Καιρός: Η «ψυχρή κηλίδα» του Ατλαντικού προβληματίζει τους επιστήμονες - Τι έρχεται στην Ελλάδα
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters ενισχύει την άποψη ότι η ψύξη της περιοχής οφείλεται κυρίως στην εξασθένηση των ωκεάνιων ρευμάτων
Snapshot
- Η ψυχρή περιοχή στον Ατλαντικό Ωκεανό, νότια της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, οφείλεται κυρίως στην επιβράδυνση της κυκλοφορίας AMOC και όχι σε αυξημένη απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια της θάλασσας.
- Η AMOC είναι ένα κρίσιμο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που ρυθμίζει την παγκόσμια θερμότητα και έχει επιβραδυνθεί σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, με κίνδυνο να φτάσει σε σημείο καμπής.
- Η ψύξη της «Ψυχρής Κηλίδας» επηρεάζει τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού και συνδέεται με τη μείωση της μεταφοράς θερμότητας μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων, ενώ η απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια μειώνεται.
- Μια περαιτέρω εξασθένηση της AMOC μπορεί να προκαλέσει σημαντικές κλιματικές αλλαγές, άνοδο της στάθμης της θάλασσας και επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα, με πιθανό σημείο καμπής γύρω στα μέσα του 21ου αιώνα.
- Η Ελλάδα μπορεί να επηρεαστεί μακροπρόθεσμα από την εξασθένηση της AMOC μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων, ενίσχυσης των καυσώνων, μείωσης βροχοπτώσεων, αλλαγών στα θαλάσσια οικοσυστήματα και ταχύτερης ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Ένα τμήμα του Ατλαντικού Ωκεανού, νότια της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, συνεχίζει να ψύχεται την ώρα που ο υπόλοιπος πλανήτης θερμαίνεται. Η περιοχή αυτή είναι γνωστή ως «Cold Blob» (Ψυχρή Κηλίδα) και εδώ και χρόνια αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters ενισχύει την άποψη ότι η ψύξη της περιοχής οφείλεται κυρίως στην εξασθένηση των ωκεάνιων ρευμάτων και όχι σε αυξημένη απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια της θάλασσας, όπως είχε προταθεί από άλλες έρευνες.
Η επιβράδυνση της κυκλοφορίας του Ατλαντικού
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), ένα τεράστιο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που λειτουργεί σαν παγκόσμια «ταινία μεταφοράς» θερμότητας.
Η AMOC μεταφέρει θερμά επιφανειακά νερά από τις τροπικές περιοχές προς τον βόρειο Ατλαντικό και επιστρέφει ψυχρότερα, πυκνότερα νερά προς τον νότο. Το σύστημα αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος και στην ανακατανομή της θερμότητας στον πλανήτη.
Προηγούμενες μελέτες είχαν συνδέσει την ύπαρξη της Ψυχρής Κηλίδας με την αποδυνάμωση της AMOC, υποστηρίζοντας ότι λιγότερο θερμό νερό φτάνει πλέον στην περιοχή.
Οι ερευνητές της νέας μελέτης θεωρούν αυτό το σενάριο ιδιαίτερα πιθανό, καθώς η περιοχή της Ψυχρής Κηλίδας είναι το σημείο όπου η AMOC μεταφέρει μεγάλο μέρος της θερμότητάς της στην ατμόσφαιρα.
Παράλληλα, άλλες επιστημονικές εργασίες, που βασίστηκαν σε μεταβολές της αλατότητας των ωκεανών και σε παλαιοκλιματικά δεδομένα, έχουν δείξει ότι η AMOC έχει επιβραδυνθεί σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
«Μια περαιτέρω εξασθένηση της AMOC θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για το κλίμα για χιλιάδες χρόνια, καθώς είναι γνωστό ότι διαθέτει ένα κρίσιμο σημείο καμπής πέρα από το οποίο ενδέχεται να σταματήσει να λειτουργεί», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Δεν πρόκειται μόνο για φαινόμενο επιφανειακής ψύξης
Για να εξετάσουν την υπόθεση, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα επανάλυσης που βασίζονται σε πραγματικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις, δορυφορικές μετρήσεις και καταγραφές θερμοκρασίας, συνδυάζοντάς τα με κλιματικά μοντέλα.
Η ανάλυση κάλυψε χρονική περίοδο πολλών δεκαετιών, με στοιχεία που φτάνουν έως το 1955.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ψύξη της Ψυχρής Κηλίδας είναι φαινόμενο που επηρεάζει τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού και συνδέεται κυρίως με τη μείωση της μεταφοράς θερμότητας μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων.
Αντίθετα, τα δεδομένα αποκάλυψαν ότι η απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια της θάλασσας στην περιοχή έχει μειωθεί και όχι αυξηθεί, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τη θεωρία ότι η ψύξη προκαλείται από εντονότερη αποβολή θερμότητας προς την ατμόσφαιρα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι εάν η AMOC παρέμενε σταθερή, τότε η απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια θα έπρεπε να αυξάνεται σημαντικά για να εξηγηθεί η παρατηρούμενη ψύξη. Ωστόσο, οι παρατηρήσεις δείχνουν ακριβώς το αντίθετο.
Πλησιάζει ένα κρίσιμο σημείο καμπής;
Σύμφωνα με πολλά κλιματικά μοντέλα, μια περαιτέρω εξασθένηση της AMOC θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στο παγκόσμιο κλίμα, στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι υπάρχουν ήδη αρκετές ενδείξεις που λειτουργούν ως «προειδοποιητικά σήματα» ότι το σύστημα πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Αν και παραμένει αβέβαιο πόσο κοντά βρίσκεται η Γη σε αυτό το όριο, αρκετές προσομοιώσεις των σεναρίων υπερθέρμανσης δείχνουν ότι θα μπορούσε να ξεπεραστεί γύρω στα μέσα του 21ου αιώνα.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν επηρεάζεται άμεσα από την AMOC όσο οι χώρες του βόρειου Ατλαντικού, ωστόσο μια σημαντική εξασθένηση ή κατάρρευση του συστήματος θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις και στη Μεσόγειο.
Οι πιθανότερες συνέπειες περιλαμβάνουν:
Μεγαλύτερη αστάθεια στα καιρικά πρότυπα, με συχνότερα ακραία φαινόμενα, όπως έντονες βροχοπτώσεις, καταιγίδες και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.
Ενίσχυση των καυσώνων στη Μεσόγειο, καθώς οι μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία ενδέχεται να ευνοήσουν την παραμονή θερμών αέριων μαζών πάνω από τη Νότια Ευρώπη.
Μείωση των βροχοπτώσεων σε ορισμένες περιοχές της χώρας, κάτι που θα μπορούσε να επιβαρύνει τη γεωργία και τους υδάτινους πόρους.
Επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου, λόγω μεταβολών στη θερμοκρασία και στην κυκλοφορία των υδάτων.
Ταχύτερη άνοδος της στάθμης της θάλασσας παγκοσμίως, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει παράκτιες περιοχές της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν πάντως ότι δεν αναμένεται κάποια απότομη ή άμεση αλλαγή στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια μακροχρόνια διαδικασία που εξελίσσεται σε ορίζοντα δεκαετιών, αλλά θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση του μελλοντικού κλίματος της Ευρώπης και της Μεσογείου.
*Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu
