Γιατί είναι επικίνδυνο να πάρει η Τουρκία τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 - Ειδικός αναλυτής εξηγεί
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από το «δώρο» του Τραμπ, τα F-35, είναι ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει περιφερειακό πόλεμο
F-35 σταθμευμένο σε αεροπλανοφόρο
Snapshot
- Η Τουρκία δεν έχει λάβει επίσημη έγκριση για την προμήθεια F35, καθώς υπάρχουν νομικά εμπόδια από την αμερικανική νομοθεσία και η χώρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα λόγω αγοράς των ρωσικών S400.
- Η Ελλάδα έχει παραγγείλει F35 και αναμένει τις πρώτες παραλαβές το 2029, ενώ η Τουρκία διεκδικεί τα αεροσκάφη που έχει ήδη πληρώσει αλλά δεν έχει παραλάβει.
- Ο ειδικός Μάικλ Ρούμπιν προειδοποιεί ότι η επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα F35 θα ενίσχυε μια αναξιόπιστη συμμαχία με κίνδυνο διαρροής τεχνολογίας και όπλων σε αντιπάλους των ΗΠΑ.
- Η Τουρκία έχει αναπτύξει σημαντική αμυντική βιομηχανία με βάση αμερικανική τεχνολογία, ενώ η στρατιωτική της δραστηριότητα σε Κύπρο και περιοχές της Μέσης Ανατολής αυξάνει την περιφερειακή αστάθεια.
- Η απόκτηση των F35 από την Τουρκία θα μπορούσε να πυροδοτήσει περιφερεικό πόλεμο, ειδικά σε σχέση με το Ισραήλ και τις εντάσεις στο Αιγαίο και την Κύπρο.
Η απόκτηση ή μη, των μαχητικών αεροσκαφών F-35 από την Τουρκία αποτελεί ένα περίπλοκο ζήτημα, του οποίου οι παράμετροι είναι πολλές.
Καταρχάς στη σύνοδο του ΝΑΤΟ η Τουρκία δεν έλαβε τίποτε άλλο παρά υποσχέσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Ο δε Κυριάκος Μητσοτάκης διευκρίνισε ότι υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία που εμποδίζουν την προμήθεια F35 από την Τουρκία.
Χθες ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συναντήθηκε με αντιπροσωπεία του Κογκρέσου των ΗΠΑ και μεταξύ άλλων έθεσε το ζήτημα της απόκτησης των F-35 από την Τουρκία και των επιπτώσεών του στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Πάντως αξίζει να σημειωθεί ότι στην προχθεσινή εβδομαδιαία ενημέρωση των εκπροσώπων των τουρκικών ΜΜΕ, ο εκπρόσωπος τύπου του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, έκανε σύσταση προς τον Έλληνα Πρωθυπουργό να αποφεύγονται δηλώσεις που διαταράσσουν το καλό κλίμα.
Συγκεκριμένα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε:
Η χώρα μας υποστηρίζει τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μας, καθώς και την επίλυση των υφιστάμενων ζητημάτων μέσω εποικοδομητικού διαλόγου και σχέσεων καλής γειτονίας.
Στο πλαίσιο αυτό, επαναλαμβάνουμε ότι η αποφυγή ρητορικής που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση των εντάσεων θα συμβάλει θετικά στις διμερείς σχέσεις, και υπενθυμίζουμε για άλλη μια φορά σε όλους ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποτελούν απειλή για όποιον δεν αποτελεί απειλή για αυτές.
Η ισραηλινή αντίδραση και οι S-400
Πέραν της ελληνικής αντίδρασης υπάρχει και η ισραηλινή. Μια ανάλυση που δημοσιεύθηκε στην ισραηλινή εφημερίδα «The Jerusalem Post» υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται μαχητικά αεροσκάφη F-35 για να αποτελέσει στρατιωτική απειλή για το Ισραήλ. Η ανάλυση επισημαίνει τις δυνατότητες της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, οι οποίες αναπτύχθηκαν εσωτερικά την τελευταία δεκαετία, σημειώνοντας ότι το Bayraktar TB2, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και το οικοσύστημα της αμυντικής βιομηχανίας συνιστούν από μόνα τους απειλή.
Το άρθρο εκτιμά ότι μια ενδεχόμενη πώληση των F-35 δεν θα προσέφερε στην Τουρκία μια νέα δυνατότητα αντίθετα, θα ενίσχυε περαιτέρω τις δεξιότητες που ήδη αναπτύσσονται και εξάγονται.
