New York Times: Σε σημείο μηδέν οι σχέσεις Τραμπ με Ζελένσκι - Πώς φτάσαμε στα πρόθυρα της ρήξης
Το «ρήγμα», οι πετρελαϊκές κυρώσεις και ο κίνδυνος για το μέτωπο
Snapshot
- Η ένταση μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι απειλεί να διακόψει την κρίσιμη αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
- Ο Τραμπ ευνοεί τη Ρωσία με ενέργειες όπως η προσωρινή άρση κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ και ζήτησε αλλαγή ηγεσίας στην Ουκρανία.
- Η Ουκρανία εξαρτάται σημαντικά από αμερικανικές υποδομές όπως το δορυφορικό δίκτυο Starshield και το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot.
- Η διακοπή της αμερικανικής υποστήριξης θα επιδεινώσει την άμυνα της Ουκρανίας, αυξάνοντας τους κινδύνους για τους πολίτες και το στρατό.
- Το Κίεβο δηλώνει ότι δεν θα υποχωρήσει ή συνθηκολογήσει, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις εκτός ΗΠΑ.
Το πού θα καταλήξει ο πόλεμος δηλώσεων και η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του προέδρου της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Ζελένσκι, παραμένει άγνωστο. Ωστόσο, αν αυτή η κρίση συνεχιστεί, κινδυνεύει να πλήξει καίρια τη ζωτικής σημασίας επιχειρησιακή και στρατιωτική βοήθεια που εξακολουθεί να λαμβάνει το Κίεβο από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, αυτή τη φορά, το ρήγμα φαίνεται να είναι πραγματικό. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε ποτέ την περιφρόνησή του για τον Βολόντιμιρ Ζελένσκι, ούτε την οικειότητα και τη συμπάθειά του προς τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν. Παρ' όλα αυτά, ο Ζελένσκι καταφέρνε μέχρι σήμερα να διατηρεί μια μορφή αμερικανικής υποστήριξης απέναντι στη Ρωσία, συμμετέχοντας σε άκαρπες ειρηνευτικές συνομιλίες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και εκφράζοντας συνεχώς ευχαριστίες και επαίνους προς τον Τραμπ για την «ισχυρή ηγεσία» του.
Τώρα, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, οι οποίες θεωρούνται ουσιαστικά δημοψήφισμα για την προεδρία Τραμπ, η σχέση των δύο ηγετών φαίνεται να βρισκεται σε σημείο θραύσης. Αυτό το διαζύγιο εγκυμονεί κινδύνους για τη διοίκηση Τραμπ, αλλά πολύ περισσότερο για την ίδια την Ουκρανία, ο στρατός της οποίας βασίζεται σε κρίσιμο βαθμό στην αμερικανική επιχειρησιακή συνδρομή.
Μια εφιαλτική εβδομάδα για το Κίεβο
Για την ουκρανική πλευρά, τα πλήγματα διαδέχονταν το ένα το άλλο μέσα σε μόλις μία εβδομάδα.
Αρχικά, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τον πόλεμο στην Ουκρανία για την αύξηση των τιμών του diesel, αγνοώντας αυτό που οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας επισημαίνουν ως πραγματική αιτία: τη στρατιωτική σύγκρουση που ο ίδιος ο Τραμπ ξεκίνησε κατά του Ιράν. Στη συνέχεια, ήρε προσωρινά τις αμερικανικές κυρώσεις στις πωλήσεις ρωσικού πετρελαίου -σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει τις τιμές- ενώ ανακήρυξε μονομερώς μια «Ενεργειακή Κατάπαυση Πυρός», η οποία στην πράξη ευνόησε τη Ρωσία και ζημίωσε την Ουκρανία. Παράλληλα, έφτασε στο σημείο να ζητήσει δημοσίως την αλλαγή της ηγεσίας στην Ουκρανία και την εκλογή νέου Προέδρου.
Μέχρι τα μέσα της εβδομάδας, ο ουκρανικός στρατός ανέφερε ξαφνικούς και ανεξήγητους περιορισμούς στη χρήση του Starshield -της στρατιωτικής έκδοσης του δορυφορικού δικτύου Starlink, που είναι ζωτικής σημασίας για τις επικοινωνίες στο μέτωπο. Ο Ίλον Μασκ, διευθύνων σύμβουλος της SpaceX και στενός σύμμαχος του Τραμπ, άφησε να εννοηθεί ότι μόνο ο στρατός των ΗΠΑ και τελικά ο ίδιος ο Τραμπ θα μπορούσαν να περιορίσουν τη χρήση του Starshield. Λίγο αργότερα, και ο ίδιος ο Μασκ τάχθηκε υπέρ της αντικατάστασης του Ζελένσκι.
