Ξεσπά η μεταφράστρια που ενέπνευσε τον Νόλαν: «Θα ντρεπόμουν αν είχα γράψει κάτι τέτοιο»
Η μεταφράστρια της Οδύσσειας Έμιλι Γουίλσον, επιτίθεται στην υπερπαραγωγή του Nόλαν. Η ταινία του ήταν επιφανειακή χωρίς «τίποτα πειστικό να πει» δήλωσε μεταξύ άλλων
Snapshot
- Η μεταφράστρια της Οδύσσειας, Έμιλι Γουίλσον, επικρίνει την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν ως επιφανειακή και χωρίς πειστικό περιεχόμενο ή βάθος.
- Η Γουίλσον επισημαίνει την έλλειψη ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους στους χαρακτήρες και στην αφήγηση της ταινίας.
- Παρά τις αρνητικές της κριτικές, αναγνωρίζει τον πολιτιστικό αντίκτυπο της ταινίας και τον ρόλο της στην αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για την αρχαία ελληνική λογοτεχνία.
- Η Γουίλσον θεωρεί ότι η ταινία δεν κατάφερε να δημιουργήσει πιστευτούς χαρακτήρες και να αποδώσει τις θεματικές διαστάσεις του έπους με αξιοπιστία.
- Εκφράζει ευγνωμοσύνη προς τον Νόλαν για την προσπάθειά του να προσελκύσει το ευρύ κοινό στην ανάγνωση κλασικών έργων.
Η Έμιλι Γουίλσον είναι η πρώτη γυναίκα που μετέφρασε την Οδύσσεια στα αγγλικά το 2017. Καθηγήτρια κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, έδωσε μια άμεση, ρυθμική και μοντέρνα φωνή στο ομηρικό έπος, αποκαλύπτοντας ηθικές αποχρώσεις που συχνά αγνοούνταν στις παλαιότερες μεταφράσεις. Η δουλειά της ενέπνευσε τον σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν στην κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας, δανειζόμενος μάλιστα τον περίφημο εναρκτήριο στίχο της
Η ίδια ωστόσο άσκησε δημόσια κριτική στην ταινία του Νόλαν, υποστηρίζοντας ότι το σενάριο στερείται της βαθιάς ψυχολογίας και της γραφής του Ομήρου. Σε ένα καυστικό δοκίμιο για το London Review of Books , γράφει: «Είχα την ελπίδα ότι η συγγένεια του Νόλαν με αυτά τα ομηρικά θέματα θα τον ωθούσε σε νέα δημιουργικά ύψη και θα του επέτρεπε να δημιουργήσει πιο πιστευτούς χαρακτήρες. Αλλά η Οδύσσεια παρουσιάζει τον συνηθισμένο του συνδυασμό μεγαλείου και επιφανειακότητας... το όραμα της ταινίας είναι πολύ συγκεχυμένο, οι χαρακτήρες της πολύ υπανάπτυκτοι, για να προσφέρουν αυτό που υπόσχεται εν μέρει όσον αφορά τις μεγάλες ιδέες - αν και είναι πολύ καλή στο να μεταφέρει μεγάλες εκρήξεις και μεγάλους γίγαντες».
Ο Ματ Ντέιμον ως Οδυσσέας και η Σαρλίζ Θερόν ως Καλυψώ στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν
Η Γουίλσον προσθέτει: «Η Οδύσσεια του Νόλαν στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το έπος σπουδαίο. Δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία, τον πόλεμο ή για τη σχέση μεταξύ της ένδοξης επιστροφής ενός πολεμιστή και της ζωής της οικογένειάς του, των αντιπάλων, των συντρόφων, των φίλων και των γειτόνων του. Της λείπει ψυχολογικό, συναισθηματικό, πολιτικό και ηθικό βάθος. Η αφηγηματική της δομή είναι τεχνασματική. Η γραφή είναι άθλια. Κανένας από τους χαρακτήρες δεν έχει πειστικό κίνητρο για τις πράξεις ή τα λόγια του. Δεν υπάρχουν σκηνές σεξ και όλο το φαγητό φαίνεται απαίσιο».
Η Γουίλσον σημείωσε επίσης τον θαυμασμό του Νόλαν για τον εναρκτήριο στίχο της μετάφρασής της στην Οδύσσεια: «Πες μου για έναν περίπλοκο άνθρωπο» – αλλά πρόσθεσε: «Θα ντρεπόμουν να είχα γράψει οποιοδήποτε μέρος αυτού του σεναρίου». Η Γουίλσον, η οποία είναι πρόεδρος του τμήματος και καθηγήτρια κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, εξαπέλυσε επίσης επίθεση σε συνέντευξη στους Sunday Times , λέγοντας: «Δεν με άγγιξε καθόλου συναισθηματικά. Κάτι που νομίζω ότι οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τον Όμηρο, δεν είναι πολύ καλογραμμένο».
Ο Ματ Ντέιμον, ο Κρίστοφερ Νόλαν και η Αν Χάθαγουεϊ στην πρεμιέρα της «Οδύσσειας» / AP
«Οι χαρακτήρες δεν έχουν το βάθος που έχουν οι ομηρικοί χαρακτήρες. Σκέφτηκα, "Με νοιάζει πραγματικά αν αυτός ο τύπος επιστρέψει στη γυναίκα του;" Δεν μου έχεις δώσει κανένα λόγο να το κάνω.» Παρ' όλα αυτά, η Γουίλσον αναγνώρισε τον αντίκτυπο που έχει ήδη η ταινία στην πολιτιστική επίγνωση της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, καθώς και στον ίδιο τον κινηματογράφο. Λέγοντας ότι «η κυκλοφορία της Οδύσσειας εξακολουθεί να αποτελεί ένα γεγονός που πρέπει να γιορτάσουμε», προτείνει:
«Αυτό το έπος φέρνει το κοινό πίσω στους κινηματογράφους... οι μεταφράσεις της Οδύσσειας, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου, βγαίνουν από τα ράφια... [και] ίσως η ταινία πείσει μερικούς διοικητικούς υπαλλήλους κολεγίων να μην περικόψουν τα τμήματα λογοτεχνίας, γλώσσας και ιστορίας». «Ο Νόλαν», λέει η Γουίλσον, «κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να ξανακάνει το ευρύ κοινό να διαβάζει, και του είμαι ευγνώμων».
