Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: Σχέδιο άμεσης παρέμβασης για την ακρίβεια στην ενέργεια - Ζητά έκτακτα μέτρα
Τι αναφέρεται στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου για τις τιμές της ενέργειας, την άμυνα, τη Μέση Ανατολή και το μεταναστευτικό
Snapshot
- Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί άμεση παρέμβαση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, με μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε κράτους-μέλους.
- Υπογραμμίζεται η ανάγκη για παρεμβάσεις στην αγορά εκπομπών άνθρακα και επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, ενίσχυση των δικτύων και παραγωγής ενέργειας στην ΕΕ.
- Στον τομέα της άμυνας, το Συμβούλιο εστιάζει στην προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων, την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και τη βελτίωση της στρατιωτικής κινητικότητας.
- Εκφράζεται δυσαρέσκεια για την άρση κυρώσεων των ΗΠΑ στο ρωσικό ντίζελ και τονίζεται η ανάγκη περιορισμού των εσόδων της Μόσχας από την ενέργεια.
- Οι ηγέτες ζητούν να μην αλλάξει το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και προειδοποιούν για μακροχρόνιες επιπτώσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Σαφές μήνυμα για την ανάγκη άμεσης ευρωπαϊκής απάντησης στην ενεργειακή ακρίβεια στέλνουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως υπογραμμίζεται στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Κομισιόν να εξετάσει πρόσθετα μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους-μέλους.
Στο τραπέζι βρίσκονται η παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για ενεργοβόρες βιομηχανίες, η βελτιστοποίηση της λειτουργίας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και η εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν επίσης παρεμβάσεις στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα, με στόχο τον περιορισμό των έντονων διακυμάνσεων που επηρεάζουν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Ταυτόχρονα, υπογραμμίζουν ότι η μακροπρόθεσμη απάντηση βρίσκεται στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, στην ανάπτυξη των δικτύων και στην ενίσχυση της παραγωγής ενέργειας εντός της Ευρώπης.
Οι ηγέτες συνδέουν ευθέως τη σημερινή κρίση με τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ επιμένουν ότι η μακροπρόθεσμη απάντηση βρίσκεται στη μείωση της εξάρτησης από τις ευμετάβλητες αγορές ορυκτών καυσίμων και στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η άμυνα των «360 μοιρών»
Σε ό,τι αφορά την άμυνα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιταχύνει την «αμυντική ετοιμότητα της ΕΕ έως το 2030» και ζητεί προστασία όλων των ευρωπαϊκών συνόρων.
Οι «27» υιοθετούν εκ νέου τη λογική της άμυνας «360 μοιρών». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει ότι η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να ενεργεί συντονισμένα και αυτόνομα απέναντι στις σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις, ακολουθώντας προσέγγιση 360 μοιρών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά στην ανάγκη προστασίας όλων των χερσαίων, εναέριων και θαλάσσιων συνόρων της ΕΕ.
Παράλληλα, ζητούν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιχείρησης ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, διαμηνύουν ότι καμία διευθέτηση στα Στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να περιορίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και ανοίγουν τη συζήτηση για ταχύτερη κοινή παραγωγή οπλικών συστημάτων και μεγαλύτερη στρατιωτική κινητικότητα.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί περαιτέρω ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης, ώστε να μπορεί να παράγει με την απαιτούμενη ταχύτητα και σε επαρκή κλίμακα.
Οι «27» θέτουν τον πήχη σε κοινή ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθεια οπλικών συστημάτων, με τυποποιημένες απαιτήσεις και οικονομίες κλίμακας. Η στόχευση είναι διπλή: μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για την αμυντική βιομηχανία και υψηλότερη διαλειτουργικότητα μεταξύ των ευρωπαϊκών Ενόπλων Δυνάμεων.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Κομισιόν να καταλήξει έως το τέλος του έτους στην πρόταση για τη στρατιωτική κινητικότητα. Πρόκειται για έναν από τους κρίσιμους φακέλους της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής άμυνας: τη δυνατότητα δηλαδή μετακίνησης προσωπικού και βαρέος στρατιωτικού υλικού χωρίς τις σημερινές καθυστερήσεις και τα προβλήματα υποδομών.
Διαφωνία με την Ουάσιγκτον για το ρωσικό ντίζελ
Παράλληλα, εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ και ζητούν περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό των εσόδων της Μόσχας από την ενέργεια και τη δράση εναντίον του λεγόμενου «σκιώδους στόλου».
Οι ηγέτες επαναλαμβάνουν επίσης ότι τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν διά της βίας και ότι καμία ειρηνευτική διευθέτηση για την Ουκρανία δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την ίδια την Ουκρανία.
Στενά του Ορμούζ: «Καμία αλλαγή στο καθεστώς της ναυσιπλοΐας»
Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η γλώσσα των συμπερασμάτων για τη Μέση Ανατολή.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει οποιαδήποτε ενέργεια απειλεί τη ναυσιπλοΐα ή εμποδίζει εμπορικά πλοία να εισέρχονται ή να εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Προχωρώντας μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, σημειώνει ότι οποιαδήποτε διευθέτηση για τα Στενά πρέπει να είναι συμβατή με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS και να μην περιορίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ούτε να μεταβάλλει με οποιονδήποτε τρόπο το καθεστώς διακυβέρνησής τους.
