Σκληρό πόκερ ΗΠΑ – Ιράν: Ετοιμάζονται για κλιμάκωση με το βλέμμα σε συμφωνία για το Ορμούζ
Σύννεφα νέας πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή
Snapshot
- Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται γύρω από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, κρίσιμης διαδρομής για το παγκόσμιο πετρέλαιο.
- Οι ΗΠΑ εξετάζουν στρατιωτική κλιμάκωση, περιλαμβανομένων βομβαρδισμών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.
- Το Ιράν προετοιμάζει τους συμμάχους του για πιθανή ευρύτερη σύγκρουση και ελέγχει ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ.
- Η Τεχεράνη έχει δώσει εντολή στους αντάρτες Χούθι να είναι έτοιμοι να κλείσουν τη διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
- Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως «τζόγος υψηλού ρίσκου», με κίνδυνο ευρύτερης και πιο βίαιης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Σε τροχιά μίας νέας ευρείας κλίμακας πολεμική σύγκρουση κινούνται ΗΠΑ και Ιράν με κίνδυνο να παρασύρουν στη σύρραξη τις χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ με απρόβλεπτες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή.
Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης έχει μπει στο συρτάρι και οι δύο χώρες κλιμακώνουν τις επιθέσεις τους. Μήλον της έριδος είναι τα Στενά του Ορμούζ και το ποιος θα έχει τον έλεγχο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε δημόσια ότι οι ΗΠΑ είναι οι «φύλακες» του στενού και θα πρέπει να πληρώνονται με διόδια 20% σε κάθε φορτίο. Στην πραγματικότητα το Ιράν είναι αυτό που ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ αφού από την στιγμή που ξεκίνησαν οι εχθροπραξίες τα πλοία έχουν πάψει να κάνουν διελεύσεις χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Τεχεράνης.
Το Ιράν γνωρίζει ότι το βασικό διαπραγματευτικό χαρτί του είναι ο έλεγχος στο Ορμούζ, από όπου όπου περνάει το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Μάλιστα θεωρεί τον εαυτό του νικητή στον πρώτο γύρο της πολεμικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ για δύο λόγους: τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και το γεγονός ότι το ιρανικό καθεστώς παρά τις δολοφονίες επιφανών στελεχών του παραμένει στη θέση του.
Ο Άλι Βαέζ, διευθυντής του Προγράμματος για το Ιράν της MKO Διεθνής Ομάδα Κρίσεων, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η παρούσα σύγκρουση αφορά τον έλεγχο του Ορμούζ. «Οι Ιρανοί πιστεύουν ότι… για να ανοίξουν τον νότιο διάδρομο, οι ΗΠΑ παραβίασαν το άρθρο 5 του μνημονίου κατανόησης, το οποίο επιτρέπει στο Ιράν να καταρτίσει ρυθμίσεις για την επαναλειτουργία του στενού», ανέφερε ο Άλι Βαέζ.
Και πρόσθεσε: «Πιστεύουν επίσης [σ.σ.το Ιράν] ότι πρόκειται για σκόπιμη πολιτική των ΗΠΑ με στόχο να υπονομεύσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ μέσω της δημιουργίας ενός νότιου διαδρόμου, έτσι ώστε, σε περίπτωση που ο πόλεμος ξαναρχίσει, το Ιράν να έχει ουσιαστικά λιγότερη διαπραγματευτική ισχύ για να τερματίσει τον πόλεμο ή να καταλήξει σε μια συμφωνία που θα ήταν επωφελής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
«Έτσι, αυτό έχει μετατραπεί πραγματικά σε έναν πόλεμο που αφορά αποκλειστικά ένα ζήτημα, και αυτό είναι ο έλεγχος του στενού», σημείωσε ο Άλι Βαέζ.
Οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για κλιμάκωση
Τα δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει κλιμάκωση των επιχειρήσεων στο Ιράν πληθαίνουν τις τελευταίες ημέρες. Μάλιστα η ιστοσελίδα Axios μετέδωσε πληροφορίες την Παρασκευή ότι η αμερικανική κυβέρνηση ενημέρωσε το Ισραήλ ότι αποστέλλει δεκάδες ακόμη αεροσκάφη ανεφοδιασμού στη χώρα εν όψει πιθανής επέκτασης των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν επί του παρόντος περίπου 30 στρατιωτικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν κοντά στο Τελ Αβίβ και περίπου τον ίδιο αριθμό στο Αεροδρόμιο Ραμόν στο νότιο Ισραήλ. Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο Axios ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να στείλουν αρκετές δεκάδες επιπλέον αεροσκάφη ανεφοδιασμού τις επόμενες ημέρες, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των αεροσκαφών στο ίδιο επίπεδο με αυτό που είχαν στην αρχή του πολέμου στο Ιράν.
Αξιωματούχοι του Ισραήλ τόνισαν ότι ο αμερικανικός στρατός προτιμά να χρησιμοποιεί τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού από το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, καθώς άλλες αεροπορικές βάσεις στην περιοχή είναι πιο εκτεθειμένες σε ιρανικές επιθέσεις και λιγότερο ασφαλείς για τα αμερικανικά αεροσκάφη.
