6ος Προβλήτας ΟΛΘ: Τι σημαίνει η απόφαση ΣτΕ για την αμμοληψία στην Επανομή - Η ουσία της συζήτησης
Η επέκταση του 6ου Προβλήτα του Λιμένα Θεσσαλονίκης αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά έργα που σχεδιάζονται στη Βόρεια Ελλάδα. Ένα έργο που φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τον ρόλο του λιμένα στον χάρτη των διεθνών μεταφορών, να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για τη Θεσσαλονίκη και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα όχι μόνο της τοπικής αλλά συνολικά της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες η συζήτηση φαίνεται να έχει επικεντρωθεί σχεδόν αποκλειστικά στις διαδικασίες αμμοληψίας από το Ακρωτήρι της Επανομής, μετά την απόφαση του ΣτΕ να κάνει δεκτή την αίτηση αναστολής που είχε καταθέσει ο Δήμος Θερμαϊκού. Μια εξέλιξη που παγώνει προσωρινά τη διαδικασία, χωρίς όμως να αποτελεί οριστική κρίση για τη νομιμότητα ή τη σκοπιμότητα του έργου.
Αρκετοί μιλάνε για «στοπ» στη διαδικασία αμμοληψίας, η αλήθεια είναι όμως διαφορετική. Η απόφαση του ΣτΕ αφορά στην αίτηση αναστολής που είχε καταθέσει ο δήμος σε σχέση με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος για την έγκριση της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕΠΕΜ). Η αίτηση αναστολής δεν έχει σχέση με την οριστική εκδίκαση της αίτησης ακύρωσης. Μάλιστα, σύμφωνα με νομικές πηγές είναι σύνηθες το ΣτΕ να βγάζει τέτοιες αποφάσεις ενόψει της κύριας δίκης, που θα γίνει σε μερικούς μήνες από σήμερα. Η ουσία της υπόθεσης, επομένως, παραμένει ανοιχτή. Μέχρι τότε, η συζήτηση συνεχίζεται, με επίκεντρο τόσο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αμμοληψίας όσο και τη σημασία ενός έργου που θεωρείται κομβικό για το μέλλοντης Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής.
Γιατί γίνεται συζήτηση
Αμμοληψία είναι η εξόρυξη ή συλλογή άμμου από ποτάμια, ακτές, λίμνες ή θαλάσσιες περιοχές στο πλαίσιο κατασκευαστικών έργων και έργων υποδομής. Στην περίπτωσή μας, αφορά στην απόληψη4 εκατ. κ.μ. άμμου μέσω βυθοκόρου (ειδικού πλοίου που απαντάται σε μεγάλα λιμενικά έργα διεθνώς, με σύγχρονα συστήματα ελέγχου, περιορισμού αιωρούμενων ιζημάτων και ασφαλούς μεταφοράς υλικού) για να ολοκληρωθεί η επέκταση του 6ου Προβλήτα. Η επιλογή του Ακρωτηρίου Επανομής ως μίας από τις περιοχές απόληψης έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τον Δήμο Θερμαϊκού και τοπικούς φορείς, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Στη συζήτηση έχουν τεθεί ζητήματα όπως η γειτνίαση της περιοχής με προστατευόμενες ζώνες Natura 2000, η προστασία των (ευαίσθητων) λιβαδιών Ποσειδωνίας, η πιθανή αύξηση της θολερότητας του νερού λόγω της βυθοκόρησης, οι επιπτώσεις στην παράκτια αλιεία, στον τουρισμό και στις παραλίες, αλλά και η πιθανότητα μεταβολών στη μορφολογία του πυθμένα και της ακτογραμμής. Παράλληλα, ο Δήμος Θερμαϊκού υποστηρίζει ότι δεν είναι κατά της επέκτασης του 6 ου Προβλήτα αλλά δεν είχε ενημερωθεί για τον σχεδιασμό της αμμοληψίας και ότι η διαδικασία προχώρησε μέσω ΤΕΠΕΜ αντί ΜΠΕ (Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) χωρίς διαβούλευση ή γνωμοδότηση του δήμου ή φορέων.