Η συγκεκριμένη αποστροφή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια συγκυρία κατά την οποία η κρίση στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει νέες αναταράξεις στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν ότι η συνέχιση της αποσταθεροποίησης μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες διαταραχές στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, ιδίως στην ενέργεια, στα λιπάσματα και στα τρόφιμα.
Στην τελική ευθεία ο νέος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ - Στόχος συμφωνία έως το τέλος του 2026
Στην τελική ευθεία εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να θέτουν ως πολιτικό στόχο την επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του 2026.
Στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, οι «27» εξέτασαν τα βασικά στοιχεία ενός «ισορροπημένου συμβιβασμού», στη βάση του αναθεωρημένου διαπραγματευτικού πλαισίου που παρουσίασε η ιρλανδική προεδρία. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αναλαμβάνει πλέον να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις, με το βάρος να μεταφέρεται στην αναζήτηση της τελικής πολιτικής ισορροπίας μεταξύ των κρατών-μελών.
Το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό. Συμφωνία έως το τέλος του έτους θα επιτρέψει την ολοκλήρωση της σχετικής νομοθεσίας μέσα στο 2027, ώστε η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση να συνεχιστεί χωρίς κενό από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει έναν προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχεί περίπου στο 1,26% του μέσου Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Πρόκειται για βαθιά αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, με μεγαλύτερο βάρος στην άμυνα, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την έρευνα και την τεχνολογία, χωρίς να εγκαταλείπονται οι παραδοσιακές πολιτικές της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Η μεγάλη διαπραγμάτευση αφορά ακριβώς αυτή την ισορροπία. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι νέες ανάγκες της Ευρώπης, άμυνα, στρατηγική αυτονομία, ενεργειακή ασφάλεια, τεχνολογία και ανταγωνιστικότητα, και από την άλλη οι πολιτικές συνοχής και αγροτικής στήριξης, τις οποίες αρκετά κράτη-μέλη επιδιώκουν να προστατεύσουν από σημαντικές περικοπές.
Η ιρλανδική προεδρία δηλώνει ότι το αναθεωρημένο πλαίσιο επιχειρεί να διατηρήσει ισχυρή χρηματοδότηση για ΚΑΠ και συνοχή, ενώ αυξάνει αισθητά τη φιλοδοξία σε άμυνα, έρευνα και καινοτομία.
Ιδιαίτερη αλλαγή σηματοδοτεί και η νέα αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή προτείνει τη συγχώνευση σημαντικού μέρους των υφιστάμενων χρηματοδοτικών εργαλείων σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης, τα οποία θα συνδέουν πόρους συνοχής, γεωργίας, αλιείας, μετανάστευσης και ασφάλειας με συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις και στόχους.
Παράλληλα, δημιουργείται νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο συγκεντρώνει 14 υφιστάμενα προγράμματα και προσανατολίζεται σε στρατηγικούς τομείς: άμυνα και διάστημα, τεχνητή νοημοσύνη και ημιαγωγούς, βιοτεχνολογία, ενεργειακή μετάβαση και βιομηχανική παραγωγή.
Το επόμενο επταετές πλαίσιο θα αποτυπώσει στην πράξη τις νέες προτεραιότητες της Ευρώπης μετά τις γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών. Το ποια κονδύλια θα ενισχυθούν, ποια θα προστατευθούν και ποια θα υποχωρήσουν θα δείξει και προς ποια κατεύθυνση επιλέγει να κινηθεί η Ένωση έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας.
Στο τραπέζι το νέο πλαίσιο για τη μετανάστευση
Οι ηγέτες έκαναν στρατηγική συζήτηση για τη συνολική ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης. Η Επιτροπή θα εργαστεί με τα κράτη-μέλη για νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης και για την αντιμετώπιση κάθε μορφής «εργαλειοποίησης» μεταναστευτικών ροών, που αποτελεί πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού.
Το θέμα παραμένει ανοικτό και θα επανέλθει σε επόμενη Σύνοδο.
Ταυτόχρονα, όμως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού και ζητεί μεγαλύτερη ετοιμότητα απέναντι σε νέες κρίσεις στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προσπάθεια για ταχύτερες επιστροφές όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ. Το Συμβούλιο έχει ήδη εγκρίνει νέους κανόνες για ένα κοινότερο και αποτελεσματικότερο ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφών, ενώ προχωρεί η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Το μήνυμα της Συνόδου είναι διπλό: από τη μία πλευρά, συνέχιση της αυστηρότερης φύλαξης των εξωτερικών συνόρων, των επιστροφών και της συνεργασίας με τρίτες χώρες, και από την άλλη, έμπρακτη αλληλεγγύη προς τα κράτη-μέλη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, ιδίως όταν αντιμετωπίζουν αιφνίδιες μαζικές αφίξεις ή οργανωμένη εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών.
