Οι Κούρδοι του Ιράν σε ετοιμότητα για εισβολή – Στόχος η «ομοσπονδία», πώς επηρεάζεται ο πόλεμος
Μιλάει στο Newsbomb η ειδική σε θέματα Μέσης Ανατολής, Μαριάννα Χαρουντάκη
Η πιθανότητα ευρύτερης σύγκρουσης με το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο έναν κρίσιμο αλλά συχνά παραγνωρισμένο παράγοντα της Μέσης Ανατολής: τον ρόλο των Κούρδων. Τα κουρδικά πολιτικά κόμματα του Ιράν και οι ένοπλες δυνάμεις τους, που βρίσκονται κυρίως στην Αυτόνομη Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ, εμφανίζονται να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, ενώ διεθνή μέσα κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή είσοδό τους στο ιρανικό έδαφος εάν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Πρόκειται για τον μοναδικό λαό χωρίς κρατική οντότητα και το όραμα της δημιουργίας ενός ανεξάρτητου ή αυτόνομου Κουρδιστάν –σε περιοχές που καλύπτουν εδάφη της Συρίας, του Ιράν, του Ιράν και φυσικά της νοτιοανατολικής Τουρκίας- αναζωπυρώνεται κάθε φορά που υπάρχουν γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως τώρα, με τον πόλεμο στο Ιράν.
To CNN πρόσφατα προκάλεσε εκνευρισμό στην Άγκυρα, δημοσιεύοντας χάρτη με τις κουρδικές περιοχές, που καταλαμβάνουν ολόκληρη την ανατολική Τουρκία
Η κατάσταση είναι πολύ περίπλοκη με αυτό το ζήτημα, και στο παρελθόν οι Κούρδοι μαχητές εργαλειοποιήθηκαν από τα μεγάλα συμφέροντα –όπως από τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους – ωστόσο οι υποσχέσεις προς αυτούς έχουν πέσει στο κενό. Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι Κούρδοι της Συρίας, που πλέον βρίσκονται υπό διωγμόν από το καθεστώς του Τζολάνι, ενώ ήλπιζαν σε κάτι πολύ καλύτερο μετά την πτώση του Άσαντ – προειδοποιούν τους Κούρδους του Ιράν να μην βασίζονται στις ΗΠΑ και στις υποσχέσεις τους, οι οποίες στην περίπτωση των ίδιων, έπεσαν στο κενό…
Η Μαριάννα Χαρουντάκη, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Λίνκολν και ειδική στη διεθνή πολιτική της Μέσης Ανατολής και στο κουρδικό ζήτημα, μιλώντας στο Newsbomb εξηγεί τι πραγματικά συμβαίνει στο παρασκήνιο των κουρδικών οργανώσεων του Ιράν, πόσο ρεαλιστικό είναι ένα τέτοιο σενάριο και ποια είναι η στρατηγική που ακολουθούν τα τελευταία χρόνια.
Η ακαδημαϊκός με ειδικότητα στα θέματα Μέσης Ανατολής Μαριάννα Χαρουντάκη
Όπως εξηγεί η Μαριάννα Χαρουντάκη, οι βασικοί δρώντες που συζητούνται αυτή την περίοδο είναι τα πολιτικά κόμματα των Κούρδων του Ιράν και οι ένοπλες δομές τους, οι οποίες σήμερα βρίσκονται κυρίως στην Αυτόνομη Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ.
«Πρόκειται για οργανώσεις που έχουν τις ρίζες τους σε μια εθνοτική κοινότητα με μακρά ιστορική παρουσία στο Ιράν και συγκεκριμένα πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά», σημειώνει. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι ακόμη και ο Ιρανός πολιτικός Ali Larijani έχει αναγνωρίσει δημόσια ότι οι Κούρδοι αποτελούν ένα από τα γηγενή έθνη της χώρας.
Η ίδια επιβεβαιώνει ότι οι κουρδικές οργανώσεις βρίσκονται σε κατάσταση ετοιμότητας. «Είναι αλήθεια ότι οι ομάδες αυτές βρίσκονται προετοιμασμένες και σε ετοιμότητα να μπουν στο Ιράν, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν και υπάρξει υποστήριξη από άλλες δυνάμεις», τονίζει.
Ωστόσο ξεκαθαρίζει ότι οι επιχειρησιακές τους δυνατότητες δεν πρέπει να υπερεκτιμώνται.
«Αυτή η προετοιμασία δεν πρέπει να συγχέεται με την πραγματική ικανότητα να διατηρήσουν μια εκτεταμένη στρατιωτική εκστρατεία», υπογραμμίζει, προσθέτοντας ότι σημαντικό ρόλο παίζουν και οι πολιτικές ισορροπίες που πρέπει να τηρούν οι αρχές της Περιφέρειας Κουρδιστάν στο Ιράκ, ώστε να αποφευχθεί άμεση κλιμάκωση με την Τεχεράνη.
