certification. Χρησιμοποιεί το ειδικό βλήμα αναχαίτσης Stunner (ή SkyCeptor) για μεγάλες ταχύτητες και αντιμετώπιση βαλλιστικών/cruise πυραύλων.
Η πιστοποίηση του συστήματος «David’s Sling» περιλαμβάνει αυστηρές διαδικασίες επιχειρησιακών δοκιμών και επικύρωσης, τις οποίες διαχειρίζονται από κοινού το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ (IMOD), η Υπηρεσία Αντιπυραυλικής Άμυνας των ΗΠΑ (MDA) και ο κύριος ανάδοχος RAFAEL Advanced Defense Systems.
Διαδικασία δοκιμών και επικύρωσης:
Σενάρια βασισμένα σε πραγματικές μάχες: Οι πιστοποιήσεις και οι επικυρώσεις αναβαθμίσεων χρησιμοποιούν δοκιμές με πραγματικά πυρά και προσομοιώσεις, βασισμένες σε διδάγματα σε πραγματικό χρόνο από ενεργές πολεμικές συγκρούσεις.
Προφίλ απειλών: Τα συστήματα δοκιμάζονται έναντι τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, ρουκετών μεγάλου διαμετρήματος, πυραύλων κρουζ και προηγμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV).
Κοινή εποπτεία: Διεξάγεται από κοινού με διεθνείς αμυντικούς εταίρους, προκειμένου να διασφαλιστεί η τεχνική ετοιμότητα και η διαλειτουργικότητα πριν από την ανάπτυξη σε πολυεπίπεδες αρχιτεκτονικές αεροπορικής άμυνας.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι πρόκειται για πολύ ακριβό σύστημα το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για αντιαμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων.
Και τα τρία συστήματα περιλαμβάνουν αυτόνομα οχήματα και έχουν δικά τους ραντάρ. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες η Ελλάδα θα αγοράσει 2 David's Sling, 10 SPYDER και 6 Barak.
Πώς θα δουλέψουν και τι θα γίνει με το Link 16
Σκοπός του αντιαεροπορικού και αντιβαλλιστικού δικτύου επάλληλων αμυντικών συστημάτων είναι η δημιουργία ενός αδιαπέραστου θόλου προστασίας πάνω από το Αιγαίο και την ηπειρωτική Ελλάδα και παράλληλα η αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών, όπως μαζικές επιθέσεις με σμήνη από drones και πυραύλους ακριβείας.
Ούτως ή άλλως οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν έχουν αποδείξει ότι οι πολεμικές μέθοδοι έχουν αλλάξει προς την κατεύθυνση της χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων ακριβείας.
Ένα ζήτημα που έχει τεθεί υπό συζήτηση είναι κατά πόσο τα ισραηλινά συστήματα (SPYDER, Barak MX, David's Sling) μπορούν ή όχι να πάρουν Link 16, ώστε τα συστήματά τους να είναι διασυνδεδεμένα με τις ελληνικές αεροπορικές δυνάμεις, τα άλλα συστήματα του πυροβολικού και κυρίως με τις ναυτικές μονάδες επιφανείας που επίσης διαθέτουν υπερσύγχρονα ραντάρ.
Στην πραγματικότητα μπορούν και θα ενσωματώσουν το πρωτόκολλο Link 16 στην Ελλάδα. Το David's Sling, για παράδειγμα, αναπτύχθηκε από κοινού με την αμερικανική Raytheon, άρα η συμβατότητά του με τα νατοϊκά πρότυπα είναι εκ των προτέρων εξασφαλισμένη.
Ωστόσο, η συζήτηση γύρω από αυτό το ζήτημα πηγάζει από τρεις πολύ συγκεκριμένες τεχνικές και γεωπολιτικές προκλήσεις:
- Η διαφορά στη φιλοσοφία δικτύωσης (Ισραήλ vs ΝΑΤΟ) Το Ισραήλ δεν χρησιμοποιεί το Link 16 ως κύριο εθνικό δίκτυο. Έχει αναπτύξει δικά του, εξαιρετικά προηγμένα πρωτόκολλα (όπως το Gold Net της Rafael). Τα συστήματα αυτά «μιλάνε» εγγενώς την ισραηλινή γλώσσα μεταφοράς δεδομένων. Για να μπουν σε νατοϊκό περιβάλλον, απαιτείται η προσθήκη ειδικών τερματικών (MIDS/JTRS) και λογισμικού μετάφρασης (gateways), κάτι που αυξάνει το κόστος και τον χρόνο παράδοσης.
