Ο πραγματικός κίνδυνος από τις επιθέσεις σε ψυγεία σούπερ μάρκετ και απειλές για βόμβες σε πτήσεις
Εμπειρογνώμονες σε θέματα άμυνας και ασφάλειας προειδοποιούν ότι η διακοπή των καθημερινών υπηρεσιών μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ την άμεση οικονομική ζημιά
Snapshot
- Οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ και τράπεζες αίματος στην Ευρώπη αποκάλυψαν σημαντικές ευπάθειες στις υποδομές εφοδιασμού τροφίμων.
- Οι επιθέσεις και οι ψευδείς απειλές για βόμβες σε πτήσεις και μέσα ενημέρωσης εντάσσονται σε ευρύτερο πλαίσιο υβριδικού πολέμου και γεωπολιτικών εντάσεων στην Ευρώπη.
- Η ευρωπαϊκή υποδομή ασφαλείας και άμυνας παρουσιάζει ανισότητες, με περιοχές όπως η Φινλανδία και η Σουηδία να είναι πιο προετοιμασμένες από άλλες δυτικές χώρες.
- Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν καθυστερήσει στην προσαρμογή τους σε νέες μορφές απειλών, όπως οι υβριδικές επιθέσεις, με αποτέλεσμα να είναι ευάλωτες σε παρατεταμένες επιθέσεις.
- Η ευθύνη για την ασφάλεια των συνδεδεμένων υποδομών μοιράζεται μεταξύ κατασκευαστών, παρόχων συντήρησης και λιανοπωλητών, ενώ η λήψη ουσιαστικών μέτρων κυβερνοασφάλειας παραμένει ανεπαρκής.
Κυβερνοεπιθέσεις, απειλές για βόμβες εναντίον επιβατικών πτήσεων, κοινωνικές αναταραχές και υποψίες για πράξεις σαμποτάζ σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν θέσει ερωτήματα σχετικά με την ανθεκτικότητα της Γηραιάς ηπείρου και το κατά πόσο είναι προετοιμασμένη να αμυνθεί ενάντια στις σύγχρονες απειλές για την ασφάλεια.
Την περασμένη εβδομάδα, χάκερς χειρίστηκαν εξ αποστάσεως συστήματα ψύξης σε σούπερ μάρκετ σε όλη την Ευρώπη, αναγκάζοντας τους λιανοπωλητές να απορρίψουν αλλοιωμένα τρόφιμα και αποκαλύπτοντας τρωτά σημεία στις καθημερινές υποδομές. Στη συνέχεια, τα συστήματα ψύξης των γαλλικών τραπεζών αίματος αποτέλεσαν στόχο σε ένα περιστατικό που φαινόταν να είναι παρόμοιο, ενώ ένα κύμα υποψιών για ψευδείς απειλές βόμβας διακόπησε δεκάδες πτήσεις σε ολόκληρη την ήπειρο, αναγκάζοντας αεροσκάφη να αλλάξουν πορεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνοδεύονται από μαχητικά αεροσκάφη.
Η εβδομάδα κορυφώθηκε με απειλές για βόμβες που στόχευαν ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του βρετανικού Sky News και του ιρλανδικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα RTÉ.Τα περιστατικά συμβαίνουν σε ένα πλαίσιο εντεινόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και εσωτερικών αναταραχών σε διάφορα μέρη της Ευρώπης, με τις υποδομές πολιτών να ενδέχεται να γίνονται ένας όλο και πιο ελκυστικός στόχος για εχθρικούς παράγοντες.
Ενώ οι αρχές δεν έχουν διαπιστώσει ποιος κρύβεται πίσω από τις επιθέσεις ή αν αυτές συνδέονται μεταξύ τους, εμπειρογνώμονες σε θέματα άμυνας και ασφάλειας προειδοποιούν ότι η διακοπή των καθημερινών υπηρεσιών μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ την άμεση οικονομική ζημιά.
