Διπλωματικός πυρετός για τις σχέσεις της Ελλάδας με Λιβύη και Αίγυπτο

Snapshot

• Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στις σχέσεις της με τη Λιβύη και την Αίγυπτο λόγω αμφισβητήσεων για θαλάσσιες ζώνες και ενεργειακές συμφωνίες.
• Η επαναπροσέγγιση Αιγύπτου Τουρκίας και οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις προκαλούν ανησυχία στην Ελλάδα.
• Ιταλία και Τυνησία αμφισβητούν τις μονομερείς λιβυκές διεκδικήσεις στα Ηνωμένα Έθνη, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας σε διπλωματικό επίπεδο.
• Η Ελλάδα προχωρά σε τεχνικές συζητήσεις με τη Λιβύη και εξερευνά ενεργειακούς πόρους σε περιοχές που διεκδικεί η Λιβύη μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.
• Η Ελλάδα εξετάζει την πιθανότητα παραπομπής της διαφοράς με τη Λιβύη στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για επίλυση της ναυτικής διένεξης.

Snapshot powered by AI

Διπλός είναι ο προβληματισμός στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών καθώς υπό σοβαρή δοκιμασία έχουν τεθεί οι σχέσεις της χώρας μας τόσο με την Λιβύη όσο και με την Αίγυπτο.

Σχετικά με τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις, πέραν των πολλών ερωτημάτων σχετικά με την συμφωνία για την Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά, ανησυχία προκαλεί η επαναπροσέγγιση Καϊρου- Άγκυρας, η οποία αποτυπώνεται και από την δεύτερη μέσα σε λίγες μέρες στρατιωτική άσκηση Τουρκίας - Αιγύπτου.

Τι γίνεται με την Λιβύη

Όσν αφορά στη Λιβύη η κατάσταση μοιάζει ακόμη πιο περίπλοκη. Το πρόσφατο ενεργειακό deal Τουρκίας - Λιβύης μαζί με Ισπανούς, Ούγγρους, Eni και Qatar Energy, που αποκάλυψε το Newsbomb, αποδεικνύει μια έντονη κινητικότητα.

Την στιγμή που η ελληνική πλευρά αναζητάει τρόπους προκειμένου να ενισχύσει τις σχέσης με τη Λιβύη, όπως φάνηκε και από την πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα του Υπαρχηγού Γενικής Διοίκησης Λιβυκού Εθνικού Στρατού, και γιου του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, Σαντάμ, οι Τούρκοι συνεχίζουν τις ενεργειακές συμφωνίες με την Τρίπολη.

Η συμφωνία περιλαμβάνει το τεμάχιο O7, το οποίο καλύπτει περιοχή σε βάθος άνω των 1.500 μέτρων και εμπίπτει στα όρια του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, προκαλώντας αντιδράσεις από Ελλάδα, Αίγυπτο και ΕΕ.

Αντιδράσεις από Ιταλία και Τυνησία

Σε μια τελευταία εξέλιξη Ιταλία και Τυνησία αμφισβήτησαν επίσημα τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη, σε μια κίνηση που θεωρείται ότι ενισχύει τη νομική και διπλωματική θέση της Ελλάδας στην ευρύτερη διαμάχη για τη Μεσόγειο.

Οι ενστάσεις αυτές έρχονται εν μέσω ανανεωμένων εντάσεων σχετικά με τη θαλάσσια θέση της Λιβύης, η οποία συνδέεται με το τουρκολιβυικό μνημόνιο του 2019. Η συμφωνία αυτή έχει από καιρό απορριφθεί από την Ελλάδα, η οποία υποστηρίζει ότι αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης, όσον αφορά τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών.

Η Λιβύη υπέβαλε ρηματική διακοίνωση στα Ηνωμένα Έθνη στις 27 Μαΐου 2025, συνοδευόμενη από χάρτη στον οποίο καθορίζεται η θέση της σχετικά με τα εξωτερικά όρια της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας της στη Μεσόγειο Θάλασσα. Η Ελλάδα αντιτάχθηκε σθεναρά στην κίνηση αυτή, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί απόπειρα επέκτασης των λιβυκών διεκδικήσεων σε περιοχές που η Αθήνα θεωρεί μέρος της ελληνικής ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας νότια της Κρήτης.

