Αλί Λαριτζανί: Ο λάτρης του Καντ που διαπραγματεύθηκε με τη Δύση

Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί είναι o ανώτερος αξιωματούχος που σκοτώνεται μετα τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ που εξουδετερώθηκε κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου .Όταν οι ισραηλινές και αμερικανικές επιδρομές σκότωσαν τον Αγιατολάχ Χαμενεϊ, ο Λαριτζανί έγινε ακόμη πιο ισχυρός από ό,τι ήταν για δεκαετίες.

Ο Λαριτζανί είχε διαδραματίσει από την έναρξη του πολέμου πολύ πιο ορατό ρόλο από τον νέο ανώτατο ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που διορίστηκε για να αντικαταστήσει τον δολοφονημένο πατέρα του. Ο αρχηγός ασφαλείας, από την άλλη πλευρά, εθεάθη να περπατάει ανάμεσα σε πλήθη σε μια φιλοκυβερνητική συγκέντρωση την περασμένη εβδομάδα στην Τεχεράνη, σε ένδειξη ανυπακοής κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ.

Η δολοφονία του, εάν επιβεβαιωθεί από το Ιράν, θα αποτελέσει σημαντικό πλήγμα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, υπονομεύοντας μια βασική προσωπικότητα που ισορροπούσε επί δεκαετίες ανάμεσα στην ιδεολογία και στη διπλωματία, σε μια στιγμή μάλιστα οξείας κρίσης για την Τεχεράνη. «Ο Λαριτζανί και ο διοικητής των Basij εξοντώθηκαν εν μία νυκτί και ενώθηκαν με τον Χαμενεΐ, και όλα τα εξοντωμένα μέλη του άξονα του κακού, στα βάθη της κόλασης», δήλωσε ο Ισραηλινός υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατζ.

Ο Λαριτζανί θεωρούνταν ένα από τα πιο ρεαλιστικά και μετριοπαθή πρόσωπα του κατεστημένου του Ιράν - ο οποίος έλαβε μέρος στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με τη Δύση - αργότερα ωστόσο θεωρείται πως έγινε πιο σκληροπυρηνικός. Λίγες ώρες μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ από αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις , ο Λαριτζανί έστειλε ένα προκλητικό μήνυμα, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα κάνει τους εχθρούς του να «μετανιώσουν» για τις πράξεις τους και υποσχόμενος μια δυναμική απάντηση.

Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε ότι ένα πλήγμα κατά του Λαριτζανί είχε αρχικά προγραμματιστεί για το προηγούμενο βράδυ, αλλά αναβλήθηκε την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με πληροφορίες που ελήφθησαν το απόγευμα της Δευτέρας, ο Λαριτζανί επρόκειτο να φτάσει σε ένα από τα πολλά διαμερίσματα που χρησιμοποιούσε ως κρησφύγετο, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, βρισκόταν εκεί με τον γιο του όταν πραγματοποιήθηκε η επίθεση. Όταν η είδηση ​​ότι είχε γίνει στόχος άρχισε να κυκλοφορεί νωρίς την Τρίτη, με την τύχη του να παραμένει αβέβαιη, ένας άλλος ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε «δεν υπήρχε καμία πιθανότητα να έχει επιβιώσει από αυτήν την επίθεση».

Πραγματιστής

Έμπειρος στην εξισορρόπηση της ιδεολογικής αφοσίωσης με τη realpolitik, ο Λαριτζανί ήταν κεντρικός παράγοντας πριν από τον πόλεμο στην πυρηνική πολιτική και τη στρατηγική διπλωματία του Ιράν. Με τα γυαλιά του και τον μετρημένο τόνο του, ο 68χρονος πιστεύεται ότι απολάμβανε την εμπιστοσύνη του εκλιπόντος Χαμενεΐ, μετά από μια μακρά καριέρα στον στρατό, τα μέσα ενημέρωσης και τη νομοθετική εξουσία.

Το 2025, μετά τον τελευταίο πόλεμο του Ιράν με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, διορίστηκε επικεφαλής του ανώτατου οργάνου ασφαλείας του Ιράν, του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας -- μια θέση που κατείχε σχεδόν δύο δεκαετίες νωρίτερα -- συντονίζοντας τις αμυντικές στρατηγικές και επιβλέποντας την πυρηνική πολιτική.

Αργότερα έγινε ολοένα και πιο ορατός στη διπλωματική αρένα, ταξιδεύοντας σε κράτη του Κόλπου όπως το Ομάν και το Κατάρ, καθώς η Τεχεράνη συμμετείχε προσεκτικά σε πυρηνικές διαπραγματεύσεις που τελικά ναυάγησαν. «Ο Λαριτζανί είναι ένας πραγματικός μετρ της διπλωματίας, ένας έξυπνος χειριστής, εξοικειωμένος με τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος», δήλωσε ο Αλί Βαέζ, διευθυντής της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων για το Ιράν, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Ποιος ήταν ο Λαριτζανί

Γεννημένος στη Νατζάφ του Ιράκ το 1957, απόγονος ενός εξέχοντος σιίτη κληρικού που ήταν κοντά στον ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί, ο Λαριτζανί και η οικογένειά του ασκούσε επιρροή στο πολιτικό σύστημα του Ιράν εδώ και δεκαετίες. Μερικοί από τους συγγενείς του έχουν γίνει στόχοι κατηγοριών για διαφθορά όλα αυτά τα χρόνια, τις οποίες αρνήθηκαν.

