Το απρόοπτο στη σύνοδο ηγετών των BRICS: Ο Μόντι παραλίγο να ρίξει τον Πούτιν - Βίντεο
Αμηχανία κατά την προετοιμασία της καθιερωμένης οικογενειακής φωτογραφίας των ηγετών των BRICS
Snapshot
- Κατά την προετοιμασία της οικογενειακής φωτογραφίας στη σύνοδο των BRICS, ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι τράβηξε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, με αποτέλεσμα αυτός να χάσει προσωρινά την ισορροπία του.
- Ο Πούτιν προσπάθησε να αποφύγει τη θέση δίπλα στον πρόεδρο του Ιράν, αλλά τελικά άλλαξε θέση με τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής για να καθίσει δίπλα στον Μόντι.
- Η σύνοδος συγκέντρωσε ηγέτες χωρών με ιστορικές διαφορές και συγκρούσεις, αναδεικνύοντας τις διαιρέσεις και τις προκλήσεις στην επίτευξη κοινών στόχων.
- Η κοινή διακήρυξη της συνόδου απέφυγε να αναφερθεί στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και δεν κατονομάζει υπεύθυνους για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ζητώντας αυτοσυγκράτηση.
- Η Ινδία προωθεί τη στρατηγική αυτονομία και συνεργασία μεταξύ των BRICS χωρίς να θέλει να παρουσιάσει την ομάδα ως αντιδυτικό μπλοκ, διατηρώντας ανοικτές διπλωματικές σχέσεις.
Ένα απρόοπτο περιστατικό κατά την προετοιμασία της καθιερωμένης οικογενειακής φωτογραφίας έκλεψε τις εντυπώσεις στη σύνοδο κορυφής των BRICS, η οποία πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Νέο Δελχί.
Σε βίντεο που δημοσίευσε ο λογαριασμός NEXTA στην πλατφόρμα Χ καταγράφει την αμηχανία που επικράτησε, καθώς οι ηγέτες προσπαθούσαν να τοποθετηθούν στις προβλεπόμενες θέσεις τους.
Οι διοργανωτές είχαν αρχικά τοποθετήσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν δίπλα στον πρόεδρο του Ιράν. Από το στιγμιότυπο φαίνεται, ωστόσο, ότι ο Ρώσος πρόεδρος φαίνεται να θέλει να μετακινηθεί σε διαφορετικό σημείο. Τη λύση έδωσε τελικά ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόζα, ο οποίος πήρε τη θέση δίπλα στον Ιρανό ομόλογό του, επιτρέποντας στον Πούτιν να σταθεί δίπλα στον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι.
Το πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο καταγράφηκε λίγο πριν από τη λήψη της φωτογραφίας. Ο Μόντι έπιασε τον Πούτιν από το χέρι για να τον φέρει πιο κοντά, με αποτέλεσμα ο Ρώσος πρόεδρος να αιφνιδιαστεί, να χάσει την ισορροπία του και να παραπατήσει, χωρίς τελικά να πέσει.
Δείτε το βίντεο
Ο πόλεμος με το Ιράν αναδιαμορφώνει τις σχέσεις στους BRICS, αλλά αποκαλύπτει και τις διαιρέσεις
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ορισμένοι από τους ισχυρότερους ηγέτες του κόσμου συγκεντρώθηκαν γύρω από ένα τεράστιο κυκλικό τραπέζι στο Νέο Δελχί.
Ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι δήλωσε ότι οι ηγέτες που βρίσκονταν δίπλα του θα πρέπει να γίνουν ολοένα περισσότερο εκείνοι που «διαμορφώνουν τους κανόνες» και όχι εκείνοι που απλώς «ακολουθούν τους κανόνες».
Μεταξύ όσων τον άκουγαν ήταν ηγέτες χωρών των BRICS, όπως ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, ο διάδοχος του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, σεΐχης Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, και ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόζα.
Οι χώρες αυτές κάθε άλλο παρά φυσικοί σύμμαχοι είναι. Το παρελθόν τους περιλαμβάνει συνοριακές διαφορές, ακόμη και στρατιωτικές συγκρούσεις.
Η Ινδία και η Κίνα ενεπλάκησαν το 2020 σε φονική σύγκρουση κατά μήκος των αμφισβητούμενων συνόρων τους. Το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρέθηκαν σε αντίπαλες πλευρές του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να εξαπολύει πυραύλους και drones εναντίον ενός άλλου μέλους των BRICS, την ώρα που η σύγκρουση προκαλούσε ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Το γεγονός ότι η Ινδία κατάφερε να συγκεντρώσει αυτούς τους ηγέτες στην ίδια αίθουσα αποτελεί από μόνο του επίτευγμα και απόδειξη της διπλωματικής της εμβέλειας. Η σύνοδος πρόσφερε επίσης στις συμμετέχουσες χώρες την ευκαιρία να επανεξετάσουν τις μεταξύ τους σχέσεις υπό το πρίσμα του πολέμου με το Ιράν.