Η αντίδραση Ζελένσκι και η κλιμάκωση
Μετά από μια αρχική στάση αναμονής, ένας εμφανώς οργισμένος Ζελένσκι δήλωσε ότι νιώθει προδομένος, βλέποντας τον Αμερικανό Πρόεδρο να παίρνει ανοιχτά το μέρος του Ρώσου ηγέτη, την ώρα που δεκάδες Ουκρανοί πολίτες χάνουν καθημερινά τη ζωή τους από τους βομβαρδισμούς.
Αγνοώντας τη διακήρυξη Τραμπ περί ενεργειακής εκεχειρίας, ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία θα επαναλάβει τις επιθέσεις της κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου. Όταν ο δημοσιογράφος Πιρς Μόργκαν τον ρώτησε ευθέως αν θεωρεί ότι η Ουκρανία «χάνει» την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Ουκρανός Πρόεδρος απάντησε κοφτά: «Ναι».
Η αμερικανική απάντηση δεν άργησε να έρθει, με τον Τραμπ να δηλώνει στο δίκτυο Newsmax ότι «ο Ζελένσκι δεν είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να συνεργαστούμε».
Η ένταση κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Βέλγιο. Όταν δημοσιογράφος ρώτησε τον Ζελένσκι αν νιώθει ότι χρησιμοποιείται ως «αποδιοπομπαίος τράγος» για τα εσωτερικά προβλήματα του Τραμπ, ο Ουκρανός Πρόεδρος χαμογέλασε ειρωνικά και παρέμεινε σιωπηλός για αρκετά δευτερόλεπτα. Αφού η αίθουσα ξέσπασε σε γέλια, ο ίδιος σκέφτηκε, πλησίασε το μικρόφωνο και είπε απλά: «Αυτή είναι η απάντησή μου».
Ένα σενάριο «Lose-Lose» για όλους
Σύμφωνα με αναλυτές, αν αυτή η δημόσια αντιπαράθεση συνεχιστεί, το αποτέλεσμα θα βλάψει τόσο την Ουάσινγκτον και το Κίεβο, όσο και τους Ευρωπαίους συμμάχους, αφήνοντας κερδισμένη μόνο τη Μόσχα.
«Πρόκειται για μια κατάσταση όπου όλοι βγαίνουν χαμένοι (lose-lose)», επισημαίνει ο Balazs Jarabik, πρώην διπλωμάτης της Ε.Ε. στο Κίεβο και αναλυτής της εταιρείας R. Politik. «Είναι κακό για τον Τραμπ, είναι προφανώς πολύ κακό για τον Ζελένσκι και είναι εξίσου κακό για τους Ευρωπαίους».
Το εφιαλτικότερο σενάριο για την Ουκρανία είναι το ενδεχόμενο ο Τραμπ και το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας να αναστείλουν πλήρως τη στρατιωτική βοήθεια. Στο Κίεβο ελπίζουν ότι ένα τέτοιο βήμα θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό Πρόεδρο, ο οποίος ήδη δέχεται πυρά από στελέχη του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για τους χειρισμούς του στο ουκρανικό.
Οι αμερικανικές υποδομές που «κρατούν» το μέτωπο
Η εξάρτηση της Ουκρανίας από τις ΗΠΑ παραμένει κρίσιμη:
- Δορυφορικό δίκτυο Starshield: Χρηματοδοτείται από το Πεντάγωνο και αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των επικοινωνιών στην πρώτη γραμμή.
- Στρατιωτικές πληροφορίες: Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες προειδοποιούν έγκαιρα το Κίεβο για επικείμενες πυραυλικές επιθέσεις και παρέχουν δεδομένα στοχοποίησης για τα ουκρανικά πλήγματα μέσου βεληνεκούς.
- Οπλικά συστήματα και αντιαεροπορική άμυνα: Η Ουκρανία βασίζεται στις ΗΠΑ για την προμήθεια ανταλλακτικών F-16, ειδικών πυραύλων κατά ραντάρ, αλλά κυρίως για τους πυραύλους του συστήματος Patriot -το μοναδικό όπλο που διαθέτει το Κίεβο και μπορεί να καταρρίψει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Τυχόν διακοπή αυτής της βοήθειας θα έπληττε τον ουκρανικό στρατό σε μια στιγμή που επιδεικνύει αξιοσημείωτη αντοχή στο μέτωπο, ενώ παράλληλα θα άφηνε τις ουκρανικές πόλεις απλήρωτες απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους, οδηγώντας σε δραματική αύξηση των θυμάτων μεταξύ των πολιτών.
