CNN: Ο Τραμπ εξοργισμένος με τη συμφωνία για τα πυρηνικά με τη Σαουδική Αραβία

Snapshot

• Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε τη συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία λιγότερο από 24 ώρες μετά την υπογραφή της, απαιτώντας την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
• Η συμφωνία επέτρεπε το εμπλουτισμό ουρανίου στη Σαουδική Αραβία και περιόριζε τις επιθεωρήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, προκαλώντας ανησυχίες για κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.
• Ο Τραμπ φέρεται να μην είχε ενημερωθεί για το χρονοδιάγραμμα ανακοίνωσης της συμφωνίας από τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, γεγονός που προκάλεσε την οργή του.
• Υπήρξαν υποψίες για παρέμβαση του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ώστε να συνδεθεί η συμφωνία με την εξομάλυνση των σχέσεων Ριάντ–Τελ Αβίβ, αν και ο Λευκός Οίκος το διέψευσε.
• Η κάλυψη της υπόθεσης από συντηρητικά μέσα ενημέρωσης όπως το Fox News και η Wall Street Journal επηρέασε σημαντικά την απόφαση του Τραμπ να θέσει όρους στη συμφωνία.

Snapshot powered by AI

Η ανακοίνωση της ιστορικής συμφωνίας για την πυρηνική ενέργεια μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία υπογράφηκε την περασμένη Τετάρτη κατά τη διάρκεια μιας πομπώδους τελετής στο υπουργείο Ενέργειας, φέρεται να εξόργισε τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται να μην ενημερώθηκε για το χρονοδιάγραμμα από τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το διεθνές δίκτυο CNN.

Η οργή του Τραμπ, αναφέρουν οι πηγές, έχει έκτοτε φουντώσει ενόψει ενός μπαράζ επικρίσεων για το περιεχόμενο της συμφωνίας, η οποία ενώ επικεντρώνεται στην κατασκευή πολιτικών πυρηνικών σταθμών για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για τη Σαουδική Αραβία, απελευθερώνοντας έτσι περισσότερο πετρέλαιο για εξαγωγή, θεωρείται από πολλούς ως ένα πρώτο βήμα προς μια επικίνδυνη κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.

Αναλυτικότερα, όπως μεταδίδει το CNN, το απόγευμα της Τετάρτης, αξιωματούχοι συγκεντρώθηκαν στα κεντρικά γραφεία του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας στην Ουάσιγκτον για μια τελετή που προετοιμαζόταν εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες: την υπογραφή συμφωνίας πυρηνικής συνεργασίας για ειρηνική χρήση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σαουδικής Αραβίας.

Στη σκηνή είχαν τοποθετηθεί αμερικανικές και σαουδαραβικές σημαίες, ενώ ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, υπέγραψε τη συμφωνία μαζί με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, ο οποίος συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης από το Ριάντ. Ύστερα από μήνες καθυστερήσεων, η συμφωνία ολοκληρώθηκε.

Η Σαουδική Αραβία είχε πετύχει μεγάλο μέρος των στόχων της στις διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα όλα άλλαξαν. Το πρωί της Πέμπτης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία θα ισχύσει μόνο εφόσον η Σαουδική Αραβία ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ (Abraham Accords), την πρωτοβουλία της πρώτης θητείας του που οδήγησε αρκετές αραβικές χώρες στην εξομάλυνση των σχέσεών τους με το Ισραήλ. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν επιτρέπει τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις εξελίξεις, ο Τραμπ ήταν ήδη ενοχλημένος επειδή ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ δεν τον είχε ενημερώσει ότι επρόκειτο να ανακοινώσει τη συμφωνία.

Η δυσαρέσκειά του εντάθηκε όταν ακολούθησε κύμα επικρίσεων από ειδικούς και συντηρητικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το Fox News και η Wall Street Journal. Και τα δύο μέσα επισήμαναν ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν επιδίωκε να συνδέσει οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία με την εξομάλυνση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ισραήλ και διερωτήθηκαν γιατί η κυβέρνηση Τραμπ δεν ακολούθησε την ίδια προσέγγιση.

Αιφνιδιασμός ακόμη και στους διαπραγματευτές

Η νέα προϋπόθεση αιφνιδίασε ακόμη και τους ίδιους τους Αμερικανούς διαπραγματευτές της συμφωνίας, οι οποίοι δεν γνώριζαν ότι θα συνδεόταν με τις Συμφωνίες του Αβραάμ.

Καθώς επικρατούσε σύγχυση, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου απέδωσαν την ευθύνη στο αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι είχαν ζητήσει να μην προχωρήσει η επίσημη ανακοίνωση την Τετάρτη. Ο Ράιτ, όμως, συνέχισε κανονικά, δίνοντας μάλιστα και συνέντευξη στο Fox Business.

