Ισραήλ: Το τέλος της εποχής της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας; Τι θα κάνει ο ισραηλινός στρατός
Το Ισραήλ θα πρέπει να εξετάσει πώς θα αντιμετωπίσει τις συνέπειες σε τέτοιο ενδεχόμενο - Ανάλυση του Ynet, ενός τα μεγαλύτερα και πιο δημοφιλή ειδησεογραφικά portal στο Ισραήλ
Snapshot
- Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ ύψους 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως θα διακοπεί από το επόμενο έτος, παρά την ισχύουσα συμφωνία έως το 2028.
- Η διακοπή της βοήθειας θα αναγκάσει το Ισραήλ να χρηματοδοτήσει από τον κρατικό προϋπολογισμό τις εξοπλιστικές ανάγκες και να επανεξετάσει τα προγράμματα και τις προτεραιότητες των ενόπλων δυνάμεών του.
- Η απώλεια της χρηματοδότησης θα επηρεάσει σημαντικά και τα κοινά προγράμματα αντιπυραυλικής άμυνας μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ, όπως ο Σιδηρούς Θόλος και η Σφενδόνη του Δαβίδ.
- Η απόφαση μπορεί να σηματοδοτήσει αλλαγή στο μοντέλο αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ιερουσαλήμ και Ουάσιγκτον, με πιθανή μετάβαση σε μεγαλύτερη χρηματοδοτική αυτονομία και ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής παραγωγής.
- Η διακοπή της βοήθειας φέρνει δημοσιονομικά και στρατηγικά διλήμματα για το Ισραήλ, το οποίο θα πρέπει να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, να αναπροσαρμόσει τα εξοπλιστικά του προγράμματα και να αντιμετωπίσει τις ευρύτερες επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προκάλεσε αίσθηση το απόγευμα της Τρίτης, όταν δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι η ετήσια αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ θα διακοπεί από το επόμενο έτος, έπειτα από σχετική συμφωνία στην οποία, όπως υποστήριξε, κατέληξε με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου «πριν από μερικούς μήνες».
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο αμυντικό σύστημα του Ισραήλ. Πέρα από την απώλεια μιας σταθερής πηγής χρηματοδότησης, ενδέχεται να σηματοδοτήσει αλλαγή στο μοντέλο των αμυντικών σχέσεων μεταξύ Ιερουσαλήμ και Ουάσιγκτον, πάνω στο οποίο βασίζονται εδώ και χρόνια τα εξοπλιστικά προγράμματα και ο σχεδιασμός ενίσχυσης των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, σημειώνει σε άρθρο ανάλυσή του ο ισραηλινός ιστότοπος Ynet.
Η αμερικανική βοήθεια των 3,8 δισ. δολαρίων
Βάσει της υφιστάμενης συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, το Ισραήλ λαμβάνει κάθε χρόνο στρατιωτική βοήθεια ύψους 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Από το ποσό αυτό, περίπου 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια διατίθενται για τη χρηματοδότηση αγορών αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού, ενώ επιπλέον 500 εκατ. δολάρια κατευθύνονται στη συνεργασία για την ανάπτυξη και τη χρηματοδότηση συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας, όπως ο Σιδηρούς Θόλος (Iron Dome), η Σφενδόνη του Δαβίδ (David's Sling) και άλλα συστήματα.
Η ισχύουσα συμφωνία προβλέπεται να διαρκέσει έως το 2028. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τραμπ - οι δηλώσεις του οποίου δεν έχουν ακόμη σχολιαστεί επισήμως από την ισραηλινή πλευρά - η βοήθεια θα διακοπεί ήδη από το επόμενο έτος.
Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, η άμεση συνέπεια της αιφνίδιας διακοπής της χρηματοδότησης θα είναι ότι το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας θα χρειαστεί να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης για εξοπλιστικές συμβάσεις μεγάλης αξίας.
Αντί να χρησιμοποιεί τα κονδύλια της αμερικανικής βοήθειας, το Ισραήλ θα πρέπει να διαθέτει μεγαλύτερα ποσά από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Αυτό ενδέχεται να επιβάλει επανεξέταση των εξοπλιστικών προγραμμάτων, αναπροσαρμογή των προτεραιοτήτων και πιθανώς επιμήκυνση του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης ορισμένων συμβάσεων.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην αγορά αεροσκαφών, πυρομαχικών και στρατιωτικού εξοπλισμού.