Τι ισχύει πραγματικά
Οι εξειδικευμένες τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες στις οποίες βασίστηκε ο σχεδιασμός του έργου αξιολογήθηκαν και εγκρίθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους, ενώ εξετάστηκαν και από πρόσθετους φορείς πέραν όσων απαιτεί η τυπική διαδικασία, έπειτα από αίτηση του ίδιου του ΟΛΘ. Περιγράφουν την αμμοληψία ως μια συγκεκριμένη, περιορισμένη και αδειοδοτημένη διαδικασία, που επιλέχθηκε κατόπιν αξιολόγησης διαφορετικών εναλλακτικών. Μάλιστα, η λύση της Επανομής δεν επιλέχθηκε με βάση το κόστος αλλά την τεχνική καταλληλότητα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, τις οδικές μεταφορές, τις εκπομπές, τον θόρυβο, τη σκόνη και την όχληση στον αστικό ιστό, ακόμα και τον χρόνο εκτέλεσης των εργασιών και την ασφάλεια.
Όσον αφορά στην επιλογή της Επανομής, κρίθηκε πως είναι η βέλτιστη λύση από τεχνική και περιβαλλοντική άποψη με τις μελέτες να ορίζουν πως η αμμοληψία θα πραγματοποιηθεί σε μεγάλη απόσταση από την ακτογραμμή, σε μεγάλα βάθη και εκτός περιοχών Natura 2000, χωρίς επέμβαση σε λιβάδια Ποσειδωνίας, με τη χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού για να περιοριστούν σημαντικά οι επιπτώσεις όσο διαρκέσουν οι εργασίες. Παράλληλα, σε ό,τι αφορά στη μεταφορά αιωρούμενων ιζημάτων, υπάρχουν μετρήσεις, προκαθορισμένα όρια, τεχνικά μέσα περιορισμού και προβλέπεται διακοπή εργασιών εάν υπάρξουν υπερβάσεις. Για την αλιεία, τον τουρισμό και τις ακτές προβλέπονται επίσης μηχανισμοί παρακολούθησης και, εφόσον χρειαστεί, προσαρμογή των εργασιών.
Σε σχέση με τη διαδικασία αδειοδότησης αξίζει να υπενθυμίσουμε πως η ΤΕΠΕΜ δεν αντικαθιστά ούτε παρακάμπτει την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Το έργο διαθέτει ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση μέσω Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), ενώ η ΤΕΠΕΜ εξειδικεύει τον βέλτιστο συνδυασμό πηγών και μεταφοράς υλικών.
Ως προς την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας, αφού συμφωνήσουμε ότι είναι θετικό που όλα τα εμπλεκόμενα μέρη αναγνωρίζουν τη σημασία του 6 ου Προβλήτα, οφείλουμε να επισημάνουμε πως τηρήθηκε η προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, πως δεν υπάρχει ανάγκη για περισσότερη, πιο απλή και άμεση ενημέρωση. Για τον λόγο, ο ΟΛΘ έχει την πρόθεση να παρουσιάσει τα στοιχεία στον δήμο, τους φορείς, τους αλιείς και, φυσικά, τους πολίτες.
Ας μην ξεχνάμε τη μεγάλη (αναπτυξιακή) εικόνα
Η συζήτηση γύρω από την αμμοληψία δεν μπορεί να αποκοπεί από τη συνολική σημασία του έργου της επέκτασης του 6ου Προβλήτα. Πρόκειται για ένα έργο που αναμένεται να αυξήσει τη δυναμικότητα του λιμένα και να ενισχύσει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως βασικής πύλης προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Σύμφωνα με μελέτη της Deloitte, η πλήρης λειτουργία του εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει προστιθέμενη αξία άνω του 1,4 δισ. ευρώ για την ελληνική οικονομία και να στηρίξει περισσότερες από 52.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας μέσα στην επόμενη δεκαετία. Την περίοδο που ο ανταγωνισμός μεταξύ λιμανιών και εμπορευματικών διαδρόμων γίνεται ολοένα και μεγαλύτερος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την ευκαιρία της Θεσσαλονίκης να αναβαθμίσει τη θέση της και να αναπτυχθεί πραγματικά.
Η τελική απόφαση για την υπόθεση θα ληφθεί από το ΣτΕ όταν εκδικαστεί η κύρια αίτηση ακύρωσης. Μέχρι τότε, το βασικό ερώτημα παραμένει πώς ένα έργο στρατηγικής σημασίας μπορεί να προχωρήσει συνδυάζοντας την ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος. Μέσα από τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία, θεσμικό έλεγχο και συνεχή παρακολούθηση όπως προβλέπεται. Άλλωστε, κανένας δεν θέλει να χαθεί άλλη μια ευκαιρία ανάπτυξης για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.