Η Ιταλία υπέβαλε τη δική της ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, απορρίπτοντας τμήματα της θέσης της Λιβύης. Η Ρώμη υποστήριξε ότι τα εξωτερικά όρια που διεκδικεί η Λιβύη παραβιάζουν τα ιταλικά δικαιώματα βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, ιδίως σε περιοχές ανατολικά του μεσημβρινού 15°10′ Α και δυτικά του μεσημβρινού 13°50′ Α. Οι γραμμές αυτές συνδέονται με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1985 στην υπόθεση της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας μεταξύ Λιβύης και Μάλτας.

Η Ιταλία ζήτησε επίσης διάλογο με τη Λιβύη, τονίζοντας την ανάγκη επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαπραγματεύσεων και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Η Τυνησία, από την πλευρά της, διατύπωσε αντίρρηση στην οριοθέτηση της Λιβύης σε ανακοίνωση προς τον ΟΗΕ με ημερομηνία 19 Απριλίου 2026. Η Τύνιδα ανέφερε ότι η θέση της Λιβύης ήταν ασυμβίβαστη με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1982 στην υπόθεση της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας Τυνησίας-Λιβύης, καθώς και με τη διμερή συμφωνία του 1988 που υπογράφηκε μεταξύ των δύο χωρών.

Η Τυνησία υποστήριξε ότι το προτεινόμενο πλευρικό όριο της Λιβύης ήταν υπερβολικό και νομικά αβάσιμο. Αμφισβήτησε επίσης τον μονομερή καθορισμό των εξωτερικών θαλάσσιων ορίων και της παρακείμενης ζώνης της Λιβύης, ζητώντας παράλληλα ειλικρινείς διαπραγματεύσεις με βάση την καλή πίστη και το διεθνές δίκαιο.

Οι ενστάσεις της Ιταλίας και της Τυνησίας προστίθενται στην προηγούμενη αντίθεση της Ελλάδας και της Αιγύπτου, οι οποίες αμφισβήτησαν τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Λιβύης τα τελευταία χρόνια. Για την Αθήνα, οι τελευταίες εξελίξεις παρέχουν πρόσθετη διπλωματική υποστήριξη κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου και των σχετικών θαλάσσιων διεκδικήσεων της Λιβύης.

Η Ελλάδα συνεχίζει να αντιδρά τόσο μέσω της διπλωματίας όσο και μέσω της ενεργειακής πολιτικής. Η Αθήνα έχει πραγματοποιήσει τεχνικές συζητήσεις με την κυβέρνηση της Τρίπολης σχετικά με τη θαλάσσια οριοθέτηση, διατηρώντας παράλληλα επαφές με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης. Έλληνες αξιωματούχοι έθεσαν το ζήτημα απευθείας στον Αρχιστράτηγο του Εθνικού Στρατού της Λιβύης, Χαλίφα Χάφταρ, κατά τη διάρκεια επισκέψεων υψηλού επιπέδου στη Βεγγάζη.

Παράλληλα, η Ελλάδα προχώρησε στην εξερεύνηση υπεράκτιων ενεργειακών πόρων νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Μια κοινοπραξία υπό την ηγεσία της Chevron υπέγραψε συμφωνίες τον Φεβρουάριο του 2026 για την εξερεύνηση φυσικού αερίου σε τέσσερις περιοχές βαθέων υδάτων στα ανοικτά της νότιας Ελλάδας, μεταξύ άλλων κοντά στην Κρήτη και την Πελοπόννησο.

Ορισμένες από αυτές τις περιοχές εξερεύνησης επικαλύπτονται με θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί η Λιβύη στο πλαίσιο του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η πολιτική αδειοδότησής της ακολουθεί την αρχή της μεσαίας γραμμής και είναι σύμφωνη με το Δίκαιο της Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.

Ενδεχόμενη παραπομπή στη Χάγη

Λιβυκά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι δεδομένου ότι δεν διαφαίνεται άμεση διμερής επίλυση, η Αθήνα αναμένεται να συνεχίσει τις προετοιμασίες για ενδεχόμενη παραπομπή της υπόθεσης στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Μια τέτοια υπόθεση θα μπορούσε να εξετάσει όχι μόνο τη ναυτική διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, αλλά και τις ευρύτερες νομικές επιπτώσεις του μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης.

Ο αυξανόμενος αριθμός αντιρρήσεων έναντι των μονομερών θαλάσσιων διεκδικήσεων της Λιβύης υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα των θαλάσσιων διαφορών στη Μεσόγειο, όπου τα ενεργειακά συμφέροντα, οι περιφερειακές συμμαχίες και οι ανταγωνιστικές ερμηνείες του διεθνούς δικαίου συνεχίζουν να διαμορφώνουν τις διπλωματικές εντάσεις.

Διαβάστε επίσης