- Το ζήτημα της «Κυβερνο-Ασφάλειας» και των Πηγαίων Κωδίκων Το ΝΑΤΟ (και κυρίως οι ΗΠΑ) είναι εξαιρετικά αυστηρό με το ποιος συνδέεται στο Link 16, για να μην υπάρξει διαρροή δεδομένων σε μη νατοϊκές χώρες. Αντίστοιχα, το Ισραήλ προστατεύει αυστηρά τους δικούς του πηγαίους κώδικες (source codes) των ραντάρ και των πυράυλων του. Η «παντρειά» αυτών των δύο απαιτεί ειδικές άδειες (από το State Department των ΗΠΑ) και πολύπλοκες πιστοποιήσεις ασφαλείας.
- Η ταχύτητα του Link 16 σε κορεσμένο περιβάλλονΤο Link 16 έχει σχεδιαστεί κυρίως για αεροσκάφη και πλοία. Έχει μια μικρή καθυστέρηση (latency) στην ανανέωση των δεδομένων (μερικά δευτερόλεπτα). Για την αναχαίτιση drones (σμήνη UAVs) ή υπερηχητικών πυραύλων Cruise, τα δευτερόλεπτα αυτά είναι μοιραία. Γι' αυτό, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν θα βασίζεται μόνο στο Link 16. Πώς λύνεται το πρόβλημα στην Ελλάδα; Η Ελλάδα δεν θα αγοράσει απομονωμένες συστοιχίες. Η λύση που επιλέχθηκε περιλαμβάνει: Ενιαίο Κέντρο Διοίκησης (C4I): Ένα κεντρικό εγχώριο λογισμικό θα λειτουργεί ως «μεταφραστής». Θα παίρνει τα δεδομένα από τα ισραηλινά ραντάρ (ELM-2084) και θα τα μετατρέπει αυτόματα σε νατοϊκά ίχνη. Διασύνδεση: Μέσω αυτού του κόμβου, τα SPYDER και Barak θα βλέπουν κανονικά την εικόνα από τα F-16 Viper, τα F-35 και τις φρεγάτες Belharra, δημιουργώντας έναν ενιαίο ψηφιακό χάρτη πάνω από το Αιγαίο.
Η ελληνική άμυνα στα νησιά
Η αγορά και η ενεργοποίηση των προαναφερθέντων νέων συστημάτων αντιβαλλιστικής άμυνας καθίσταται αναγκαία για την ελληνική ααντιαεροπορική άμυνα, η οποία μέχρι σήμερα στηρίζεται κυρώς στους αμερικανικής κατασκευής αντιαεροπορικούς πυραύλους Patriot. Όσον αφορά στα νησιά τα εγκαταστημένα συστήματα είναι κυρίως τα ρωσικής κατασκευής Tor-M1 και Osa-AK/AKM, για τα οποία πλέον τίθεται εν αμφιβόλω η λειτουργικότητά τους και κυρίως, με δεδομένη την γεωπολιτική κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί, στο προβλεπτό μέλλον δεν μπορούμε να προσβλέπουμε σε ανανέωση με κρίσιμα ανταλλακτικά και πιστοποίηση των βλημάτων τους από ρωσικής πλευράς.
Μια άλλη παράμετρος αφορά στα αντιαεροπορικά συστήματα HAWK. Τα συστήματα αντιαεροπορικά συστήματα κατευθυνόμενων βλημάτων μέσου βεληνεκούς HAWK έχουν καταγράψει 54 χρόνια υπηρεσίας στον Ελληνικό Στρατό, εκ των οποίων 13-16 χρόνια αναβαθμισμένα στο επίπεδο Phase-3. Η αντικατάσταση του αντιαεροπορικού συστήματος HAWK εξετάζεται διεθνώς με επιλογές όπως το NASAMS II.
Τι είπε ο Δημήτρης Μητσόπουλος
Ο Δημήτρης Μητσόπουλος, Αναλυτής Ναυτικών Συστημάτων και Εξοπλισμών μίλησε στην κρατική ραδιοφωνία και στην εκπομπή Ραντάρ με τoν Μάκη Πολλάτο αναλύοντας τα νέα εξοπλιστικά συστήματα.