Αν η Ρωσία ήταν υπεύθυνη, τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να έχουν ως στόχο να καταδείξουν το κόστος της συνεχιζόμενης υποστήριξης της Ευρώπης προς την Ουκρανία, δήλωσε ο Sidharth Kaushal, ερευνητής στο Royal United Services Institute (RUSI). «Πιστεύω ότι πρόκειται περισσότερο για επιβολή κόστους», δήλωσε ο Kaushal στο CNBC. «Να πείσουν την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία ότι το κόστος ενός πολέμου μπορεί να τους επιστρέψει».
Η Ρωσία δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα της CNBC για σχόλιο.
Ευπάθειες στην υποδομή εφοδιασμού τροφίμων
Τη Δευτέρα, σούπερ μάρκετ στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία και την Ολλανδία διαπίστωσαν ότι τα συστήματα ψύξης είχαν ρυθμιστεί σε θερμοκρασία έως και 50 βαθμούς Κελσίου, επηρεάζοντας λιανοπωλητές όπως οι Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group και Carrefour. Αυτό ακολούθησε μια κυβερνοεπίθεση τον Οκτώβριο που είχε ως στόχο εκατοντάδες γαλλικά σούπερ μάρκετ, προκαλώντας πυρκαγιές, υπερθέρμανση ψυγείων και αλλοίωση τροφίμων. Τα περιστατικά ανέδειξαν τις ευπάθειες στην υποδομή εφοδιασμού τροφίμων. Επιπλέον, υπογραμμίζουν τον ρόλο των ιδιωτικών εταιρειών στην εθνική ανθεκτικότητα, καθώς ο εξοπλισμός που είναι συνδεδεμένος στο διαδίκτυο μπορεί να αξιοποιηθεί για να προκαλέσει φυσικές διαταραχές.
Ο Fredrik Blix, εμπειρογνώμονας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας στη Visente και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, δήλωσε στο CNBC ότι οι επιθέσεις κατά των σούπερ μάρκετ δεν απαιτούσαν ιδιαίτερα υψηλό τεχνικό επίπεδο, καθώς τα ευάλωτα συστήματα ελέγχου ψύξης ήταν συνδεδεμένα απευθείας στο δημόσιο διαδίκτυο, επιτρέποντας σε πιθανούς επιτιθέμενους να τα εντοπίσουν και να τα εκμεταλλευτούν.«Αυτές οι επιθέσεις δεν απαιτούν πραγματικά καμία συγκεκριμένη προηγμένη γνώση για να πραγματοποιηθούν», είπε, προσθέτοντας ότι ορισμένα συστήματα προστατεύονταν μόνο από προεπιλεγμένους κωδικούς πρόσβασης ή διαπιστευτήρια που μπορούσαν εύκολα να μαντευτούν.
«Γι’ αυτό και το κόστος της εκτέλεσής τους είναι τόσο χαμηλό», ανέφερε ο Blix, προειδοποιώντας ότι η δημοσιότητα γύρω από τα περιστατικά θα μπορούσε να ενθαρρύνει επιθέσεις μιμητών. «Οποιοσδήποτε μπορεί να το κάνει, και δεν απαιτεί πόρους από κάποια χώρα ή κάτι παρόμοιο».
Οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν γίνει πιο συχνές την τελευταία δεκαετία, καθώς οι κοινωνίες έχουν γίνει πιο ψηφιακές και η πρόσβαση σε ευάλωτα συστήματα έχει γίνει ευκολότερη, ανέφερε ο Blix. Ωστόσο, σημείωσε ότι οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις έχουν επίσης κάνει τις ευρωπαϊκές χώρες πιο προσεκτικές απέναντι σε πιθανές απειλές υβριδικού πολέμου, οδηγώντας σε εντατική παρακολούθηση τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από τα μέσα ενημέρωσης.
Ενώ ο Μπλιξ αναγνώρισε την πιθανότητα να βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις ένα κράτος ή ένας φορέας που υποστηρίζεται από το κράτος, είπε ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι κάποιος να δοκιμάζει τα όρια και «να διασκεδάζει».
