Ο φρέντο «κατέκτησε» τις Βρυξέλλες - Η ελληνική επέλαση στην καρδιά της ΕΕ

Οι Έλληνες φαίνεται πως έχουν βρει έναν απρόσμενο τρόπο να κατακτήσουν την καρδιά των Βρυξελλών: έναν freddo espresso, λίγα παγάκια και… αρκετή ώρα για κουβέντα. Σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία της ευρωπαϊκής συνοικίας, εκεί όπου ευρωκράτες, λομπίστες, δημοσιογράφοι και αξιωματούχοι συζητούν καθημερινά για την τύχη της Ευρώπης, τα ελληνικά καφέ έχουν εξελιχθεί σε ένα μικρό success story.

Το POLITICO καταγράφει την αθόρυβη «επέλαση» του ελληνικού καφέ στις Βρυξέλλες, από το To Meli και το Papillon μέχρι τον freddo που πλέον βάζει δύσκολα ακόμη και στους Ιταλούς μετρ του espresso.

Με ποιον τρόπο βιώνει την καθημερινότητα στα ελληνικά καφέ της ευρωπαϊκής συνοικίας των Βρυξελλών, λίγα μόλις βήματα από τα κτίρια της ΕΕ, όπου χιλιάδες ευρωκράτες, αξιωματούχοι, δημοσιογράφοι και λομπίστες δίνουν καθημερινά ραντεβού με έναν… freddo στο χέρι, περιγράφει η δημοσιογράφος του POLITICO Eliza Gkritsi.

Είναι η ώρα του καφέ μετά το μεσημεριανό γεύμα, στην καρδιά της ευρωπαϊκής συνοικίας των Βρυξελλών, και αυτό το πολυσύχναστο καφέ είναι γεμάτο με ευρωκράτες και λομπίστες, όλοι με κοστούμια σε μια εντυπωσιακά περιορισμένη γκάμα αποχρώσεων του μπλε. Πλησιάζω λίγο ακόμη στην αρχή της ουράς. Ανάμεσα στους ψιθύρους για πολιτικούς συσχετισμούς, παρασκηνιακές κινήσεις και ευρωπαϊκή ορολογία, μια γνώριμη προφορά φτάνει στα αυτιά μου, καθώς η πελάτισσα μπροστά μου παραγγέλνει τον καφέ της.

Πριν απομακρυνθεί με τον παγωμένο, χωρίς ζάχαρη καφέ της, η πελάτισσα πιάνει κουβέντα με το προσωπικό. Η συζήτηση έχει την ευγενική οικειότητα παλιών φίλων που συναντιούνται τυχαία ενώ κάνουν τα ψώνια τους ένα Σάββατο πρωί.

Κεφάλια στρέφονται προς τον πάγκο, καθώς αρκετοί γαλλόφωνοι υπάλληλοι με κοστούμια στην ουρά δείχνουν να είναι εξίσου ανυπόμονοι και γοητευμένοι — ίσως ακόμη και λίγο ζηλιάρηδες που δεν ανήκουν σε αυτή την «κλειστή λέσχη».

Χαμογελώ μόνη μου, γνωρίζοντας ότι η πελάτισσα βρίσκεται στο σπίτι της — και το ίδιο κι εγώ. Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αθήνα, νιώθω πιο άνετα σε ένα μαγαζί όπου ο καφές είναι παγωμένος, το προσωπικό ζεστό και τα αρτοσκευάσματα αλμυρά.

Το "To Meli" άνοιξε το 2019, στην καρδιά του μάλλον μονότονου πλέγματος από μπετόν και εξουσία που συνδέει τα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το όνομά του σημαίνει «honey», δηλαδή «μέλι».

Τα ελληνικά καφέ έχουν κατακτήσει αθόρυβα τη «φούσκα» των Βρυξελλών, προσφέροντας μια καθημερινή ανάσα από τον πυρετώδη ρυθμό των διαδρόμων της εξουσίας. Έχουν επικρατήσει απέναντι στα τοπικά βελγικά καφέ, τις απρόσωπες αμερικανικές αλυσίδες και — ακόμη πιο εντυπωσιακά — απέναντι στους Ιταλούς μετρ του καφέ, στο δικό τους γήπεδο.

Πολλά από τα καφέ που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της ελληνικής «κατάκτησης» του καφέ — εκτός από το To Meli, υπάρχουν τα Papillon, Caffeine και Cherry, για να αναφέρουμε μερικά από τα δημοφιλέστερα — γεννήθηκαν μέσα στην οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010, όταν η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με οικονομική κατάρρευση και η ανεργία ξεπέρασε το 27%.

Οι ιδιοκτήτες του To Meli μετακόμισαν αρχικά στο Βέλγιο το 2013, αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες, προτού ανοίξουν το πρώτο τους κατάστημα έξι χρόνια αργότερα. Πολλά από τα μέλη του προσωπικού έφτασαν επίσης στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της κρίσης, αναζητώντας εργασία.