Ωστόσο, η συμφωνία για τη μορφή που θα πρέπει να λάβει μια νέα παγκόσμια τάξη, και η επίτευξη σαφών, χειροπιαστών αποτελεσμάτων, αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερη υπόθεση. Η ένταση αυτή ήταν εμφανής σε ολόκληρη τη σύνοδο.
Αντίβαρο στη δυτική επιρροή
Για χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν, οι BRICS αποτελούν ένα μέσο περιορισμού της επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών και της Δυτικής Ευρώπης.
Η Ινδία, ωστόσο, είναι απρόθυμη να παρουσιάσει τους BRICS ως ένα αντιδυτικό μπλοκ. Ο ίδιος ο Μόντι τόνισε στη σύνοδο ότι η ομάδα «δεν στρέφεται εναντίον κανενός».
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική για το Νέο Δελχί, το οποίο επιθυμεί να διατηρήσει τις σχέσεις του με χώρες που βρίσκονται σε αντιπαράθεση μεταξύ τους.
«Υπάρχουν χώρες στην ομάδα που θα ήθελαν να αποκτήσει αντιδυτικό χαρακτήρα, αλλά δεν είναι αυτός ο προσανατολισμός της», δήλωσε ο Ανίλ Τριγκουναγιάτ, έμπειρος Ινδός διπλωμάτης και πρώην πρέσβης.
Κατά την άποψή του, εκείνο που κατάφερε η Ινδία ήταν να προωθήσει τη «στρατηγική αυτονομία σε μια εποχή πολέμου», καθώς και πρωτοβουλίες για την «ενίσχυση της μεταξύ τους συνεργασίας».
Αρκετά μέλη των BRICS δεν θα ήθελαν να προκαλέσουν την οργή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Τι περιλαμβάνει η κοινή διακήρυξη
Η σύνοδος κατάφερε να καταλήξει σε κοινή διακήρυξη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαφορές μεταξύ των μελών σπάνια ήταν τόσο εμφανείς.
Δύο φορές νωρίτερα μέσα στο έτος, οι συναντήσεις υπουργών των BRICS είχαν αποτύχει να οδηγήσουν στην έκδοση κοινού ανακοινωθέντος. Αυτή τη φορά επιτεύχθηκε συναίνεση, αλλά κυρίως επειδή παρακάμφθηκαν ζητήματα στα οποία υπάρχουν βαθιές διαφωνίες, χωρίς να προταθούν πολλές συγκεκριμένες λύσεις.
Η «Διακήρυξη του Νέου Δελχί» υιοθετήθηκε την πρώτη ημέρα της συνόδου. Εντύπωση προκαλούν, ωστόσο, κυρίως όσα δεν αναφέρει.
Για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η διακήρυξη ζητεί «τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση». Καταδικάζει επίσης τις «επιθέσεις εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων ειρηνικού χαρακτήρα», χωρίς όμως να αποδίδει ευθύνες σε κάποια πλευρά.
Επαναλαμβάνει την υποστήριξη στη λύση των δύο κρατών και αντιτίθεται στον αναγκαστικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων ή σε ενέργειες που θα μπορούσαν να «νομιμοποιήσουν ή να παρατείνουν την κατοχή». Η διατύπωση βασίζεται προσεκτικά στα υφιστάμενα ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Αντίθετα με προηγούμενες διακηρύξεις των BRICS, δεν γίνεται καμία αναφορά στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ανάλογη προσοχή παρατηρείται και στα ζητήματα του εμπορίου. Το κείμενο εκφράζει ανησυχία για την «αδιάκριτη αύξηση των δασμών» και καταδικάζει τις μονομερείς κυρώσεις, χωρίς όμως να κατονομάζει τις Ηνωμένες Πολιτείες, πιθανότατα για να αποφευχθεί η αντίδραση της Ουάσιγκτον.
Αρκετά μέλη των BRICS δεν θα ήθελαν να προκαλέσουν την οργή του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν «αντιαμερικανικές» ορισμένες προτάσεις της ομάδας, όπως το ενδεχόμενο σύνδεσης ψηφιακών νομισμάτων κεντρικών τραπεζών για τη διενέργεια διασυνοριακών συναλλαγών.