Μέρος της αμερικανικής βοήθειας διατίθεται για την από κοινού ανάπτυξη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας, έναν τομέα στον οποίο η συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η διακοπή της χρηματοδότησης θα μπορούσε να επηρεάσει την κλίμακα των κοινών προγραμμάτων και τον ρυθμό ανάπτυξής τους, ανάλογα με τις συμφωνίες στις οποίες θα καταλήξουν οι δύο χώρες.
Η στρατηγική διάσταση της απόφασης
Πέρα από τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, η ενδεχόμενη διακοπή της βοήθειας έχει και στρατηγική σημασία.
Η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκφράσεις της δέσμευσης της Ουάσιγκτον για την ασφάλεια του Ισραήλ. Η κατάργησή της θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μεταβολή στις σχέσεις των δύο χωρών.
Από την άλλη πλευρά, και οι αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες επωφελούνται από τη βοήθεια, καθώς σημαντικό μέρος των χρημάτων χρησιμοποιείται για την αγορά οπλικών συστημάτων και εξοπλισμού που παράγονται από αμερικανικές εταιρείες.
Στο Ισραήλ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συζήτηση για τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια.
Τον περασμένο Ιούλιο είχε αναφερθεί ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε σε Αμερικανούς αξιωματούχους την επιθυμία να υπάρξει σταδιακή μετάβαση από ένα μοντέλο οικονομικής βοήθειας σε ένα μοντέλο αμυντικής εταιρικής σχέσης.
Η προσέγγιση αυτή προβλέπει τη μείωση των άμεσων επιχορηγήσεων για εξοπλιστικές αγορές και τη διατήρηση της συνεργασίας σε άλλους τομείς, με παράλληλη ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής παραγωγής.
Σε αυτή τη φάση παραμένει ασαφές πώς θα εφαρμοστεί η δήλωση Τραμπ και ποια θα είναι η πραγματική έκταση των αλλαγών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να βοηθούν το Ισραήλ εφόσον χρειαστεί, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει με ποιον τρόπο.
Επομένως, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο εάν το Ισραήλ θα χάσει σχεδόν τέσσερα δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, αλλά και ποιο μοντέλο αμυντικής συνεργασίας θα αντικαταστήσει τη σταθερή αμερικανική χρηματοδότηση.
Θα πρόκειται για μεγαλύτερη χρηματοδοτική αυτονομία του Ισραήλ, για συνέχιση των αγορών από τις ΗΠΑ ή για νέες συμφωνίες που θα επικεντρώνονται στην αμυντική συνεργασία και την κοινή ανάπτυξη οπλικών συστημάτων;
Τι σημαίνει η διακοπή της χρηματοδότησης;
Εάν ο Τραμπ υλοποιήσει τη δήλωσή του και οι ΗΠΑ διακόψουν την ετήσια στρατιωτική βοήθεια, οι συνέπειες θα είναι σημαντικές σε πολλά επίπεδα.
Πρώτον, το Ισραήλ θα πρέπει να χρηματοδοτήσει με δικούς του πόρους μεγαλύτερο μέρος των αγορών στρατιωτικού εξοπλισμού.
Αντί να χρησιμοποιεί τα κονδύλια της αμερικανικής βοήθειας, το υπουργείο Άμυνας θα χρειαστεί να διαθέτει ισραηλινά δημοσιονομικά κονδύλια.
Αυτό συνεπάγεται πρόσθετες δαπάνες δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως ή, εναλλακτικά, αναπροσαρμογές στα εξοπλιστικά προγράμματα.
Δεύτερον, η εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τα μακροπρόθεσμα προγράμματα εξοπλισμών.
Αεροσκάφη, πυρομαχικά, συστήματα αεράμυνας και προηγμένος στρατιωτικός εξοπλισμός αποκτώνται στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων.
Η απώλεια μιας σταθερής πηγής χρηματοδότησης θα υποχρεώσει το Ισραήλ να επανεξετάσει τις προτεραιότητές του και τον ρυθμό υλοποίησης των εξοπλιστικών του σχεδιασμών.
