Mercosur: Η συμφωνία ΕΕ με 4 χώρες της Λατινικής Αμερικής - Explainer

Την έγκριση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur έδωσαν σήμερα οι πρέσβεις των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για την επίσημη υπογραφή της – πιθανότατα στις 12 Ιανουαρίου – και καθιστώντας πράξη μία από τις πιο σημαντικές εμπορικές συμφωνίες που έχουν διαπραγματευτεί οι Βρυξέλλες τα τελευταία 25 χρόνια, όπως συμφωνούν ειδικοί αναλυτές.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια της ΕΕ να δημιουργήσει μια από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, συνδέοντας την ευρωπαϊκή αγορά με τις οικονομίες τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής: της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Ουρουγουάης και της Παραγουάης, με συνολικό πληθυσμό άνω των 700 εκατομμυρίων ανθρώπων και μεγάλο μέρος του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Τι είναι η Mercosur

Η Mercosur (Southern Common Market) αποτελεί τον βασικό εμπορικό συνασπισμό της Νότιας Αμερικής. Δημιουργήθηκε το 1991 με στόχο την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων μεταξύ των κρατών-μελών της. Με πληθυσμό που ξεπερνά τα 260 εκατομμύρια και με ισχυρές οικονομίες όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή, η Mercosur θεωρείται στρατηγικός εταίρος για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία ΕΕ–Mercosur

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει κατάργηση ή μείωση των δασμών σε μεγάλο μέρος των εμπορικών ροών ανάμεσα στις δύο πλευρές. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη πρόσβαση σε αγορές της Λατινικής Αμερικής για προϊόντα όπως αυτοκίνητα και μηχανήματα, φάρμακα και χημικά, αλλά και τρόφιμα και ποτά.

Από την άλλη, οι χώρες της Mercosur αναμένεται να ενισχύσουν τις εξαγωγές των αγροτικών τους προϊόντων, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, η ζάχαρη και η σόγια.

Η συμφωνία καλύπτει ζώνη περίπου 780 εκατομμυρίων ανθρώπων, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ, καθιστώντας την μία από τις στρατηγικότερες εμπορικές συμμαχίες στον πλανήτη.

Πολιτικά και γεωπολιτικά οφέλη

Οι υποστηρικτές της συμφωνίας στην ΕΕ υποστηρίζουν ότι μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στο εξωτερικό, να μειώσει την εξάρτηση της Ευρώπης από άλλες αγορές, ιδιαίτερα την Κίνα, και να ενισχύσει τη γεωπολιτική παρουσία της ΕΕ στη Λατινική Αμερική.

Με προσεκτικά ρυθμισμένες ρήτρες, οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές ισχυρίζονται ότι προστατεύονται τα υψηλά πρότυπα υγείας, ασφάλειας και περιβάλλοντος που διέπουν τα ευρωπαϊκά προϊόντα και διαδικασίες.

Παρά τα ενδεχόμενα οφέλη, η συμφωνία έχει γίνει εστία έντονου πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου. Έχει συναντήσει σφοδρή αντίδραση από αγροτικές οργανώσεις και ορισμένες κυβερνήσεις εντός της ΕΕ, που φοβούνται ότι οι φθηνότερες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική θα πλήξουν την παραγωγή και τα εισοδήματα των Ευρωπαίων αγροτών.

Στη Γαλλία, μάλιστα, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα ψηφίσει κατά της συμφωνίας, επικαλούμενος την ανάγκη προστασίας των εθνικών παραγωγών.

Αγρότες σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν καλέσει σε διαδηλώσεις και μπλόκα δρόμων, με ιδιαίτερη ένταση να παρατηρείται στο Παρίσι, όπου τρακτέρ έκλεισαν μεγάλους οδικούς άξονες διαμαρτυρόμενοι ενάντια στην εμπορική συμφωνία.

Στην Ελλάδα, τα μπλόκα συνεχίζονται επίσης, με αγρότες να εκφράζουν ανησυχίες για περιθώρια εισαγωγών και τις επιπτώσεις στην εγχώρια παραγωγή, αν και πολλές από τις ελληνικές εξαγωγές προς Mercosur θα ωφεληθούν από την κατάργηση δασμών.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις και κριτικοί της συμφωνίας προειδοποιούν ότι η αύξηση των εξαγωγών αγροτικών προϊόντων - ιδιαίτερα κρέατος και σόγιας - μπορεί να επιταχύνει την αποψίλωση τροπικών δασών στη Λατινική Αμερική, υπονομεύοντας διεθνείς στόχους για το κλίμα.

Τι αποφασίστηκε τώρα στις Βρυξέλλες - Τι μένει να γίνει με την υπογραφή της συμφωνίας

Στη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η συμφωνία έλαβε την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία παρά την αντίθεση αρκετών κρατών-μελών, όπως της Γαλλίας, της Πολωνίας, της Αυστρίας, της Ιρλανδίας και της Ουγγαρίας.

Με τη σημερινή έγκριση της συμφωνίας, ανοίγει ο δρόμος για την υπογραφή στις 12 Ιανουαρίου 2026, αλλά και για την επόμενη φάση, που απαιτεί επικύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Κατόπιν, τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών πρέπει επίσης να εγκρίνουν τη συμφωνία, προτού αυτή τεθεί σε πλήρη ισχύ.

Η υπογραφή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς ολοκληρώνει μία διαπραγμάτευση που διαρκεί πάνω από 25 χρόνια και φέρνει σε πλήρη εφαρμογή έναν εμπορικό διάλογο που ξεκίνησε σχεδόν από την εποχή ίδρυσης της Mercosur.

Ωστόσο, αυτές οι διαδικασίες που ακολουθούν αναμένεται να διαρκέσουν αρκετούς μήνες και ενδέχεται να συναντήσουν επιπλέον πολιτικά εμπόδια, ειδικά εφόσον συνεχιστεί η πίεση από αντιπολιτευόμενες ομάδες εντός της ΕΕ.

Διαβάστε επίσης