Artemis II: Το αποτύπωμα της εκτόξευσης στην ιονόσφαιρα - Τι συνέβη με τα σήματα GPS
Αναταραχή στην ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης προκάλεσε η αποστολή Artemis II της NASA, με τους επιστήμονες να καταγράφουν μεταβολές στην ιονόσφαιρα
Snapshot
- Η αποστολή Artemis II προκάλεσε μεταβολές στην ιονόσφαιρα της Γης κατά τρεις φάσεις της αποστολής, που σχετίζονται με τη λειτουργία των πυραυλικών συστημάτων.
- Οι μετρήσεις έγιναν μέσω ανάλυσης σημάτων από τα δορυφορικά συστήματα GPS και GLONASS, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία παρατήρησης και δεν υπέστησαν βλάβη.
- Δεν καταγράφηκε διακοπή ή υποβάθμιση της λειτουργίας των υπηρεσιών GPS κατά τη διάρκεια της αποστολής.
- Η εκτόξευση πυραύλων επηρεάζει την ηλεκτρονική πυκνότητα της ιονόσφαιρας μέσω αλληλεπίδρασης καυσαερίων με φορτισμένα σωματίδια, προκαλώντας τοπικές διαταραχές.
- Η μελέτη αυτών των μεταβολών είναι σημαντική για την ακρίβεια των συστημάτων δορυφορικής πλοήγησης και παρέχει πολύτιμα δεδομένα για την αλληλεπίδραση διαστημικών εκτοξεύσεων με την ατμόσφαιρα.
Την προσοχή της επιστημονικής κοινότητας συγκεντρώνουν τα ευρήματα από την επίδραση της αποστολής Artemis II της NASA στην ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, κατά τη διάρκεια τριών διαφορετικών φάσεων της αποστολής καταγράφηκαν διαταραχές στην ιονόσφαιρα, οι οποίες συνδέονται με τη λειτουργία των πυραυλικών συστημάτων.
Τα φαινόμενα εντοπίστηκαν κατά την εκτόξευση του πυραύλου στις 1 Απριλίου 2026 από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι, κατά τον ελιγμό ανύψωσης του απόγειου (Apogee Raise Maneuver – ARM), καθώς και κατά την πυροδότηση για την έγχυση σε τροχιά προς τη Σελήνη (Trans-Lunar Injection – TLI).
Σε αυτή τη φωτογραφία που παρέχεται από τη NASA, μια άποψη της Γης από το διαστημόπλοιο Orion της NASA καθώς περιστρέφεται πάνω από τον πλανήτη κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής πτήσης Artemis II, την Πέμπτη 2 Απριλίου 2026.
(NASA μέσω AP)
Οι επιστημονικές μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω της ανάλυσης σημάτων από τα δορυφορικά συστήματα GPS και GLONASS. Αυτό σημαίνει ότι οι δορυφόροι χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία παρατήρησης των μεταβολών στην ιονόσφαιρα και όχι ότι υπέστησαν βλάβη ή τέθηκαν εκτός λειτουργίας.
Τι έδειξαν οι μετρήσεις
Η διευκρίνιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν τις τελευταίες ημέρες παρουσίασαν το φαινόμενο με ιδιαίτερα δραματικούς όρους, κάνοντας λόγο ακόμη και για «τρύπα» στην ανώτερη ατμόσφαιρα και διακοπή των υπηρεσιών GPS.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δεν τεκμηριώνουν τέτοια εξέλιξη. Δεν έχει καταγραφεί επιβεβαιωμένη διακοπή λειτουργίας του GPS, ούτε έχει δημοσιοποιηθεί αναφορά για υποβάθμιση των υπηρεσιών πλοήγησης. Παράλληλα, δεν υπάρχει καταγεγραμμένη επίσημη δήλωση αξιωματούχου της NASA που να επιβεβαιώνει ότι η Artemis II προκάλεσε προβλήματα στη δορυφορική πλοήγηση.
Σε αυτήν την εικόνα που παρείχε η NASA, το πλήρωμα του Artemis II κατέγραψε αυτήν την εικόνα του διαστημοπλοίου Orion, η οποία φωτογραφήθηκε από μία από τις κάμερες που ήταν τοποθετημένες στα φτερά του ηλιακού συλλέκτη, την Τρίτη 7 Απριλίου 2026.
(NASA μέσω AP)
Στην πραγματικότητα, οι μετρήσεις αποτυπώνουν μεταβολές στην κατανομή των ηλεκτρονίων της ιονόσφαιρας, ενός κρίσιμου στρώματος της γήινης ατμόσφαιρας που επηρεάζει τη διάδοση των ραδιοσημάτων.
Πώς επηρεάζουν οι πύραυλοι την ιονόσφαιρα
Η εκτόξευση ενός πυραύλου μπορεί να προκαλέσει τοπικές μεταβολές στην ιονόσφαιρα, καθώς τα καυσαέρια και τα προϊόντα της καύσης αλληλεπιδρούν με τα φορτισμένα σωματίδια της ατμόσφαιρας. Η διαδικασία αυτή μπορεί να μεταβάλει την ηλεκτρονική πυκνότητα και να δημιουργήσει διαταραχές που είναι ανιχνεύσιμες μέσω δορυφορικών σημάτων.
Σε αυτήν την εικόνα από βίντεο που παρείχε η NASA, η κάψουλα Orion, δεξιά, της αποστολής Artemis II αποχωρίζεται από την μονάδα εξυπηρέτησης πάνω από τη Γη την Παρασκευή 10 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κατάπτυσή της στον Ειρηνικό Ωκεανό.
(NASA μέσω AP)
Ένα από τα βασικά μεγέθη που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για τη μελέτη αυτών των μεταβολών είναι η συνολική περιεκτικότητα ηλεκτρονίων (Total Electron Content – TEC). Η συγκεκριμένη μέτρηση επιτρέπει την παρακολούθηση των αλλαγών στην ιονόσφαιρα και την αξιολόγηση της επίδρασής τους στη διάδοση των σημάτων δορυφορικής πλοήγησης.
Γιατί έχει σημασία για τα συστήματα πλοήγησης
Η μελέτη των συγκεκριμένων διαταραχών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους κατασκευαστές εξοπλισμού, τους διαχειριστές δορυφορικών συστημάτων και τους μηχανικούς που ασχολούνται με την ακρίβεια των υπηρεσιών εντοπισμού και χρονισμού.
Ακόμη και όταν δεν προκαλείται διακοπή λειτουργίας, η μεταβολή της ιονόσφαιρας μπορεί να επηρεάσει τον χρόνο μετάδοσης των δορυφορικών σημάτων και, υπό ορισμένες συνθήκες, την ακρίβεια των μετρήσεων θέσης.
Αυτή η εικόνα από βίντεο που παρείχε η NASA δείχνει το πλήρωμα του Artemis II, από αριστερά, τον Διοικητή Reid Wiseman, την Ειδικό Αποστολών Christina Koch, τον πιλότο Victor Glover και τον Καναδό αστροναύτη και Ειδικό Αποστολών Jeremy Hansen, καθώς απαντούν σε ερωτήσεις των μέσων ενημέρωσης κατά τη διάρκεια βιντεοδιάσκεψης την Τετάρτη 8 Απριλίου 2026.
(NASA μέσω AP)
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Artemis II άφησε ένα μετρήσιμο αποτύπωμα στην ιονόσφαιρα της Γης, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για τη μελέτη της αλληλεπίδρασης των διαστημικών εκτοξεύσεων με την ατμόσφαιρα. Αυτό, όμως, δεν ισοδυναμεί με πρόκληση βλάβης στο GPS.
