Το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο εντοπίστηκε στα ανοιχτά της Τουρκίας
Η χρονολόγησή του τοποθετείται μεταξύ 4.400 και 4.700 ετών πριν
Snapshot
- Το αρχότερο ναυάγιο στον κόσμο εντοπίστηκε στα ανοιχτά της Τουρκίας και χρονολογείται μεταξύ 4.400 και 4.700 ετών πριν, στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
- Το πλοίο ήταν εμπορικό, μήκους περίπου 10 μέτρων και μετέφερε κεραμικά αγγεία αποθήκευσης, ορισμένα εκ των οποίων περιέχουν ακόμη ίχνη του αρχικού περιεχομένου τους.
- Η χρονολόγηση βασίστηκε στην ανάλυση του σχήματος και του στυλ των αμφορέων, καθώς το ξύλο του πλοίου δεν διασώθηκε για χρονολόγηση με άνθρακα 14.
- Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στο νησί Kekova στην Αττάλεια της Τουρκίας, σε βάθος 30 μέτρων, όπου βρέθηκαν επίσης τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες.
- Τα ευρήματα θα εκτεθούν στο νέο Μουσείο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας της Μεσογείου στην Αττάλεια, ενώ η ανακάλυψη φωτίζει το αρχαίο εμπόριο στη Μεσόγειο.
Το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο ανακαλύφθηκε στα ανοιχτά των ακτών της Τουρκίας, σύμφωνα με αρχαιολόγους. Η χρονολόγησή του τοποθετείται μεταξύ 4.400 και 4.700 ετών πριν, στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
Η ξύλινη κατασκευή του πλοίου δεν διασώθηκε, ωστόσο τα κεραμικά αγγεία αποθήκευσης που μετέφερε βρέθηκαν στον βυθό της θάλασσας και, αξιοσημείωτα, ορισμένα περιέχουν ακόμη ίχνη του περιεχομένου τους.
Οι αρχαιολόγοι που εντόπισαν το πλοίο αναφέρουν ότι είχε μήκος περίπου 10 μέτρων και ήταν εμπορικό σκάφος που μετέφερε φορτία στη Μεσόγειο.
«Το ναυάγιο αποτελεί μια χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας», δήλωσε ο καθηγητής Hakan Öniz από το Πανεπιστήμιο Akdeniz της Τουρκίας, ο οποίος ηγήθηκε της αποστολής της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.
Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στις ακτές του νησιού Κέκοβα, στην Αττάλεια της Τουρκίας. Τα ευρήματα είναι διασκορπισμένα σε μια υποθαλάσσια πλαγιά, σε βάθος μόλις 30 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του νερού.
Βρέθηκαν τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες, καθώς και περισσότερα από 30 κεραμικά αγγεία αποθήκευσης, γνωστά ως αμφορείς.
Το γεγονός ότι δεν διασώθηκε καθόλου ξύλο από το πλοίο σήμαινε ότι δεν ήταν δυνατή η χρήση τεχνικών όπως η χρονολόγηση με άνθρακα-14, η οποία μετρά μια μορφή άνθρακα σε οργανικά υλικά, για τον προσδιορισμό της ηλικίας του.
Αντ' αυτού, οι αρχαιολόγοι ανέλυσαν το σχήμα των αμφορέων. Καθώς τα στυλ της κεραμικής έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, διαφορετικά στυλ συνδέονται με συγκεκριμένες περιόδους.
Τα κεραμικά της Kekova έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: δύο λαβές, μια προεξοχή (ράχη) στη μέση και επίπεδη βάση.
Ο Öniz δήλωσε ότι αυτός ο σχεδιασμός ταυτίζεται με άλλους αμφορείς που έχουν ανασκαφεί στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή και των οποίων η ηλικία έχει προσδιοριστεί στα 4.400-4.700 έτη.
«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης... μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιό μας ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Είναι 100% σίγουρο».
