Γερμανία: Γιατί δίνει νέες υπερεξουσίες στις υπηρεσίες πληροφοριών της

Αξιωματούχοι στο Βερολίνο θέλουν να επεκτείνουν τις εξουσίες των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών για να μπορούν να διεξάγουν κυβερνοεπιχειρήσεις και στο εξωτερικό και να αντιμετωπίζουν πιο αποτελεσματικά υβριδικές απειλές. Η Γερμανία ετοιμάζεται να ενισχύσει την υπηρεσία πληροφοριών εξωτερικού με σαρωτικές νέες εξουσίες, ενόψει ενός πιθανού «διαζυγίου» από τις ΗΠΑ, αναφέρει το Politico.

Το σχέδιο βλέπει το φως καθώς Γερμανοί και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να σταματήσει την ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών στην οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό η Ευρώπη - ή να εκμεταλλευτεί αυτή την εξάρτηση για να ασκήσει πίεση.

Όπως ακριβώς οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ενισχύσουν ριζικά τους στρατούς τους για να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία, υποστηρίζουν αξιωματούχοι στο Βερολίνο, έτσι πρέπει και ο μηχανισμός πληροφοριών της Γερμανίας να γίνει πολύ πιο ικανός. «Θέλουμε να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά με τους Αμερικανούς», δήλωσε στο POLITICO ο Μαρκ Χένριχμαν, πρόεδρος μιας ειδικής επιτροπής στην Ομοσπονδιακή Βουλή της Γερμανίας που επιβλέπει τις υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας. «Αλλά αν ένας [Αμερικανός] πρόεδρος, όποιος κι αν είναι αυτός, αποφασίσει στο μέλλον να προχωρήσει μόνος του χωρίς τους Ευρωπαίους... τότε πρέπει να είμαστε σε θέση να σταθούμε στα δικά μας πόδια».

Οι Γερμανοί ηγέτες πιστεύουν ότι η ανάγκη είναι ιδιαίτερα επείγουσα στη χώρα τους, όπου η υπηρεσία πληροφοριών εξωτερικού, ή BND, είναι πολύ πιο περιορισμένη από νομικής άποψης από ό,τι οι υπηρεσίες πληροφοριών αλλού. Αυτοί οι περιορισμοί πηγάζουν από σκόπιμες προστασίες που θεσπίστηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο για να αποτραπεί η επανάληψη των καταχρήσεων που διέπραξε ο ναζιστικός κατασκοπευτικός μηχανισμός.

Αλλά αυτοί οι περιορισμοί κατέστησαν τη Γερμανία ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις ΗΠΑ για τη συλλογή πληροφοριών, και αυτό θεωρείται πλέον ως πιθανός κίνδυνος. «Στον χώρο των μυστικών υπηρεσιών τίθεται πάντα το ερώτημα: Τι μου προσφέρετε, τι σας προσφέρω;» είπε ο Χένριχμαν. «Και φυσικά, αν η Γερμανία απλώς αποδέχεται, το ρίσκο είναι απλώς πολύ μεγάλο».

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς θέλει τώρα να ενισχύσει και να απελευθερώσει την υπηρεσία πληροφοριών εξωτερικού της χώρας του, δίνοντάς της πολύ ευρύτερη εξουσία να διαπράττει πράξεις δολιοφθοράς, να διεξάγει επιθετικές κυβερνοεπιχειρήσεις και να διεξάγει πιο επιθετική κατασκοπεία.

Ο Θόρστον Φρέι, ο αξιωματούχος της καγκελαρίας που επιβλέπει τη μεταρρύθμιση των μυστικών υπηρεσιών, παρομοίασε αυτή την εβδομάδα τα σχέδια με το Zeitenwende , ή «ιστορικό σημείο καμπής», όπως δήλωσε ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Εκείνη την εποχή, το Βερολίνο ανακοίνωσε σημαντικές επενδύσεις για την ενίσχυση των παραμελημένων ενόπλων δυνάμεών του. Μια παρόμοια μετατόπιση, είπε ο Φρέι, «πρέπει τώρα να εφαρμοστεί και στις υπηρεσίες πληροφοριών μας».