Επιπτώσεις ενδέχεται να υπάρξουν και στη συνεργασία στον τομέα της αεράμυνας.
Στο πλαίσιο της ισχύουσας συμφωνίας, 500 εκατ. δολάρια ετησίως διατίθενται για κοινά προγράμματα αντιπυραυλικής άμυνας.
Η διακοπή αυτής της χρηματοδότησης θα μπορούσε να επηρεάσει τα κοινά προγράμματα, ανάλογα με τις αποφάσεις που θα λάβουν οι δύο κυβερνήσεις.
Επιπλέον, υπάρχει και η πολιτική και στρατηγική διάσταση.
Η αμερικανική βοήθεια δεν αφορά αποκλειστικά τη χρηματοδότηση. Αποτυπώνει τη δέσμευση των ΗΠΑ για την ασφάλεια του Ισραήλ και το βάθος των διμερών σχέσεων.
Η διακοπή της θα συνιστούσε σημαντική αλλαγή, ακόμη και εάν η Ουάσιγκτον συνέχιζε να προμηθεύει όπλα στο Ισραήλ και να συνεργάζεται μαζί του σε άλλους τομείς.
Η διακοπή της βοήθειας και τα διλήμματα της ισραηλινής άμυνας
Η διακοπή της αμερικανικής χρηματοδότησης δημιουργεί σοβαρά δημοσιονομικά και αμυντικά διλήμματα.
Στους κόλπους της ισραηλινής αμυντικής ηγεσίας επικρατούσε η εκτίμηση ότι θα υπήρχε σταδιακή μείωση των αμερικανικών κονδυλίων.
Ωστόσο, ακόμη και σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ισραήλ θα βρισκόταν αντιμέτωπο με σειρά δύσκολων αποφάσεων. Πολύ περισσότερο εάν η χρηματοδότηση διακοπεί απότομα.
Το πρώτο δίλημμα αφορά τη συνέχιση της αγοράς των ίδιων αμερικανικών οπλικών συστημάτων ή την ανάγκη σημαντικής αναδιάρθρωσης της δομής δυνάμεων και του τρόπου ανάπτυξης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του ισραηλινού στρατού.
Το δεύτερο δίλημμα αφορά τις πηγές χρηματοδότησης που θα καλύψουν το κενό.
Μία επιλογή είναι η ανακατανομή των πόρων και η αναθεώρηση των προτεραιοτήτων εντός του αμυντικού προϋπολογισμού.
Μια δεύτερη επιλογή είναι η μεταφορά κονδυλίων από άλλα υπουργεία προς το υπουργείο Άμυνας.
Μια τρίτη δυνατότητα είναι η προσφυγή σε δανεισμό, με συνέπεια την αύξηση του δημόσιου χρέους.
«Όλα αυτά θα έχουν σημαντικό οικονομικό κόστος. Κάθε μία από αυτές τις αποφάσεις έχει συνέπειες και απαιτεί ενδελεχή, συστηματική προπαρασκευαστική εργασία, καθώς και επώδυνους συμβιβασμούς», δήλωσε ο δρ Αβισάι Μπεν Σασόν-Γκόρντις, επικεφαλής του προγράμματος για τις ΗΠΑ και ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS).
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι υπάρχουν μελλοντικές εξοπλιστικές συμφωνίες οι οποίες βασίζονται στην αμερικανική χρηματοδότηση.
Ο ισραηλινός στρατός και το υπουργείο Άμυνας θα πρέπει, επομένως, να διαπιστώσουν καταρχάς ποιες από αυτές τις συμφωνίες μπορούν να συνεχιστούν και ποιες θα χρειαστεί να τροποποιηθούν.
Υπάρχει, παράλληλα, και η διπλωματική διάσταση της υπόθεσης.
Αυτή αφορά τόσο τη χρονική συγκυρία κατά την οποία ο Τραμπ επέλεξε να κάνει τη συγκεκριμένη δήλωση όσο και το ζήτημα της αμερικανικής οικονομικής επιβάρυνσης.
Στην Ουάσιγκτον, ο πόλεμος στο Ιράν δεν αντιμετωπίζεται ως επιτυχία, αλλά ως μια σύγκρουση που επιβαρύνει οικονομικά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