Βέβαια για να πάρει η Τουρκία F-35 ως γνωστόν πρέπει να τακτοποιηθεί το ζήτημα των S-400. Άρθρο στη φιλοκυβερνητιή Hurriyet ανέφερε ότι οι S-400 πουλήθηκαν σε χώρα του Κόλπου. Το δε Bloomberg έγραψε ότι η Τουρκία επιδιώκει τη συγκατάθεση της Ρωσίας για τη μεταφορά συστημάτων αεροπορικής άμυνας που αγόρασε από τη Μόσχα σε τρίτη χώρα, μια προσπάθεια που αποσκοπεί στο να ανοίξει ο δρόμος για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών F-35 αμερικανικής κατασκευής.
Tα ελληνικά F-35 και οι τουρκικές επιδιώξεις
Η Ελλάδα έχει παραγγείλει μαχητικά αεροσκάφη F-35 stealth, με τις πρώτες παραλαβές να αναμένονται τον Νοέμβριο του 2029. Η εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων στα F-35 θα ξεκινήσει το 2027, ενώ ήδη γίνονται εργασίες διαμόρφωσης στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα.
Στον αντίποδα, στο επίκεντρο της στρατηγικής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε η άμεση διεκδίκηση των έξι αεροσκαφών, τα οποία είναι ήδη κατασκευασμένα και πλήρως εξοφλημένα από την Τουρκία, αλλά παραμένουν καθηλωμένα σε αμερικανικό έδαφος από το 2019, όταν η γειτονική χώρα αποβλήθηκε από το πολυεθνικό πρόγραμμα εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400.
Σύμφωνα με την πρόσφατη επισκόπηση της υπηρεσίας Congressional Research Service του αμερικανικού Κογκρέσου, τα συγκεκριμένα αεροσκάφη φυλάσσονται σε αποθήκες εντός των ΗΠΑ και το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς είναι ξεκάθαρο, καθώς έχουν αποπληρωθεί στο πλαίσιο της αρχικής τουρκικής συμμετοχής ύψους 1,7 δισ. ευρώ στο πρόγραμμα ανάπτυξης των αμερικανικών μαχητικών F-35.
Γιατί είναι επικίνδυνο να πάρει η Τουρκία F-35
Ο πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών, ειδικός σε θέματα των κρατών της Μέσης Ανατολής, Μάικλ Ρούμπιν, «έκρουσε τον κώδωνα» του κινδύνου τονίζοντας ότ ιη Τουρκία δεν είναι αξιόπιστη όσον αφορά το μαχητικό F-35 Stealth.
Ο Μάικλ Ρούμπιν υποστηρίζει ότι η επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα Joint Strike Fighter θα αποτελούσε επιβράβευση για μια δεκαετία συμπεριφοράς που οδήγησε εξ αρχής στην αποβολή της Άγκυρας. Ο κατάλογος των κατηγοριών περιλαμβάνει μια αμυντική βιομηχανία που βασίζεται σε αμερικανική τεχνολογία που ανακατασκευάστηκε, την ανάπτυξη αεροσκαφών F-16 στα κατεχόμενα της Κύπρου, που παραβίασε τις δεσμεύσεις τελικής χρήσης, καθώς και ένα μοτίβο ευθυγράμμισης με τους αντιπάλους της Ουάσιγκτον, που εκτείνεται από μυστικές στρατιωτικές ασκήσεις με την Κίνα έως το φλερτ με την Τεχεράνη. Ορισμένα δώρα, σύμφωνα με τον Ρούμπιν, κοστίζουν στον δωρητή πολύ περισσότερο από ό,τι στον παραλήπτη.
Αναλυτικά ο Ρούμπιν αναφέρει στο άρθρο του:
Η πώληση του F-35 στην Τουρκία θα ήταν καταστροφή για διάφορους λόγους.
Πρώτον, η Τουρκία έχει εξελιχθεί από μόνη της σε έναν ισχυρό προμηθευτή στρατιωτικού εξοπλισμού. Αφού η κυβέρνηση Ομπάμα άρχισε να παρέχει drones στην Τουρκία το 2011, η Τουρκία προχώρησε σε αντίστροφη μηχανική του αμερικανικού οπλισμού για να δώσει ώθηση στη δική της αμυντική βιομηχανία.
Ο γαμπρός του Ερντογάν μετέτρεψε την Baykar, ένα μικρό εργοστάσιο μηχανημάτων και ανταλλακτικών αυτοκινήτων, σε μια επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που αποκομίζει κέρδη από την αμερικανική έρευνα και ανάπτυξη, την οποία οι Τούρκοι απλώς έκλεψαν.