Για αρκετούς συνεργάτες του Τραμπ, η συμφωνία δεν θεωρούνταν ακόμη οριστική, καθώς δεν είχαν αποσταλεί στο Κογκρέσο οι απαιτούμενες επιστολές. Η απόφαση να παρουσιαστεί δημόσια προκάλεσε έντονη οργή στον πρόεδρο και στο στενό επιτελείο του.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς δήλωσε ότι:

Από την πλευρά του, το υπουργείο Ενέργειας απέρριψε τις πληροφορίες περί έλλειψης συντονισμού, χαρακτηρίζοντάς τες «ψευδείς ειδήσεις».

Αιφνιδιασμός και στο Ριάντ

Η ανάρτηση του Τραμπ αιφνιδίασε και τη σαουδαραβική πλευρά, η οποία θεωρούσε τη συμφωνία σημαντική διπλωματική επιτυχία.

Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός της, ενώ περιορίζονταν οι δυνατότητες της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να πραγματοποιεί επιθεωρήσεις σε ύποπτες εγκαταστάσεις.

Μια συμφωνία που προκάλεσε αντιδράσεις

Οι διαπραγματεύσεις για πυρηνική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας ξεκίνησαν πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια.

Τον Οκτώβριο του περασμένου έτους επιτεύχθηκε προκαταρκτική συμφωνία, ενώ λίγο αργότερα η κυβέρνηση Τραμπ υπέβαλε σχετική εξαίρεση στο Κογκρέσο, καθώς η Σαουδική Αραβία δεν είχε υπογράψει το λεγόμενο Additional Protocol της IAEA, που προβλέπει αυστηρότερους ελέγχους.

Παρότι η συμφωνία είχε προχωρήσει, παρέμεινε για μήνες «παγωμένη» χωρίς την τελική έγκριση του Τραμπ, κυρίως λόγω ανησυχιών για τον πόλεμο με το Ιράν και πιθανές αντιδράσεις του Κογκρέσου.

Αξιωματούχοι του υπουργείου Ενέργειας πίστευαν ότι είχαν λάβει το «πράσινο φως» από τον πρόεδρο στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας και ξεκίνησαν την προγραμματισμένη επικοινωνιακή προβολή της συμφωνίας.

Ωστόσο, άλλη πηγή υποστήριξε ότι ο Τραμπ είχε εγκρίνει μόνο μια προσωρινή κατ' αρχήν συμφωνία και όχι την οριστικοποίηση ή τη δημόσια ανακοίνωσή της.

Επιφυλάξεις ειδικών

Ειδικοί στον τομέα της μη διάδοσης πυρηνικών όπλων εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις, κυρίως επειδή η συμφωνία επέτρεπε εμπλουτισμό ουρανίου και δεν προέβλεπε την υιοθέτηση του αυστηρότερου πλαισίου επιθεωρήσεων της IAEA.

Υποστηρικτές της συμφωνίας αντέτειναν ότι εξυπηρετεί τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα, καθώς η Σαουδική Αραβία επιδιώκει ούτως ή άλλως την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος και είναι προτιμότερο αυτό να γίνει με αμερικανική συμμετοχή παρά με τη βοήθεια της Κίνας ή της Ρωσίας.

Υποψίες για παρέμβαση Νετανιάχου

Μετά την αλλαγή στάσης του Τραμπ, αρκετοί στην Ουάσιγκτον θεώρησαν ότι ίσως υπήρξε παρέμβαση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος διαχρονικά αντιτίθεται σε κάθε ενδεχόμενο ανάπτυξης σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος.

Δύο ισραηλινές πηγές δήλωσαν στο CNN ότι ο Νετανιάχου επιθυμούσε να επηρεάσει τη συμφωνία ώστε να συνδεθεί με την εξομάλυνση των σχέσεων Ριάντ–Τελ Αβίβ.

Ο Λευκός Οίκος, πάντως, διέψευσε ότι είχε προηγηθεί επικοινωνία μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου.

Καθοριστικός ο ρόλος των συντηρητικών ΜΜΕ

Σύμφωνα με πηγές του CNN, η κάλυψη της υπόθεσης από συντηρητικά μέσα ενημέρωσης επηρέασε σημαντικά την τελική απόφαση του Τραμπ.

Η Wall Street Journal σημείωσε ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε συνδέσει εξαρχής την πυρηνική συνεργασία με την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ και διερωτήθηκε γιατί η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε διαφορετικά.

Παρόμοιες επιφυλάξεις διατύπωσαν και παρουσιαστές του Fox News, όπως ο Μπράιαν Κίλμιντ και η πρώην εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κέιλι ΜακΕνάνι, οι οποίοι εξέφρασαν απορία για την απουσία της προϋπόθεσης εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προσπάθειες της κυβέρνησης Μπάιντεν για τριμερή συμφωνία είχαν ουσιαστικά ανασταλεί μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα. Έκτοτε, ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει σε εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ χωρίς αξιόπιστη προοπτική δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.

Διαβάστε επίσης