Explainer: Πώς ο πόλεμος στο Ιράν δημιούργησε μία τεράστια «τρύπα» στον παγκόσμιο εναέριο χώρο

Ο πόλεμος που μαστίζει τη Μέση Ανατολή έχει αδειάσει τον ουρανό της περιοχής, αναγκάζοντας τις αεροπορικές εταιρείες να προβούν σε δραστικά σχέδια αναδρομολόγησης και αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στον συνήθως πολυσύχναστο παγκόσμιο εναέριο χώρο.

Με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να βομβαρδίζουν το Ιράν και την Τεχεράνη να απαντά με κύματα πυραύλων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη - οι αεροπορικές εταιρείες έχουν αναγκαστεί να εκτρέψουν τα επιβατικά τους αεροσκάφη μακριά από τον Κόλπο ή να διακινδυνεύσουν ένα καταστροφικό ατύχημα.

Πώς έκλεισε ο εναέριος χώρος;

Ο παγκόσμιος εναέριος χώρος χωρίζεται σε Περιοχές Πληροφοριών Πτήσης (FIR), οι οποίες ακολουθούν σε γενικές γραμμές τα διεθνή σύνορα. Οι κυβερνήσεις είναι συνήθως υπεύθυνες για τις περιοχές πάνω από αυτές, παρέχοντας υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας.

Σε μια ακραία κατάσταση, όπως σε έναν περιφερειακό πόλεμο, οι αρχές ειδοποιούν τα αεροσκάφη ότι περιορίζουν ή κλείνουν τις FIR τους, εκδίδοντας μια ειδοποίηση που ονομάζεται Notam ή Ειδοποίηση για Αεροπορικές Αποστολές. Πολλές FIR στη Μέση Ανατολή έχουν κλείσει από τότε που ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί, δημιουργώντας ένα κενό 2,8 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Δεν είναι μόνο οι κυβερνήσεις που «αδειάζουν» τους ουρανούς. Οι αεροπορικές εταιρείες λαμβάνουν αποφάσεις για το πού δεν θα πετάξουν με βάση διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των προειδοποιήσεων από τις χώρες όπου είναι εγγεγραμμένες (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο για την British Airways ή την Ινδία για την Air India) και το εάν οι ασφαλιστές τους θα καλύψουν μια πτήση πάνω από επικίνδυνες περιοχές. Ομάδες ελεγκτών παρακολουθούν συνεχώς τα γεγονότα για να διασφαλίσουν ασφαλείς διαδρομές.

«Τελικά, η απόφαση για το αν ένα τμήμα του εναέριου χώρου είναι ασφαλές για να περάσουν οι επιβάτες σας από μέσα του είναι της αεροπορικής εταιρείας και των ελεγκτών της αεροπορικής εταιρείας, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου», λέει Βρετανός πρώην στρατιωτικός πιλότος και ειδικός στην αεροπορία Ντέιβιντ Λίρμαουντ. Αυτό εξηγεί την κατάσταση στον -σε μεγάλο βαθμό άδειο- εναέριο χώρο πάνω από τον Λίβανο, ο οποίος σφυροκοπείται από ισραηλινές επιθέσεις. Ενώ η FIR του Λιβάνου δεν είναι τεχνικά κλειστή, οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες δεν θα διακινδυνεύσουν να πετάξουν εκεί.

Τι έχουν κάνει οι αεροπορικές εταιρείες;

Έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στις κύριες διαδρομές της Μέσης Ανατολής που συνδέουν την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία. Όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί το Σάββατο, οι αεροπορικές εταιρείες μπόρεσαν αμέσως να ξεκινήσουν την αλλαγή δρομολογίων, σαν σμήνος πουλιών, καθώς υπήρχε σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης εδώ και χρόνια , στον οποίο οι διαδρομές προς τη Μέση Ανατολή, αποφεύγοντας ορισμένες χώρες με έντονη δραστηριότητα, είχαν ήδη σχεδιαστεί.