Με την τυπική μεσογειακή λογική, πολλοί οδηγήθηκαν στα καφέ μέσω συγγενών ή φίλων που ήδη εργάζονταν εκεί.

Η επιχείρηση του To Meli έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία, με τα έσοδά της να έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 300% από το 2013 έως το 2024, σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της. Το γειτονικό ελληνικής ιδιοκτησίας Papillon έχει δει τα έσοδά του να τετραπλασιάζονται, δήλωσε στο POLITICO ο διευθυντής του καφέ, Βασίλης Τσουράπης.

Ο Τσουράπης, όπως και πολλά μέλη του προσωπικού, κατέληξε να εργάζεται στο Papillon μέσω συγγενικού προσώπου. Ένας ακόμη σερβιτόρος στο To Meli είναι ξάδελφος του ιδιοκτήτη.

Τα πάντα και το τίποτα

Η ελληνική κουλτούρα του καφέ δεν έχει ουσιαστικά να κάνει ούτε με την ταχύτητα ούτε με την αποτελεσματικότητα ούτε καν με την καφεΐνη.

Οι Ιταλοί φημίζονται ότι πίνουν τον καφέ τους όρθιοι, στο μπαρ, είτε πρόκειται για έναν εσπρέσο είτε για έναν πιο μεγάλο καπουτσίνο με γάλα.

Στην Ελλάδα, ο καφές είναι μια κατεξοχήν κοινωνική υπόθεση — ίσως η πιο προσωπική δραστηριότητα που περιλαμβάνει την επίσκεψη σε ένα κατάστημα.

Το «πάμε για καφέ» σού επιτρέπει να αφοσιωθείς στον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου.

Θα μπορούσε να αποδοθεί περίπου ως: «Ας καθίσουμε για μερικές ώρες, πίνοντας τον freddo μας και συζητώντας για τα πάντα και για το τίποτα».

Είναι αυτού του είδους η συζήτηση που ξεκινά όταν το άγχος της δουλειάς και της πόλης έχει υποχωρήσει και το μυαλό σου σταματά να τρέχει για να προλάβει την ατελείωτη λίστα με τις υποχρεώσεις σου.

Αυτό δεν συμβαίνει ακριβώς στο To Meli ένα καθημερινό μεσημέρι, όμως μια αίσθηση αυτής της ατμόσφαιρας είναι που προσελκύει τους μονίμως υπερφορτωμένους ευρωκράτες.

Και ο ίδιος ο καφές αντικατοπτρίζει αυτή τη φιλοσοφία.

Τα δημοφιλέστερα ροφήματα για τις ζεστές καλοκαιρινές ημέρες, ο freddo espresso και ο freddo cappuccino, περιέχουν δύο δόσεις εσπρέσο — προσοχή! — οι οποίες χτυπιούνται, όχι ανακατεύονται, πάνω σε πολύ πάγο.

Πριν φτάσει ο εσπρέσο στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1990, το πιο συνηθισμένο παγωμένο ρόφημα ήταν ο φραπέ, που παρασκευάζεται με στιγμιαίο καφέ και χτυπιέται με πάγο και/ή γάλα.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό όλων αυτών των συνταγών είναι ο παχύς αφρός στην κορυφή, ο οποίος δημιουργεί περισσότερο καφέ καθώς ο πάγος λιώνει.

Είναι φτιαγμένοι για να τους απολαμβάνεις με αργές γουλιές, όχι για να τους κατεβάζεις μονορούφι.

Ο freddo είναι τόσο συνδεδεμένος με τη νοσταλγία των Ελλήνων του εξωτερικού, ώστε ακόμη και τις μουντές και υγρές χειμωνιάτικες ημέρες των Βρυξελλών, όταν ο ήλιος μπορεί να έχει εξαφανιστεί για εβδομάδες, πολλοί από εμάς εξακολουθούμε να παραγγέλνουμε αυτό το παγωμένο ρόφημα.

Μια ιστορία της διασποράς

Ζω εκτός Ελλάδας εδώ και 13 χρόνια.

Όπου κι αν έχω βρεθεί, ιδιαίτερα όταν ο καιρός είναι ζεστός, πάντα παραπονιόμουν για την απουσία freddo espresso.

Εκτός από δύο καφέ που απευθύνονται κυρίως στην ελληνική και κυπριακή κοινότητα του Λονδίνου, η μοναδική φορά που είχα δει freddo espresso εκτός Ελλάδας ήταν, εντελώς τυχαία, στο Uluwatu του Μπαλί, περίπου το 2021.

Πήρα δύο για τον εαυτό μου και κατευθύνθηκα προς την παραλία.