Ο Λαριτζανί γεννήθηκε σε μια οικογένεια που θα μπορούσε να θεωρηθεί το ιρανικό αντίστοιχο... της οικογένειας Κένεντι: ο πατέρας του ήταν ανώτερος σιίτης κληρικός και οι αδελφοί του κατείχαν βασικές θέσεις στη νομική, την πολιτική και τις επιστήμες. Αποφοίτησε από τα μαθηματικά και την επιστήμη των υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο Σαρίφ και στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακό και διδακτορικό στη φιλοσοφία, εστιάζοντας στη φιλοσοφία των μαθηματικών του Καντ.

Ήταν πάντα αφοσιωμένος στη φιλοσοφία, το μεγαλύτερο πάθος του, ειδικεύθηκε στον Καντ και έγραψε έξι φιλοσοφικά βιβλία και πολλά ακαδημαϊκά άρθρα, προσπαθώντας να συνδυάσει τις ακραίες θρησκευτικές του αρχές με τους κανόνες της δυτικής φιλοσοφίας.

Στα έργα του, συνδυάζει τον πραγματισμό και την επιδίωξη μιας σύγχρονης κοινωνίας με μια ισχυρή ισλαμική πεποίθηση. Υποστηρίζει ότι η πραγματική μάχη δεν είναι για τον υλικό πλούτο, αλλά για το πνεύμα. Ο Λαριτζανί αναλύει τις αδυναμίες του δυτικού κόσμου και τις παρουσιάζει ως καθρέφτη της ιρανικής κοινωνίας.

Απέκτησε διδακτορικό στη Δυτική Φιλοσοφία από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Βετεράνος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο Λαριτζανί αργότερα ηγήθηκε του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού IRIB για μια δεκαετία από το 1994, προτού υπηρετήσει ως πρόεδρος του κοινοβουλίου από το 2008 έως το 2020.

Το 1996, διορίστηκε εκπρόσωπος του Χαμενεΐ στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (SNSC). Αργότερα έγινε γραμματέας του SNSC και επικεφαλής διαπραγματευτής για τα πυρηνικά, ηγούμενος των συνομιλιών με τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Ρωσία μεταξύ 2005 και 2007.

Έλαβε μέρος στις προεδρικές εκλογές του 2005, χάνοντας από τον λαϊκιστή υποψήφιο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, με τον οποίο αργότερα είχε διαφωνίες σχετικά με την πυρηνική διπλωματία. Στη συνέχεια, ο Λαριτζανί αποκλείστηκε από το να θέσει ξανά υποψηφιότητα για πρόεδρος τόσο το 2021 όσο και το 2024.

Ο Λαριτζανί υποστήριξε την ιστορική πυρηνική συμφωνία του 2015 με τις παγκόσμιες δυνάμεις, η οποία κατέρρευσε τρία χρόνια αργότερα, αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποσύρθηκε από τη συμφωνία. Τον Μάρτιο του 2025, ο Λαριτζανί προειδοποίησε ότι η συνεχής εξωτερική πίεση θα μπορούσε να μεταβάλει την πυρηνική στάση του Ιράν. «Δεν προχωράμε προς την απόκτηση (πυρηνικών) όπλων, αλλά αν κάνετε κάτι λάθος στο ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν, θα αναγκάσετε το Ιράν να προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση επειδή πρέπει να αμυνθεί», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση.

Ο Λαριτζανί επέμεινε επανειλημμένα ότι οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον θα πρέπει να περιοριστούν στον τομέα των πυρηνικών όπλων και υπερασπίστηκε τον εμπλουτισμό ουρανίου ως κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν.

Θεωρούνταν πραγματιστής εντός του συστήματος, η στάση του όμως είχε σκληρύνει τους τελευταίους μήνες, καθώς οι εντάσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ κλιμακώνονταν και οι διπλωματικές προσπάθειες κατέρρεαν. Οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει αμοιβή έως και 10 εκατομμύρια δολάρια για πληροφορίες σχετικά με ανώτερους Ιρανούς στρατιωτικούς και αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του Λαριτζανί, στο πλαίσιο μιας λίστας 10 προσώπων που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Μαζί με τον Αλί Λαριτζανί, ο αριθμός των ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων που έχουν σκοτωθεί από το Ισραήλ από την έναρξη της τελευταίας σύγκρουσης θα αυξηθεί σε 10.

Βίαιη καταστολή

Ο Λαριτζανί ήταν μεταξύ των αξιωματούχων στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο για αυτό που η Ουάσινγκτον χαρακτήρισε ως «βίαιη καταστολή του ιρανικού λαού», μετά από πανεθνικές διαμαρτυρίες που ξέσπασαν εβδομάδες νωρίτερα λόγω του αυξανόμενου κόστους ζωής.

Σύμφωνα με ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την βάναυση καταστολή των διαδηλώσεων από την κυβέρνηση. Ο Λαριτζανί αναγνώρισε ότι οι οικονομικές πιέσεις «οδήγησαν στις διαμαρτυρίες», αλλά απέδωσε τη βία που ακολούθησε στην εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Διαβάστε επίσης