«Οι Κούρδοι του Ιράν προετοιμάζονται εδώ και χρόνια»
Σύμφωνα με την ίδια, η σημερινή κατάσταση δεν είναι αποτέλεσμα μιας ξαφνικής κρίσης, αλλά προϊόν μακροχρόνιας στρατηγικής σκέψης.
«Οι εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών στη Μέση Ανατολή – από τις αλλαγές στο Ιράκ μετά το 2003 έως τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στη Συρία – δημιούργησαν νέες συνθήκες που οι κουρδικές οργανώσεις παρακολουθούσαν στενά», εξηγεί.
Όπως λέει, οι ιρανικές κουρδικές αντιπολιτευτικές ομάδες είχαν ήδη προχωρήσει σε πολιτικές συναντήσεις, συντονισμό και σχέδια έκτακτης ανάγκης για την «επόμενη ημέρα». «Η προετοιμασία αυτή δείχνει στρατηγική προβλεπτικότητα και όχι μια ξαφνική αντίδραση σε ένα μεμονωμένο γεγονός», επισημαίνει.
Κατά την Χαρουντάκη, οι περιφερειακές εξελίξεις ενίσχυσαν επίσης την ιδέα της πολιτικής ενότητας μεταξύ των κουρδικών οργανώσεων.
Η δημιουργία της Αυτόνομης Περιφέρειας Κουρδιστάν στο Ιράκ μετά το 2003 και αργότερα η κουρδική αυτοδιοίκηση στη βόρεια Συρία ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι η ενότητα μπορεί να αυξήσει τη διαπραγματευτική τους ισχύ.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η επανένωση το 2022 δύο ιστορικών αντιπάλων κομμάτων, του Democratic Party of Iranian Kurdistan και του Kurdistan Democratic Party – Iran, μετά από 16 χρόνια διάσπασης. «Η επανένωση αυτή παρουσιάστηκε ως απάντηση σε μακροχρόνια αιτήματα της κουρδικής κοινωνίας στο Ανατολικό Κουρδιστάν», εξηγεί.
Η τάση αυτή κορυφώθηκε πρόσφατα. Στις 22 Φεβρουαρίου 2026, πέντε βασικά κουρδικά κόμματα υπέγραψαν συμφωνία για τη δημιουργία της «Συμμαχίας Πολιτικών Δρώντων του Ιρανικού Κουρδιστάν». Στη συμμαχία συμμετέχουν μεταξύ άλλων το PJAK, το Kurdistan Freedom Party, η Komala Party και άλλες οργανώσεις, με στόχο τον συντονισμό πολιτικής και στρατιωτικής δράσης απέναντι στην Τεχεράνη.
«Η έννοια της ενότητας εμφανίζεται όλο και πιο έντονα στην κουρδική πολιτική στρατηγική, με κοινές δηλώσεις, συνθήματα και σύμβολα που ενισχύουν την κοινή ταυτότητα», σημειώνει.
«Ο στόχος δεν είναι η απόσχιση αλλά ο φεντεραλισμός»
Παρά τις εντάσεις, η ίδια υπογραμμίζει ότι το κυρίαρχο πολιτικό αίτημα πολλών κουρδικών οργανώσεων δεν είναι η ανεξαρτησία αλλά μια ομοσπονδιακή δομή για το Ιράν. «Ο φεντεραλισμός θεωρείται από πολλούς Κούρδους πολιτικούς ως η πιο ρεαλιστική μορφή διακυβέρνησης για ένα πολυεθνοτικό κράτος», αναφέρει.
Ενδεικτικές είναι και οι δηλώσεις του ηγέτη του Mustafa Hijri, ο οποίος έχει τονίσει ότι μια ομοσπονδιακή δομή θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις εθνοτικές και πολιτικές ανισότητες στο εσωτερικό του Ιράν.
«Η ιδέα είναι να υπάρξει ουσιαστική αυτονομία για τις εθνοτικές ομάδες, διατηρώντας ταυτόχρονα την κρατική συνοχή», εξηγεί η ακαδημαϊκός.
Τέλος, η ίδια σημειώνει ότι οι κουρδικές οργανώσεις προσπαθούν να ενισχύσουν και τις διεθνείς επαφές τους. Όπως αναφέρει, το ταξίδι του Mustafa Hijri στην Ουάσινγκτον θεωρείται ενδεικτικό του ευρύτερου ρόλου που επιδιώκουν να διαδραματίσουν οι Κούρδοι στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής, σε ένα περιβάλλον όπου οι αμερικανικές πρωτοβουλίες για τον πολιτικό μετασχηματισμό της περιοχής παραμένουν σημαντικός παράγοντας.
Διαβάστε επίσης