Δεν είχα ιδέα ότι, όταν μετακόμιζα στις Βρυξέλλες, πήγαινα σε ένα μέρος όπου τα ελληνικά καφέ κάνουν τόσο δυναμική εμφάνιση στον χώρο του καφέ — και ανταγωνίζονται πλέον τους Ιταλούς.

Τις καθημερινές, τα καφέ αυτά γεμίζουν κυρίως με εργαζομένους της ΕΕ, δημοσιογράφους και εκλεγμένους αξιωματούχους που πραγματοποιούν συναντήσεις ακριβώς στην ώρα τους.

Τα Σαββατοκύριακα, όμως, το αρχικό κατάστημα του To Meli, στον κυκλικό κόμβο του Schuman, παρουσιάζει ένα περίεργο φαινόμενο.

Καθώς η περιοχή γύρω από το Berlaymont της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αδειάζει από τους ευρωκράτες, το καφέ γεμίζει Έλληνες και Κύπριους που απολαμβάνουν χαλαρά τα ροφήματά τους.

Μια συγκεκριμένη Κυριακή, μάλιστα, είδα έναν Ελληνορθόδοξο ιερέα να χαιρετά μια παρέα ανδρών. Εκείνοι διέκοψαν για λίγο τους freddo τους, του φίλησαν το χέρι και στη συνέχεια του αγόρασαν μερικά γλυκά.

Πολλοί από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε το POLITICO κατά τη διάρκεια αρκετών πρόσφατων επισκέψεων στα ελληνικά καφέ δήλωσαν ότι δεν σκέφτονται απαραίτητα την «ελληνικότητα» του χώρου.

Εκτιμούν, όμως, την ποιότητα του καφέ και του φαγητού, καθώς και τη χαλαρή ατμόσφαιρα.

Η ιταλική πρόκληση

Οι Ιταλοί εξακολουθούν να έχουν ισχυρή παρουσία στην ευρωπαϊκή συνοικία.

Ένα από τα αγαπημένα σημεία της «φούσκας» των Βρυξελλών παραμένει το Caffelatte, ένα ιταλικής ιδιοκτησίας καφέ, το οποίο έχει ανακάμψει δυναμικά μετά το πλήγμα που δέχθηκε ο κλάδος της εστίασης από την πανδημία το 2020.

Όπως υποδηλώνουν άλλωστε τα ονόματα των αγαπημένων σύγχρονων ελληνικών ροφημάτων, υπάρχει μια ιταλική σύνδεση.

Ο freddo εφευρέθηκε το 1991 από την ελληνική εταιρεία εισαγωγής καφέ Kafea Terra, η οποία προσπαθούσε να βρει έναν τρόπο να πουλήσει στην ελληνική αγορά, κατά τους θερινούς μήνες, τον ιταλικό εσπρέσο της Illy.

Στην πρωτεύουσα της ΕΕ, η ανερχόμενη ελληνική πρόκληση στον χώρο του καφέ είναι πλέον αδιαμφισβήτητη.

Κάποια στιγμή, στο γραφείο, καθώς εξυμνούσα τον freddo espresso στους συναδέλφους μου, η Ιταλίδα συνάδελφός μου στο ρεπορτάζ ανταγωνισμού του POLITICO, Francesca Micheletti, διαμαρτυρήθηκε ότι πρόκειται απλώς για έναν «shakerato» που πλασάρεται ως ελληνικός.

Επικαλέστηκε μια αγαπημένη καλοκαιρινή συνταγή καφέ στην Ιταλία.

Είχα ζήσει αρκετό καιρό στην Ιταλία ώστε να γνωρίζω ότι δεν ήταν το ίδιο. Το δημοσιογραφικό μου ένστικτο, όμως, με ώθησε να ερευνήσω την ακριβή συνταγή του shakerato.

Το ιταλικό ρόφημα παρασκευάζεται πάντοτε με ζάχαρη και ο αφρός του είναι πιο χαλαρός — όχι αρκετά παχύς ώστε να συνεχίζει να παράγει περισσότερο καφέ για ώρες.

Είπα στη Francesca να δοκιμάσει έναν freddo espresso και να μου πει τη γνώμη της.

Δεν πείστηκε.

Μερικούς μήνες αργότερα, όμως, η συνάδελφός μου από το ιταλικό τμήμα μπήκε στο γραφείο μια ζεστή καλοκαιρινή ημέρα.

«Δοκίμασα freddo espresso!» είπε.

«Είχες δίκιο, δεν είναι το ίδιο — και είναι καλός».

Σημείωσε επίσης ότι ήταν πολύ πιο δυνατός απ’ όσο περίμενε:

«Δεν θα μπορέσω να κοιμηθώ απόψε».

Προφανώς, σκέφτηκα, δεν τον είχε απολαύσει με αργές γουλιές.

Πηγή: Politico

Διαβάστε επίσης