Αφού του παρουσιάστηκαν διάφορα νέα στρατιωτικά σχέδια κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στην Αίθουσα Επιχειρήσεων την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μιας μαζικής επίθεσης στο Ιράν, η οποία θα έχει ευρύτερη εμβέλεια από τις τρέχουσες επιθέσεις γύρω από το Ορμούζ. Πράγματι τις τελευταίες πέντε ημέρες οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί που ξεκινούν μόλις πέσει το σκοτάδι γίνονται σε περιοχές γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το Axios, μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι ο βομβαρδισμός ιρανικών υποδομών, όπως σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η διεξαγωγή περισσότερων επιθέσεων εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, με σκοπό να θαφτεί το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν ακόμη πιο βαθιά, καθώς και ο βομβαρδισμός της υπόγειας εγκατάστασης στο Όρος Πικάξ, καθώς υπάρχει η υποψία ότι είναι πυρηνική εγκατάσταση υπό κατασκευή.
Ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση, αλλά φαίνεται πρόθυμος να κλιμακώσει τον πόλεμο προκειμένου να προκαλέσει ζημιά στο Ιράν και να το υποχρεώσει να ανοίξει το Ορμούζ και να αποδεχτεί τις απαιτήσεις των ΗΠΑ στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Τραμπ θα μπορούσε να διατάξει κλιμάκωση των ενεργειών τις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
F-35 σταθμευμένο σε αεροπλανοφόρο
U.S. Central CommandΤο ίδιο πράττει και το Ιράν
Σύμφωνα με πληροφορίες στον διεθνή Τύπο, το Ιράν έχει ζητήσει από τους περιφερειακούς συμμάχους του, μεταξύ των οποίων και η Χεζμπολάχ, να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και την εμπλοκή του Ισραήλ στις μάχες.
Οι ηγέτες των οργανώσεων που αποτελούν τον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης», ο οποίος υποστηρίζεται από το Ιράν, δήλωσαν στους συμμάχους τους ότι η τρέχουσα περίοδος αναμονής πλησιάζει στο τέλος της και ότι οι προετοιμασίες για στρατιωτικά σενάρια έχουν καταστεί προτεραιότητα, ανέφερε την Παρασκευή η λιβανική εφημερίδα «Nidaa Al Watan», επικαλούμενη πληροφορίες που συγκέντρωσε από συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη στο περιθώριο της πρόσφατης κηδείας του εκλιπόντα ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ.
Παράλληλα το Ιράν κινείται για να «στραγγαλίσει» πλήρως την πετρελαϊκή παραγωγή που περνάει από την περιοχή. Σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters στις 16 Ιουλίου, η Τεχεράνη έδωσε εντολή στους αντάρτες Χούθι της Υεμένης να είναι έτοιμοι να κλείσουν τη διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Πηγές ανέφεραν στο πρακτορείο ότι οι αντάρτες Χούθι έλαβαν το μήνυμα, έχουν κάνει τις σχετικές προετοιμασίες και αναμένουν το «πράσινο φως» από το Ιράν για να ξεκινήσουν.
Μαχητές της Χεζμπολάχ υψώνουν τις γροθιές τους και φωνάζουν συνθήματα κατά τη διάρκεια της κηδείας του ανώτερου διοικητή τους Αλί Ντίμπς, ο οποίος σκοτώθηκε από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο νότιο Λίβανο, την Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου 2024.
AP«Τζογάρισμα υψηλού ρίσκου»
Η Έλι Γκερανμάγιε, αναπληρώτρια διευθύντρια προγράμματος και ανώτερη ερευνήτρια πολιτικής για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική (MENA) στην «δεξαμενή σκέψης», Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων εξηγεί ότι αυτή τη στιγμή ΗΠΑ και Ιράν παίζουν με τη φωτιά.
«Βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή σε ένα σημείο όπου, μέρα με τη μέρα… αυτές οι επιθέσεις κλιμακώνονται, η δυνατότητα των μερών να επιστρέψουν στο Μνημόνιο Συνεργασίας γίνεται όλο και πιο δύσκολη, και όλο και περισσότεροι περιφερειακοί παράγοντες εμπλέκονται στη σύγκρουση», δήλωσε στο Al Jazeera η Έλι Γκερανμάγιε.
«Αυτή τη στιγμή, η αίσθησή μου είναι ότι τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι έχουν την κατάσταση υπό έλεγχο, ότι διαχειρίζονται αυτή την κλιμάκωση με σκοπό να οδηγήσουν αναπόφευκτα σε κλιμάκωση και να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, αλλά το αν θα καταφέρουν να το κάνουν αυτό αποτελεί ένα πραγματικά τζογάρισμα υψηλού ρίσκου», ανέφερε.
Σύμφωνα με την αναλύτρια, οι κατηγορίες που ανταλλάσουν οι δύο πλευρές για επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές σημαίνει ότι η σύγκρουση «εισέρχεται σε μια πολύ πιο αδίστακτη, πιο βίαιη φάση, όπως αυτή που είδαμε κατά τη διάρκεια του λεγόμενου 'πολέμου των 40 ημερών' στις αρχές του τρέχοντος έτους, όταν τόσο το Ισραήλ όσο και οι ΗΠΑ άρχισαν να στοχεύουν κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμάνια, γέφυρες, εργοστάσια, και κάθε φορά το Ιράν υιοθετούσε την πολιτική του «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» και ανταπέδιδε τα πυρά».
