Ο Σταύρος Ιωαννίδης στο Newsbomb: «Στο Ισραήλ είμαστε on alert μέρα και νύχτα»

Είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται στην καρδιά των πολεμικών εξελίξεων και μεταφέρει με εγκυρότητα και σεβασμό στον τηλεθεατή τα όσα συμβαίνουν στο Ισραήλ. Μάχιμος, «δοσμένος» στο ρεπορτάζ και στον μαραθώνιο της ενημέρωσης, ο Σταύρος Ιωαννίδης του ΣΚΑΪ μιλά στο Newsbomb για τα όσα βιώνει στην εμπόλεμη ζώνη.

Βρίσκεσαι ξανά στην εμπόλεμη ζώνη, καλύπτοντας το ρεπορτάζ. Πώς ζεις κάθε φορά αυτές τις στιγμές;

Κάθε φορά νιώθω το ίδιο δέος. Είναι μεγάλη η ευθύνη να βρίσκεσαι εκεί που γράφεται η σύγχρονη ιστορία. Να καταγράφεις και να μεταφέρεις γεγονότα, που αναδιαμορφώνουν τον χάρτη και αλλάζουν τις παγκόσμιες ισορροπίες. Ένας πόλεμος δεν είναι ποτέ ένα μεμονωμένο γεγονός.

Έχει πολλές παραμέτρους, επιπτώσεις και συνισταμένες. Ας δούμε τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια στη Μέση Ανατολή. Από το μακελειό της Χαμάς στις ισραηλινές κοινότητες γύρω από τη Γάζα, φτάσαμε σε έναν περιφερειακό πόλεμο στον οποίο έχουν εμπλακεί το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι χώρες του Κόλπου. Αντιλαμβάνομαι το ρίσκο που έχει το «μέτωπο», αλλά είναι μια συνειδητή απόφαση.

Εξάλλου, αυτή είναι η δουλειά μας. Να μεταφέρουμε τα γεγονότα όσο πιο αντικειμενικά γίνεται. Χωρίς περιττές πληροφορίες, χωρίς να γινόμαστε αυτοαναφορικοί και χωρίς υπερβολές. Με ψυχραιμία και εγκυρότητα, όπως αρμόζει σε γεγονότα αυτής της κλίμακας.

Πώς είναι ένα 24ώρο σε αποστολή;

Οι πολεμικές αποστολές έχουν αρκετές ιδιαιτερότητες και κάθε αποστολή, ανάλογα με την περιοχή και την κατάσταση, έχει τις δικές της. Στο Ισραήλ, αυτή την περίοδο, είμαστε πράγματι «on alert» μέρα και νύχτα. Αρχικά για την ασφάλεια μας αλλά και για να καλύψουμε τις επιθέσεις οι οποίες, φυσικά, δεν έχουν ωράριο. Ο ύπνος είναι διακεκομμένος. Κοιμόμαστε με τα ρούχα, το αλεξίσφαιρο και το κράνος είναι δίπλα στο κρεβάτι και οι κάμερες στην αναμονή.

Διότι από τη στιγμή που θα ακουστεί ο συναγερμός έχουμε λίγα δευτερόλεπτα μέχρι να ξεκινήσει η επίθεση. Και η δουλειά μας είναι να την καταγράψουμε. Φαγητό και νερό, όταν υπάρχει χρόνος. Αλλά δεν είναι δεδομένα. Το 24ωρο είναι γεμάτο. Έχει γυρίσματα, συνεντεύξεις, απευθείας συνδέσεις, πολλές ώρες στα τηλέφωνα, γράψιμο, σημειώσεις και ξανά από την αρχή. Και η μέρα με τη νύχτα δεν διαφέρουν ιδιαίτερα.

Απλώς τη νύχτα προλαβαίνουμε να κοιμηθούμε τρεις ή τέσσερις ώρες τις καλές ημέρες, όταν δεν έχουμε απανωτές επιθέσεις. Ωστόσο, έχουμε περάσει και χειρότερα. Στη Μαριούπολη της Ουκρανίας κοιμόμασταν σε χαρτόκουτα σε ένα υπόγειο. Στην πρώτη φάση του πολέμου της Γάζας κοιμόμασταν στα αυτοκίνητα γιατί δεν μας έπαιρνε να φύγουμε από το «μέτωπο». Κάθε αποστολή έχει τα δικά της.