Ναζιστική κληρονομιά

Η BND της Γερμανίας ιδρύθηκε το 1956 με νομικούς περιορισμούς που αποσκοπούσαν στην αποτροπή επανάληψης των καταχρήσεων που διέπραξαν η ναζιστική Γκεστάπο και τα SS — αν και, εκείνη την εποχή, πολλοί από τους πράκτορές της ήταν πρώην Ναζί. Για να διαχωριστεί αυστηρά η BND από την αστυνομία και να αποτραπεί η παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις, η υπηρεσία τέθηκε υπό την εποπτεία της καγκελαρίας και δεσμεύτηκε από έναν αυστηρό μηχανισμό κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Οι εξουσίες της περιορίστηκαν στη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών. Οι πράκτορες δεν είχαν τη νόμιμη ικανότητα να παρεμβαίνουν για να αποτρέπουν τις αντιληπτές απειλές. Οι περιορισμοί αυτοί εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι σήμερα. Γερμανοί κατάσκοποι, για παράδειγμα, θα μπορούσαν μέσω της παρακολούθησης να αντιληφθούν σχέδια για μια επικείμενη κυβερνοεπίθεση, αλλά είναι ουσιαστικά ανίσχυροι να την σταματήσουν μόνοι τους. Μπορούν να παρεμποδίσουν μια συζήτηση με αυστηρή νομική εποπτεία, αλλά δεν είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν πράξεις δολιοφθοράς για να υπονομεύσουν μια ανακαλυφθείσα απειλή.

Οι αυστηροί νόμοι περί προστασίας δεδομένων της Γερμανίας, οι οποίοι αποτελούν επίσης σε μεγάλο βαθμό αντίδραση στην κληρονομιά της μυστικής αστυνομίας της Ανατολικής Γερμανίας, ή Στάζι, περιορίζουν περαιτέρω την BND. Η υπηρεσία πρέπει, για παράδειγμα, να διαγράφει τα προσωπικά στοιχεία σε έγγραφα πριν τα διαβιβάσει σε άλλες υπηρεσίες πληροφοριών.

Αντίστοιχοι περιορισμοί δεν δικαιολογούνται πλέον, ειδικά υπό το πρίσμα της αυξανόμενης απειλής ρωσικής δολιοφθοράς, λένε Γερμανοί αξιωματούχοι. «Εάν υπάρξουν επιθέσεις εναντίον της Γερμανίας, τότε κατά την άποψή μου δεν αρκεί απλώς να παρακολουθούμε, πρέπει επίσης να είμαστε σε θέση να αμυνθούμε», δήλωσε ο Φράι, ο αξιωματούχος της καγκελαρίας που είναι υπεύθυνος για τη μεταρρύθμιση της BND. «Όλες οι άλλες χώρες στον κόσμο που έχουν αντίστοιχες υπηρεσίες αντίστοιχου μεγέθους το κάνουν αυτό».

Λόγω της αδυναμίας των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών, η χώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μυστικές δραστηριότητες των ΗΠΑ για να αποτρέψει σχεδιαζόμενες επιθέσεις. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, παρείχαν προειδοποιήσεις για ένα ρωσικό σχέδιο δολοφονίας του διευθύνοντος συμβούλου της Rheinmetall καθώς και για το σχέδιο ενός Τσετσένου υπηκόου να επιτεθεί στην ισραηλινή πρεσβεία στο Βερολίνο. Μόνο περίπου το 2% των προειδοποιήσεων για τρομοκρατικές απειλές προέρχονται από την ίδια την BND, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής Bild που επικαλέστηκε εμπιστευτικό έγγραφο της υπηρεσίας.