Η αλλαγή ισορροπιών και τα νέα δεδομένα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν ο βασικός σύμμαχος της Ουκρανίας από την αρχή του πολέμου. Ωστόσο, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία άλλαξε άρδην το τοπίο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η εποχή απομόνωσης της Ρωσίας τελείωσε, κατηγόρησε την Ουκρανία για την εισβολή που δέχθηκε και ανέτρεψε θεμελιώδεις αρχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Μετά την καταστροφική συνάντηση στον Λευκό Οίκο, όπου ο Ζελένσκι επικρίθηκε ακόμα και για την ενδυμασία του, οι ΗΠΑ σταμάτησαν τη δωρεάν παροχή όπλων, απαιτώντας από το Κίεβο και τους Ευρωπαίους να τα αγοράζουν.
Έκτοτε, η Ουκρανία κατάφερε να αναπτύξει σημαντικά τη δική της εγχώρια αμυντική βιομηχανία, μετριάζοντας τις συνέπειες από την αμερικανική υποχώρηση και δίνοντας στον Ζελένσκι μεγαλύτερα περιθώρια να υψώσει τη φωνή του.
«Μοχλός πίεσης του Τραμπ μέσω της περικοπής της βοήθειας είναι πλέον πολύ περιορισμένος», εξηγεί ο Nico Lange, πρώην στέλεχος του γερμανικού Υπουργείου Άμυνας και αναλυτής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου. «Υπάρχει η εντύπωση ότι η Ουκρανία θα χάσει τον πόλεμο αν οι ΗΠΑ σταματήσουν να βοηθούν. Αυτό όμως δεν ισχύει απόλυτα».
Ο αόρατος κίνδυνος των βαλλιστικών πυραύλων
Παρά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βοήθειας, υπάρχει ένας τομέας στον οποίο οι ΗΠΑ παραμένουν αναντικατάστατες: οι έγκαιρες προειδοποιήσεις για πυραυλικές επιθέσεις.
Όπως επισημαίνει ο Nico Lange, αν η Ουκρανία χάσει τις αμερικανικές πληροφορίες και τους πυραύλους Patriot, η Ρωσία θα μπορεί να χτυπά με απόλυτη ατιμωρησία.
«Θα πεθαίνουμε επειδή δεν θα λαμβάνουμε προειδοποιήσεις για επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων», τονίζει χαρακτηριστικά ο Oleh Katkov, στρατιωτικός αναλυτής και αρχισυντάκτης του ουκρανικού αμυντικού μέσου AIN. «Αυτό σημαίνει ότι δεν θα προλαβαίνουμε να φτάσουμε στα καταφύγια και δεν θα έχουμε τα μέσα να καταρρίψουμε τους πυραύλους».
Ήδη, οι επιπτώσεις αυτού του «παγωμένου» κλίματος έγιναν αισθητές τις τελευταίες ημέρες. Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι δεν έλαβαν καμία προειδοποίηση από τους Αμερικανούς εταίρους τους για δύο κύματα πυραυλικών επιθέσεων κατά του Κιέβου, με τους πυραύλους να πλήττουν τους στόχους τους τη στιγμή που ηχούσαν οι σειρήνες.
Την ίδια ώρα, τα προβλήματα στη λειτουργία του Starshield προκάλεσαν σοβαρές δυσλειτουργίες στις επιχειρήσεις των drones στην πρώτη γραμμή, προκαλώντας την αντίδραση ακόμα και Αμερικανών γερουσιαστών που ζητούν διενέργεια έρευνας.
«Δεν υπάρχει επιλογή συνθηκολόγησης»
Παρά τις πιέσεις, η ουκρανική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Η Solomiia Bobrovska, μέλος της επιτροπής άμυνας του ουκρανικού κοινοβουλίου, υπογραμμίζει ότι το Κίεβο αναζητά ήδη εναλλακτικές λύσεις εκτός ΗΠΑ.
«Αν περιμένετε να ακούσετε από εμένα τις λέξεις "ειρήνη" και "συνθηκολόγηση", αυτό δεν αποτελεί επιλογή σε καμία περίπτωση», δήλωσε κατηγορηματικά.
Οι επόμενες εβδομάδες, μέχρι τη διεξαγωγή των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών, θεωρούνται κρίσιμες για την εξέλιξη των σχέσεων Ουάσινγκτον - Κιέβου. Όπως καταλήγει ο Harry Nedelcu, στέλεχος της ευρωπαϊκής συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global: «Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ θέλει να δείξει ότι μειώνει τις τιμές των καυσίμων. Από την άλλη, δέχεται επικρίσεις από το ίδιο του το κόμμα. Γεωπολιτικά, πάντως, αυτό που συμβαίνει αποτελεί μια μαχαιριά στην πλάτη -μια γεωπολιτική προδοσία».
Με πληροφορίες από New York Times