Δύτες της αποστολής ανέσυραν τα αγγεία στην επιφάνεια, όπου τώρα υποβάλλονται σε προσεκτικές εργασίες συντήρησης, έπειτα από τόσες χιλιάδες χρόνια στον βυθό. Η Δρ Karin Sowada, αρχαιολόγος από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, εξέτασε τους αμφορείς αφού ανασύρθηκαν. Ορισμένοι ήταν άθικτοι και η ίδια εξεπλάγη διαπιστώνοντας ότι περιείχαν ακόμη ένα παχύρρευστο, γυαλιστερό κατάλοιπο.
«Κοίταξα στο εσωτερικό και παραλίγο να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο μεγάλη ποσότητα [καταλοίπου] ήταν ορατή. Δεν επρόκειτο απλώς για κηλίδες... μεγάλο μέρος αυτού του υλικού είχε διατηρηθεί», δήλωσε η ίδια.
Η ομάδα εργάζεται τώρα για να διαπιστώσει τι ακριβώς μετέφεραν οι αμφορείς.
«Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, κρασί ή ρητίνες δέντρων», ανέφερε η Sowada.
«Είναι πιθανό [το κατάλοιπο] να οφείλεται στην επαναχρησιμοποίηση των αγγείων. Εννοώ ότι αυτά τα αγγεία είναι τεράστια, δεν είναι αντικείμενα που απλώς τα στέλνεις κάπου και δεν τα ξαναβλέπεις ποτέ. Οι άνθρωποι άδειαζαν τα αγγεία κατά την άφιξη και ενδεχομένως τα χρησιμοποιούσαν για πάρα πολλά χρόνια».
Φως στο εμπόριο της αρχαιότητας
Το ναυάγιο και το φορτίο του ρίχνουν επίσης φως στο εμπόριο του αρχαίου κόσμου.
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το πλοίο ξεκίνησε το ταξίδι του από κάποιο σημείο της ανατολικής ακτής της Μεσογείου.
Πιστεύουν ότι μετέφερε εμπορεύματα είτε προς την αρχαία πόλη της Τροίας -στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία- είτε προς τους Μινωίτες της Κρήτης.
Τα θαλάσσια ταξίδια ενείχαν πολλούς κινδύνους, ιδιαίτερα γύρω από το νησί Κέκοβα, όπου τα ισχυρά ρεύματα και οι άνεμοι έχουν προκαλέσει την απώλεια πολλών πλοίων.
Στην περιοχή υπάρχουν εκατοντάδες ναυάγια και η Ένωση Μεσογειακής Αρχαιολογίας ειδικεύεται στον εντοπισμό και τη μελέτη τους.
Ο Öniz δηλώνει ότι, όταν καταδύεται στο ναυάγιο, οι πρώτες του σκέψεις αφορούν τις ζωές των ανθρώπων που συνδέονταν με αυτό το σκάφος. «Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίξαμε αυτά τα αντικείμενα μετά από 5.000 χρόνια.
Σκεφτόμαστε διαρκώς τους ναυτικούς... τους κατασκευαστές του αμφορέα και το άτομο που τον μετέφερε στους ώμους του μέχρι το πλοίο, καθώς και τις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι δυστυχώς δεν επέστρεψαν ποτέ».
Το ναυάγιο αποτελεί ιδιοκτησία του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού. Ο υπουργός Mehmet Nuri Ersoy δήλωσε ότι τα αντικείμενα που ανασύρθηκαν θα εκτεθούν στο νέο Μουσείο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας της Μεσογείου, στην Αττάλεια, μόλις αυτό ανοίξει τις πύλες του τους επόμενους μήνες.
Η ανακάλυψη στην Κέκοβα καταλαμβάνει πλέον την πρώτη θέση στη λίστα με τα αρχαιότερα ναυάγια παγκοσμίως.
Προηγουμένως, το ρεκόρ κατείχε ένα ναυάγιο στα ανοιχτά του Δοκού, ενός νησιού στη νότια Ελλάδα, το οποίο χρονολογείται πριν από περίπου 4.200 χρόνια.
Το αρχαιότερο γνωστό άθικτο ναυάγιο, στο οποίο το ξύλο διατηρείται ακόμη, εντοπίστηκε στη Μαύρη Θάλασσα, στα ανοιχτά των ακτών της Βουλγαρίας. Χρονολογείται πριν από περίπου 2.400 χρόνια.