Ο Κάουσαλ είπε ότι τα περιστατικά πρέπει να εξεταστούν στο ευρύτερο πλαίσιο των υποψιών για σαμποτάζ και υβριδικών απειλών σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της ζημιάς σε υποβρύχια καλώδια στη Βαλτική Θάλασσα.«Αν αυτό ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, θα μπορούσε κανείς να πει “εντάξει, πρέπει να το εξετάσουμε με βάση τα δικά του στοιχεία”, αλλά όταν το εξετάζεις με φόντο όλα αυτά, η εικόνα γίνεται λιγότερο σαφής», είπε, αναφέροντας επίσης απειλές θανάτου εναντίον Ευρωπαίων στελεχών του τομέα της άμυνας και μια βόμβα που είχε τοποθετηθεί σε αεροσκάφος της DHL το 2024.
Μπορεί η Ευρώπη να αμυνθεί;
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ, μετά από δεκαετίες ανεπαρκών επενδύσεων στην άμυνα, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν αύξηση μη συμβατικών αλλά δυνητικά καταστροφικών απειλών.Ο υβριδικός πόλεμος συνδυάζει τακτικές όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, η δολιοφθορά και η παραπληροφόρηση για να αποσταθεροποιήσει τους αντιπάλους χωρίς να προκαλέσει ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση.
Η ικανότητα των χωρών να αντέξουν υβριδικές απειλές ποικίλλει σημαντικά σε ολόκληρη την ήπειρο, σύμφωνα με τον Kaushal.
Ενώ η Φινλανδία και η Σουηδία διαθέτουν καλά ανεπτυγμένα προγράμματα πολιτικής άμυνας που αντανακλούν την εμπειρία τους από τον Ψυχρό Πόλεμο, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής υποδομής κατασκευάστηκε με γνώμονα την οικονομική αποδοτικότητα και όχι τις αμυντικές ανάγκες.«Όσο προχωρά κανείς πιο δυτικά στην Ευρώπη, το επίπεδο ετοιμότητας, τόσο έναντι υβριδικών επιθέσεων, όσο και απλών πυραυλικών επιθέσεων του είδους που έχουμε δει στην Ουκρανία, είναι πολύ χαμηλότερο», ανέφερε.
«Κάθε επίθεση δημιουργεί λίγη ανθεκτικότητα», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην αυξημένη εστίαση του ΝΑΤΟ στις απειλές κατά των υποβρύχιων καλωδίων και των αγωγών φυσικού αερίου μετά το σαμποτάζ του Nord Stream το 2022.
Η Ευρώπη έχει μείνει πίσω
Η Οάνα Ποπέσκου-Ζάμφιρ, ανώτερη ερευνήτρια με ειδίκευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια στο RUSI, δήλωσε ότι τα πρόσφατα περιστατικά έδειξαν ότι η Ευρώπη είχε μείνει πίσω στην «προετοιμασία για κάτι που γνωρίζαμε ότι θα ερχόταν».«Ήμασταν αργοί στην προσαρμογή μας σε μια νέα πραγματικότητα», είπε.
«Εξακολουθούμε να έχουμε την τάση να διαχωρίζουμε εννοιολογικά την ειρήνη από τον πόλεμο, αλλά αυτό δεν ισχύει πλέον, διότι δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο, αλλά ούτε και σε καιρό ειρήνης». Ανέφερε ότι η Ευρώπη είναι πιθανό να αντιμετωπίσει παρατεταμένες υβριδικές επιθέσεις, σχεδιασμένες να επιτύχουν στρατιωτικούς στόχους χωρίς τη χρήση συμβατικής στρατιωτικής δύναμης.