Fake news και πόλεμος... Ποια είναι η γνώμη σου;

Προφανώς, σε κάθε πόλεμο, σε κάθε σύγκρουση, διαμάχη ή κρίση, υπάρχουν και τα fake news. Είτε για λόγους προπαγάνδας από τις αντιμαχόμενες πλευρές ή γιατί, πολύ απλά, στους ανθρώπους αρέσουν οι θεωρίες συνωμοσίας. Αυτές τις ημέρες, έτυχε να μου τηλεφωνήσουν φίλοι από την Αθήνα γιατί διάβασαν κάπου ότι το Τελ Αβίβ ισοπεδώθηκε και δεν υπάρχει τίποτα όρθιο... Κι εμείς, όμως, οι δημοσιογράφοι, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με τα fake news και τις πληροφορίες που μπορεί να διαδίδονται για να εξυπηρετήσουν το αφήγημα της μίας ή της άλλης πλευράς.

Οι πληροφορίες, ειδικά από περιοχές στις οποίες οι δημοσιογράφοι έχουμε περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση, όπως η Γάζα ή το Ιράν, είναι δύσκολο να ελεγχθούν. Η διασταύρωση τους θέλει αρκετή δουλειά, επαφές και επιμονή. Και φυσικά μεγάλη προσοχή. Ειδικά όταν είμαστε στα όρια της πνευματικής εξάντλησης, ή όταν τα γεγονότα τρέχουν με αστραπιαία ταχύτητα. Είναι εύκολο να γίνει κάποιο λάθος. Και πρέπει να έχουμε το θάρρος να το παραδεχτούμε όταν και αν γίνει.

Πότε και πώς πήρες την απόφαση ότι θες να είσαι πολεμικός ανταποκριτής;

Δεν ήταν μια συγκεκριμένη απόφαση διότι δεν διεκδίκησα ποτέ τον τίτλο του «πολεμικού ανταποκριτή». Τα τελευταία χρόνια καλύπτω το στρατιωτικό ρεπορτάζ για τον όμιλο ΣΚΑΪ και έχω περάσει ορισμένες εκπαιδεύσεις για την κάλυψη γεγονότων σε καταστάσεις κρίσεων.

Ίσως, το «κλικ» να έγινε στην Ουκρανία και συγκεκριμένα στη Μαριούπολη, στην πρώτη μου πολεμική αποστολή. Εκεί συνειδητοποίησα ότι μου αρέσει η δουλειά στο πεδίο. Η ένταση, η διαχείριση δύσκολων καταστάσεων και η αίσθηση ότι βρίσκεσαι εκεί που γράφεται ιστορία.

Είναι το δυσκολότερο ρεπορτάζ που έχεις κάνει;

Κάθε ρεπορτάζ είναι «δύσκολο» γιατί πρέπει να γίνεται με ευθύνη απέναντι στον αποδέκτη. Θα έλεγα ότι το ρεπορτάζ σε ένα πολεμικό μέτωπο είναι περίπλοκο. Πρέπει να ακολουθείς κάποια πρωτόκολλα ασφαλείας, να ζυγίζεις διαρκώς τα ρίσκα και τους κινδύνους και να έχεις καθαρό μυαλό και ψυχραιμία για να χειριστείς δύσκολες καταστάσεις. Να σκέφτεσαι διαρκώς το χειρότερο σενάριο.

Τι θα γίνει αν βρεθώ σε διασταυρούμενα πυρά, αν χτυπηθεί κάποιος από την ομάδα ή αν τραυματιστώ. Πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για όλα τα ενδεχόμενα. Είναι κάτι που συνειδητοποιείς την πρώτη φορά που θα κληθείς να υπογράψεις τον σωρό από χαρτιά, που απαιτείται για να μπεις σε μια ζώνη στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αυτό είναι ένα reality check, που σε κάνει να καταλάβεις πού ακριβώς βρίσκεσαι.