Σήμερα, η Τουρκία μιλά ανοιχτά για τις προσπάθειές της να κατασκευάσει το Kaan, ένα δικό της μαχητικό αεροσκάφος κοινής δράσης τύπου «stealth». Ο Ερντογάν κοροϊδεύει τον Τραμπ υπονοώντας ότι η Τουρκία θέλει τα F-35 για την άμυνα του ΝΑΤΟ. Αν ο Τραμπ συναινέσει στο σχέδιο του Ερντογάν, θα προδώσει τις επενδύσεις της Lockheed Martin και των συνεργατών της.
Δεύτερον, ο Ερντογάν είναι ένας αναξιόπιστος σύμμαχος, και όχι μόνο λόγω της αγοράς των S-400, η οποία αρχικά οδήγησε στην αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35. Στις 9 Μαρτίου 2026, η Τουρκία ανέπτυξε έξι F-16 στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο, όχι μόνο ανατρέποντας το status quo, αλλά και παραβιάζοντας τις συμφωνίες τελικής χρήσης στις οποίες η Τουρκία είχε δεσμευτεί όταν αγόρασε τα εν λόγω αεροσκάφη. Ήταν μια δοκιμασία στην οποία ο Τραμπ απέτυχε. Εάν η Τουρκία δεν σέβεται πλέον τις συμφωνίες τελικής χρήσης, αυτά τα F-35 θα μπορούσαν να καταλήξουν οπουδήποτε: στο Πακιστάν, στην Κίνα ή ακόμα και στο Ιράν.
Προβλήματα «αόρατης» τεχνολογίας που δεν μπορείς να κρύψεις
Δεν είναι παρατραβηγμένο. Το 2010, η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία διεξήγαγε μυστικές στρατιωτικές ασκήσεις με την Πολεμική Αεροπορία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού και την Πολεμική Αεροπορία του Πακιστάν.
Πιο πρόσφατα, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Ερντογάν σκέφτηκε ακόμη και να συνταχθεί με το Ιράν στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η λανθασμένη απόφαση της Τουρκίας να αγοράσει τους S-400 δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά τον κανόνα. Αγνοώντας τον Νόμο του 2017 για την Αντιμετώπιση των Εχθρών της Αμερικής μέσω Κυρώσεων (CAATSA) —έναν νόμο που αποσκοπεί να αποτρέψει τις χώρες από τη διάδοση όπλων και τις συναλλαγές με τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα—, ο Τραμπ δίνει το πράσινο φως σε άλλους να συνάψουν συμφωνίες με τους εχθρούς της Αμερικής.
Η απειλή περιφερειακού πολέμου
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από το «δώρο» του Τραμπ, τα F-35, είναι ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει περιφερειακό πόλεμο. Ο Τραμπ και ο πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ θα έχουν αποχωρήσει από τα αξιώματά τους σε δυόμισι χρόνια, ενώ η Τουρκία θα διαθέτει τα F-35 για δεκαετίες.
Την τελευταία δεκαετία, αν όχι και περισσότερο, ο Ερντογάν έχει καλλιεργήσει σχέσεις με τη Χαμάς και έχει επιτρέψει στην ομάδα που έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική από τις ΗΠΑ να κάνει την Κωνσταντινούπολη το de facto αρχηγείο της.
Καθώς η Τουρκία εντείνει τη ρητορική περί γενοκτονίας εναντίον του Ισραήλ, αυξάνεται η πιθανότητα ενός μελλοντικού πολέμου μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, ειδικά δεδομένων των δικών της πυρηνικών φιλοδοξιών. Ούτε το Ισραήλ θα ήταν απαραίτητα η μόνη σπίθα.
Η Τουρκία έχει χρησιμοποιήσει τα μαχητικά της για να παρενοχλήσει την Ελλάδα, έναν σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Η Τουρκία συνεχίζει να καταλαμβάνει το ένα τρίτο της Κύπρου και έχει χρησιμοποιήσει τη δική της στρατιωτική δύναμη για να προστατεύσει τις πολιτοφυλακές και τους τρομοκράτες που φιλοξενούν οι πολιτικοί-πελάτες της στην Τρίπολη της Λιβύης.
(...)
Ο Τραμπ δεν πρέπει επίσης να έχει καμία ψευδαίσθηση: ο Ερντογάν δεν γιορτάζει τη φιλία του με τον Τραμπ· γιορτάζει το πόσο εύκολο ήταν να εξαπατήσει τον Τραμπ. Σήμερα, ο Ερντογάν και η Μουσουλμανική Αδελφότητα γελούν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