Η Ποπέσκου-Ζάμφιρ ανέφερε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αξιοποιήσει δίκτυα αντιπροσώπων στην Ευρώπη, μερικά από τα οποία ελέγχονται άμεσα και άλλα συντονίζονται πιο χαλαρά, καθιστώντας δύσκολη την άμεση απόδοση της ευθύνης στο Κρεμλίνο. Δήλωσε στο CNBC ότι «η ζημιά που μπορεί να προκληθεί είναι τεράστια» σε στοχευμένες επιθέσεις εναντίον συστημάτων συνδεδεμένων στο διαδίκτυο, αναφέροντας ως παράδειγμα την πιθανή διακοπή της προμήθειας αποθεμάτων αίματος. Οι επιθέσεις αυτές δεν είναι «παιχνιδάκι για τη Ρωσία, αλλά ούτε και πυρηνική φυσική», είπε, προσθέτοντας ότι «μπορούν να προκαλέσουν τεράστια ζημιά τόσο σε συγκεκριμένο επίπεδο όσο και όσον αφορά τον ψυχολογικό αντίκτυπο στις κοινωνίες μας και την αίσθηση ότι είμαστε απροστάτευτοι».
Ο Μπλιξ ανέφερε ότι οι εταιρείες μπορούν να λάβουν σχετικά απλά μέτρα για να μειώσουν την έκθεσή τους.«Πρόκειται για βασικά θέματα κυβερνοασφάλειας... Δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται η απευθείας σύνδεση βιομηχανικών συστημάτων ελέγχου και αυτού του είδους της επιχειρησιακής τεχνολογίας στο διαδίκτυο χωρίς την κατάλληλη ασφάλεια», είπε.
Ποιος έχει την ευθύνη
Η ευθύνη κατανέμεται μεταξύ κατασκευαστών προϊόντων, παρόχων συντήρησης και αλυσίδων σούπερ μάρκετ, γεγονός που καθιστά ασαφή την απόδοση ευθυνών, καθώς ο καθένας επιρρίπτει την ευθύνη στους άλλους.
Ο Μπλιξ ανέφερε ότι οι εταιρείες συντήρησης μερικές φορές δίνουν προτεραιότητα στην ευκολία, επιτρέποντας την απομακρυσμένη πρόσβαση παρά τις οδηγίες ασφαλείας των κατασκευαστών, ενώ οι λιανοπωλητές ενδέχεται να μην επιβάλλουν επαρκή πρότυπα κυβερνοασφάλειας στους προμηθευτές τους.«Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι στην πραγματικότητα δεν κάνουμε τίποτα», δήλωσε ο Μπλιξ, προσθέτοντας ότι «μετακινούμε πολλά χαρτιά» και «πραγματοποιούμε πολλές αξιολογήσεις κινδύνου», χωρίς όμως να λαμβάνουμε ουσιαστικά μέτρα.
Οικονομική πίεση
Η Ευρώπη έχει επίσης βιώσει εκτεταμένες αναταραχές τους τελευταίους μήνες, γεγονός που προσθέτει πολιτική πίεση, καθώς τα νοικοκυριά αγωνίζονται να αντεπεξέλθουν στο υψηλό κόστος διαβίωσης.
Οι εγχώριες πολιτικές και οικονομικές εντάσεις μπορούν επίσης να προσφέρουν σε ξένους αντιπάλους ευκαιρίες να εμβαθύνουν τις διαιρέσεις, δήλωσε ο Alexander Anderson, πρόεδρος και διευθυντής πολιτικής στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Οικονομικής Στρατηγικής. Δήλωσε στο CNBC ότι ρωσικές και, ενδεχομένως, κινεζικές επιχειρήσεις επιρροής ενδέχεται να λειτουργούν με σκοπό την ενίσχυση αυτών των διαιρέσεων.«Πρέπει όμως να προσέξουμε να μην αποδώσουμε τα νόμιμα εσωτερικά παράπονα ως αποτέλεσμα ξένης παρέμβασης», είπε. «Κάτι τέτοιο ενέχει τον κίνδυνο να παρερμηνεύσουμε τόσο τις αιτίες της πολιτικής αστάθειας όσο και τις μεθόδους μέσω των οποίων εχθρικοί παράγοντες επιδιώκουν να την εκμεταλλευτούν».