Σε πολλές περιπτώσεις, τα αεροσκάφη θα είχαν αυτές τις διαδρομές προγραμματισμένες εκ των προτέρων στα συστήματα πλοήγησής τους. Δύο σημαντικές επιλογές αναδρομολόγησης έχουν προκύψει για τις αεροπορικές εταιρείες - η μία που κινείται βόρεια προς τον Καύκασο αλλά κάτω από τον κλειστό εναέριο χώρο της Ουκρανίας και η άλλη που διοχετεύει την εναέρια κυκλοφορία νότια μέσω της Αιγύπτου, αλλά και της Σαουδικής Αραβίας και του Ομάν, οι οποίες δέχονται κατά διαστήματα επιθέσεις.

Αυτοί οι διάδρομοι απορροφούν την εκτοπισμένη κυκλοφορία, αλλά δημιουργούν επίσης ένα σημείο συμφόρησης, γεγονός που εξηγεί γιατί συσσωρεύονται καθυστερήσεις και ακυρώσεις. «Αυτό το πρόβλημα δεν βελτιώνεται, χειροτερεύει», δήλωσε ο Λίρμαουντ. «Μπορείτε να δείτε τα μοτίβα στον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα αεροσκάφη. Ο βόρειος διάδρομος είναι ένα σημείο συμφόρησης στενού εναέριου χώρου που δρομολογείται κάτω από τη νότια Ρωσία και την Ουκρανία, και στην πραγματικότητα συνεπάγεται τη διέλευση από το Αφγανιστάν, το οποίο δεν είναι πολύ φιλικό μέρος. Ή υπάρχει η επιλογή να περάσουν από τη νότια Σαουδική Αραβία. Οι αεροπορικές εταιρείες δεν έχουν πραγματικά άλλη επιλογή».

Γιατί λειτουργούν ορισμένες πτήσεις;

Τα κομβικά αεροδρόμια στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του πιο πολυσύχναστου αεροδρομίου στον κόσμο από άποψη διεθνών μεταφορών, του Ντουμπάι, έχουν σε μεγάλο βαθμό κλείσει εδώ και μέρες. Οι τοπικοί αερομεταφορείς Emirates, Qatar Airways και Etihad Airways έχουν πληγεί βαθιά.

Ωστόσο, έχουν αρχίσει να επαναλειτουργούν περιορισμένες επιχειρήσεις για επαναπατρισμό και απαραίτητη διέλευση. Αυτό μπορεί να συμβεί υπό αυστηρές συνθήκες. Για παράδειγμα, η FIR των Εμιράτων είναι μερικώς κλειστή, αλλά οι πτήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν με ειδική άδεια. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο περιστασιακά, σε ιστότοπους παρακολούθησης πτήσεων, μπορούν να παρατηρηθούν πτήσεις σε φαινομενικά κλειστό εναέριο χώρο. Ο εναέριος χώρος του Ομάν παραμένει επίσης ανοιχτός, παρά τις αρκετές επιθέσεις.

Ποιος είναι ο αντίκτυπος;

Καθυστερήσεις, ακυρώσεις και τεράστιο οικονομικό κόστος. Ακολουθεί ένα γράφημα που δείχνει την έκταση των επιπτώσεων στους μεγάλους φορείς εκμετάλλευσης στην περιοχή:

Ο Στιβ Φοξ, διευθυντής ελέγχου επιχειρήσεων στην κορυφαία εταιρεία παροχής υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας του Ηνωμένου Βασιλείου, Nats, δήλωσε σε μια ανάρτηση ιστολογίου ότι η «τεράστια μαύρη τρύπα» στον εναέριο χώρο της Μέσης Ανατολής δημιουργούσε μια κατάσταση στην οποία οι αεροπορικές εταιρείες είχαν «σημαντικά μεγαλύτερες διαδρομές, χρόνους πτήσης και ανεφοδιασμούς καυσίμων». Όλα αυτά κοστίζουν χρήματα και υπήρξε μια εκποίηση μετοχών αεροπορικών εταιρειών.

Αυτό που φαίνεται βέβαιο, έγραψε ο Φοξ, «είναι ότι τα πράγματα θα είναι αβέβαια για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη».

Διαβάστε επίσης