Το πάθος για την είδηση, ξεπερνά τον ανθρώπινο φόβο;

Καταρχήν, δεν βάζουμε ποτέ την είδηση πάνω από την ασφάλεια μας. Πολύ απλά γιατί αν κινδυνεύσουμε και χάσουμε τη ζωή μας, δεν θα είμαστε εκεί για να μεταδώσουμε την είδηση. Επιπλέον, ο φόβος υπάρχει και πρέπει να υπάρχει. Αν δεν φοβάσαι σημαίνει ότι δεν υπολογίζεις σωστά το ρίσκο. Δεν έχεις επίγνωση της κατάστασης. Και αυτό μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τόσο τον εαυτό σου, όσο, κυρίως, την ομάδα σου. Ο φόβος, λοιπόν, είναι σύμμαχος σου. Ο εχθρός είναι ο πανικός. Οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις και στον πόλεμο πρέπει να κάνεις μόνο σωστές επιλογές. Δεν υπάρχουν περιθώρια για λάθη.

Ποια στιγμή κρατάς από όλα αυτά που έχεις ζήσει;

Κρατάω τις καλές στιγμές. Ακόμα και στους πολέμους, στην πιο σκοτεινή ώρα, γνωρίζεις ανθρώπους που έχουν καλοσύνη, που δεν θέλουν να επικρατήσει το μίσος, που νοιάζονται για τους συνανθρώπους τους και που προσπαθούν να σε βοηθήσουν ακόμη και αν εκείνοι έχουν χάσει τα πάντα. Έτυχε πρόσφατα να βρεθώ σε ένα κτίριο που καταστράφηκε από ιρανικό βαλλιστικό πύραυλο και επρόκειτο να κατεδαφιστεί.

Ήμουν εκεί με την κάμερα του ΣΚΑΪ για να καταγράφουμε το αποτέλεσμα της επίθεσης. Σε ένα από τα διαμερίσματα γνώρισα ένα ζευγάρι Ισραηλινών που μάζευαν ορισμένα από τα υπάρχοντα τους, πριν εγκαταλείψουν το κτίριο. Αν και είχαν την αγωνία τους, με ρώτησαν αν θέλω να μου φτιάξουν καφέ, διότι ως εκ θαύματος, η μηχανή του εσπρέσο δούλευε ακόμη. Δεν είναι κάποιο δακρύβρεχτο παράδειγμα, αλλά αυτές οι μικρές καθημερινές στιγμές σε ένα τόσο μαύρο σκηνικό, σου δίνουν ελπίδα.

Ποιες είναι οι σκηνές που έχεις δει και σε έχουν στιγματίσει;

Δυστυχώς έχω δει πολύ άσχημα πράγματα. Επιλέγω, ωστόσο, να μην τα κρατάω μέσα μου. Προσπαθώ να διατηρώ μια απόσταση «ασφαλείας» από τις σκληρές εικόνες του πολέμου. Το κάνω αυτό για να προστατεύσω τον εαυτό μου, αλλά και την αντικειμενικότητα μου. Πιστεύω πως είναι σημαντικό να μην αφήνει κανείς το συναίσθημα να κυριαρχεί σε αυτές τις καταστάσεις.

Προσωπικά, εστιάζω στην πληροφορία που θεωρώ ότι είναι πιο χρήσιμη στον τηλεθεατή, τον ακροατή ή τον αναγνώστη, παρά στη μεταφορά των δικών μου συναισθημάτων.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που έχεις αντιμετωπίσει;

Έχω βρεθεί σε αρκετές δύσκολες καταστάσεις. Από τις πιο επικίνδυνες, ήταν ίσως η «διασταύρωση» μας με τον ρωσικό στρατό, όταν η εμπροσθοφυλακή του έμπαινε στη Μαριούπολη, και εμείς προσπαθούσαμε να φύγουμε από την ουκρανική πόλη πριν κλείσει και το τελευταίο «παράθυρο» ευκαιρίας. Και η επίθεση που δεχτήκαμε στη Σντερότ του νοτίου Ισραήλ, όταν η Χαμάς έπληξε με όλμο τον λόφο όπου βρισκόμασταν οι ανταποκριτές από διάφορα διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Οι κίνδυνοι στο πολεμικό ρεπορτάζ είναι πολλοί. Ωστόσο, με την κατάλληλη προετοιμασία μπορείς να μειώσεις την έκθεσή σου στους κινδύνους. Αλλά θέλει και τύχη!