Αυτή η έντονη εξάρτηση από τις ΗΠΑ έχει οδηγήσει ορισμένους Γερμανούς ηγέτες να προειδοποιήσουν ότι η συμμαχία με την Ουάσινγκτον πρέπει να διατηρηθεί στο μέτρο του δυνατού, ακόμη και καθώς το Βερολίνο σταδιακά κινείται προς την κατεύθυνση της μείωσης της εξάρτησής του από αυτές. Χωρίς την ανταλλαγή πληροφοριών από τις ΗΠΑ, «είμαστε ανυπεράσπιστοι», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε ραδιοφωνική συνέντευξη αυτή την εβδομάδα. «Αυτή είναι η καθαρή πραγματικότητα, από την οποία δεν μπορώ να απαλλάξω κανέναν».

«Παιχνίδι χωρίς κανόνες»

Οι Γερμανοί αξιωματούχοι συγκλονίστηκαν όταν η Ουάσινγκτον σταμάτησε προσωρινά την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία τον Μάρτιο του περασμένου έτους για να πιέσει το Κίεβο κατά τη διάρκεια των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, μια κίνηση που ουσιαστικά «τύφλωσε» τον ουκρανικό στρατό εν μέσω του πολέμου. Το επεισόδιο έδειξε ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι πρόθυμη να χρησιμοποιήσει την αμερικανική κυριαρχία στη συλλογή πληροφοριών για να ασκήσει πίεση στους συμμάχους.

Αρκετούς μήνες αργότερα, ο Mερτς ορκίστηκε να αυξήσει σημαντικά τις δυνατότητες της BND. «Οι παλιές βεβαιότητες έχουν υποτιμηθεί, οι δοκιμασμένοι κανόνες δεν ισχύουν πλέον», δήλωσε ο Μερτς σε ομιλία του προς τους αξιωματούχους της υπηρεσίας. «Δεδομένης της ευθύνης που φέρουμε στην Ευρώπη λόγω του μεγέθους και της οικονομικής μας ισχύος, η φιλοδοξία μας είναι η BND να λειτουργεί στο υψηλότερο επίπεδο όσον αφορά τις πληροφορίες».

Η κυβέρνηση Μερτς αύξησε τον προϋπολογισμό της BND κατά περίπου 26%, φτάνοντας τα 1,51 δισεκατομμύρια ευρώ φέτος. Ο καγκελάριος προχωρά επίσης στη χαλάρωση των κανονισμών προστασίας δεδομένων στους οποίους υπόκειται η BND, επιτρέποντας τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και αναγνώρισης προσώπου.

Η καγκελαρία ελπίζει να φέρει ένα πλήρες πακέτο προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων προς ψήφιση στο κοινοβούλιο μέχρι το φθινόπωρο. Ωστόσο, είναι πιθανό να παραμείνουν σε ισχύ σημαντικοί περιορισμοί στην BND. Οι διευρυμένες εξουσίες της υπηρεσίας θα εξαρτηθούν από την κήρυξη «ειδικής κατάστασης πληροφοριών» από το συμβούλιο εθνικής ασφάλειας της καγκελαρίας, η οποία υπόκειται επίσης στην έγκριση των δύο τρίτων των νομοθετών στην κοινοβουλευτική επιτροπή που επιβλέπει την BND, σύμφωνα με γερμανικά μέσα ενημέρωσης που επικαλούνται ένα προσχέδιο της πρότασης της καγκελαρίας.

Ωστόσο, πολλοί νομοθέτες που ανήκουν στην κυβέρνηση συνασπισμού της Γερμανίας εξακολουθούν να πιστεύουν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα θέσουν τη χώρα σε πολύ καλύτερη θέση για να αμυνθεί. «Αυτοί που εργάζονται εναντίον μας - Ρώσοι κρατικοί παράγοντες, ρωσικά εργοστάσια κυβερνο-εργοστάσια - εργάζονται με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούσαν οι ναζιστικές μυστικές υπηρεσίες τότε», δήλωσε ο Χένριχμαν, ο συντηρητικός νομοθέτης που ηγείται της κοινοβουλευτικής επιτροπής. «Σε ένα παιχνίδι χωρίς κανόνες, δεν μπορούμε να μείνουμε άπραγοι και να επιβάλλουμε τεχνητούς περιορισμούς στους εαυτούς μας».