«Το γεγονός ότι δεν κατονομάστηκε καμία χώρα, ακόμη και στο σημείο όπου καταδικάζεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, φέρει έντονα τη σφραγίδα της Ινδίας», δήλωσε ο Πραβίν Ντόντι, ανώτερος αναλυτής του International Crisis Group.
«Εξεπλάγην ευχάριστα από την έντονη αναφορά στους δασμούς, επειδή η Ινδία θα μπορούσε να επιλέξει μια λιγότερο άμεση διατύπωση. Ίσως, όμως, αυτή να ήταν μια ευκαιρία για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά της», πρόσθεσε.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και ο διάδοχος του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, σεΐχης Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, συναντήθηκαν στο περιθώριο της συνόδου των BRICS.
Πέρα από τη σύνοδο
Μετά τις εμπορικές απειλές του Τραμπ και το σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης έχει μετατραπεί σε επιτακτική ανάγκη για πολλές από τις οικονομίες των BRICS.
Η σύνοδος πρόσφερε, πάντως, το έδαφος για συναντήσεις που θα έμοιαζαν αδιανόητες μόλις πριν από λίγους μήνες.
Ο Πεζεσκιάν και ο διάδοχος του θρόνου του Άμπου Ντάμπι κάθισαν στο ίδιο τραπέζι για συνομιλίες. Πρόκειται για την υψηλότερου επιπέδου γνωστή δια ζώσης συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων των δύο χωρών από την έναρξη του πολέμου.
Η σύνοδος έδωσε στην Τεχεράνη την ευκαιρία να δείξει ότι δεν είναι απομονωμένη, παρά τις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και τις οικονομικές πιέσεις που δέχεται.
Καθώς το Ιράν επιχειρεί να αντέξει τις αμερικανικές κυρώσεις, την «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» της Ουάσιγκτον και τον ναυτικό αποκλεισμό των λιμανιών του, ο Πεζεσκιάν ζήτησε στενότερες οικονομικές σχέσεις με χώρες των BRICS, μεταξύ των οποίων η Μαλαισία, η Ινδία και η Αιθιοπία.
Για την Κίνα, αυτή ήταν η πρώτη επίσκεψη του προέδρου Σι Τζινπίνγκ στο Νέο Δελχί εδώ και επτά χρόνια. Μετά τη συνοριακή σύγκρουση του 2020 επικράτησε βαθιά δυσπιστία μεταξύ Κίνας και Ινδίας, αν και οι εντάσεις έχουν έκτοτε υποχωρήσει.
Υπάρχει επίσης μεγάλη εμπορική ανισορροπία μεταξύ των δύο χωρών, με το έλλειμμα να γέρνει έντονα υπέρ της Κίνας.
Ο Σι και ο Μόντι αντάλλαξαν εγκάρδια χειραψία, χωρίς ωστόσο ο Ινδός πρωθυπουργός να προχωρήσει στη χαρακτηριστική αγκαλιά του. Ο Κινέζος πρόεδρος παρέμεινε στο Νέο Δελχί λιγότερο από 24 ώρες και δεν παρέστη στο επίσημο δείπνο που παρέθεσε ο Μόντι το βράδυ του Σαββάτου.
Παρ’ όλα αυτά, η σύνοδος αποτέλεσε σημαντική στιγμή για δύο χώρες με τόσο δύσκολες σχέσεις. Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να ενισχύσουν τους επιχειρηματικούς δεσμούς και τις μεταφορικές συνδέσεις και να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια στο εμπόριο.
Ο Τριγκουναγιάτ θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί μέρος της σταδιακής βελτίωσης των σχέσεων τα τελευταία χρόνια και ότι υπάρχει βούληση συνεργασίας και από τις δύο πλευρές. Μένει, ωστόσο, να διαπιστωθεί εάν θα οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο.
«Λέω πάντοτε ότι πρέπει να εμπιστευόμαστε, αλλά πρώτα να επαληθεύουμε», σημείωσε.
Η σύνοδος έδειξε ότι οι BRICS μπορούν να δημιουργήσουν χώρο στον οποίο αντίπαλες χώρες έχουν τη δυνατότητα να συνομιλούν και να ελίσσονται έξω από τους θεσμούς στους οποίους κυριαρχεί η Δύση.
Το δυσκολότερο ερώτημα αφορά την επόμενη ημέρα. Είναι σαφές ότι τα μέλη συμφωνούν περισσότερο από ποτέ στην ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας παγκόσμιας τάξης.
Πολύ δυσκολότερο, όμως, είναι να απαντήσουν ποια ακριβώς τάξη θα πρέπει να αντικαταστήσει την υφιστάμενη και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτή η μετάβαση.
Πηγή: BBC
