«Γαλάζιο» ρήγμα για το επιτελικό κράτος - Οι «5» της ΝΔ που αμφισβητούν ανοιχτά το μοντέλο Μαξίμου
Φόβοι για εσωκομματική αναταραχή μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές και την απομάκρυνση των βουλευτών από το κέντρο λήψης αποφάσεων – Τι αναφέρουν σε επιστολή τους στα ΝΕΑ οι 5 βουλευτές της ΝΔ;
Snapshot
- Πέντε βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ζητούν αλλαγή του μοντέλου διακυβέρνησης με λιγότερο συγκεντρωτισμό και μεγαλύτερη συμμετοχή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
- Κατηγορούν το σημερινό σύστημα για υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο πρωθυπουργικό επιτελείο και αποδυνάμωση των υπουργών και βουλευτών.
- Η παρέμβαση γίνεται εν μέσω κρίσεων όπως το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ και το ζήτημα των υποκλοπών, που έχουν ενισχύσει εσωκομματική αμφισβήτηση.
- Οι βουλευτές ζητούν το κόμμα να αποκτήσει ξανά πολιτικό και ιδεολογικό ρόλο, αντί να λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός επικοινωνίας.
- Αν και αναγνωρίζουν την αποτελεσματικότητα του επιτελικού κράτους σε κρίσιμες στιγμές, τονίζουν την ανάγκη για πιο συλλογική και διαφανή λειτουργία στη διακυβέρνηση.
Η πιο σοβαρή εσωκομματική αμφισβήτηση του «επιτελικού κράτους» από το 2019 καταγράφεται πλέον ανοιχτά στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Πέντε βουλευτές της κυβερνητικής παράταξης, με κοινή δημόσια παρέμβαση, ζητούν αλλαγή μοντέλου διακυβέρνησης, λιγότερο συγκεντρωτισμό και επαναφορά του πολιτικού ρόλου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς το Μέγαρο Μαξίμου.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αλλεπάλληλες εστίες πίεσης: το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η συζήτηση για τις υποκλοπές, οι παραιτήσεις κυβερνητικών στελεχών αλλά και η αυξανόμενη γκρίνια βουλευτών που θεωρούν ότι το πρωθυπουργικό περιβάλλον λειτουργεί σε καθεστώς «στενού κύκλου εξουσίας».
Οι βουλευτές που άνοιξαν το μέτωπο
Την επιστολή στα ΝΕΑ συνυπογράφουν οι Γιάννης Οικονόμου, Ανδρέας Κατσανιώτης, Θανάσης Ζεμπίλης, Ξενοφών Μπαραλιάκος και Γιάννης Παππάς, οι οποίοι ζητούν ουσιαστικά επανακαθορισμό της σχέσης κυβέρνησης – κόμματος – βουλευτών.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι «5» θεωρούν ότι το σημερινό μοντέλο υπερσυγκεντρώνει εξουσίες στο πρωθυπουργικό επιτελείο, αποδυναμώνει τους υπουργούς και αφήνει τους βουλευτές χωρίς ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικής. Στο παρασκήνιο, αρκετοί «γαλάζιοι» μιλούν πλέον για ένα σύστημα που λειτουργεί «αποκομμένο από την κοινωνία» και παράγει πολιτική φθορά αντί για πολιτική άμυνα.
Το Μαξίμου βλέπει «προειδοποιητική βολή»
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο επιχείρησαν αρχικά να χαμηλώσουν τους τόνους, αποφεύγοντας να δώσουν διαστάσεις εσωκομματικής κρίσης. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία της παρέμβασης μόνο τυχαία δεν θεωρείται.
Το μήνυμα των βουλευτών έρχεται λίγες ημέρες μετά τις νέες πολιτικές αναταράξεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και ενώ η αντιπολίτευση επαναφέρει επιθετικά την υπόθεση των υποκλοπών, ζητώντας εξεταστική επιτροπή.
Στελέχη της ΝΔ αναγνωρίζουν παρασκηνιακά ότι η συσσώρευση κρίσεων έχει ενισχύσει την εσωτερική αμφισβήτηση για το κατά πόσο το «επιτελικό κράτος» εξακολουθεί να λειτουργεί ως εργαλείο αποτελεσματικότητας ή αν έχει μετατραπεί σε μηχανισμό πολιτικής απομόνωσης.
Οικονόμου: «Δεν ακυρώνουμε το επιτελικό κράτος»
Ο Γιάννης Οικονόμου επιχείρησε πάντως να διαχωρίσει τη θέση του από ένα συνολικό «ξήλωμα» του κυβερνητικού μοντέλου, δηλώνοντας ότι κανείς δεν αμφισβητεί πως το επιτελικό κράτος υπήρξε σε κρίσιμες στιγμές «σωτήριο».
Η αποστροφή αυτή ερμηνεύτηκε από αρκετούς ως προσπάθεια να αποφευχθεί μετωπική σύγκρουση με το Μαξίμου, χωρίς όμως να αναιρείται η ουσία της παρέμβασης: Ότι απαιτείται νέο μοντέλο λειτουργίας με λιγότερη μονοκεντρική εξουσία και μεγαλύτερη πολιτική συμμετοχή.
Η σκιά του συνεδρίου και οι εσωτερικές ισορροπίες
Η δημόσια διαφοροποίηση των πέντε βουλευτών αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω του επικείμενου συνεδρίου της ΝΔ και της προετοιμασίας για την επόμενη εκλογική μάχη.
Στο εσωτερικό της παράταξης καταγράφονται ήδη δύο διακριτές σχολές σκέψης. Από τη μία, όσοι θεωρούν ότι η κεντρική διαχείριση εξουσίας αποτέλεσε βασικό στοιχείο της κυβερνητικής κυριαρχίας Μητσοτάκη. Από την άλλη, όσοι πιστεύουν ότι το μοντέλο έχει «κλείσει τον κύκλο του» και παράγει πολιτική κόπωση, εσωστρέφεια και αποξένωση της κομματικής βάσης.
Κυβερνητικοί παράγοντες φοβούνται ότι αν η συζήτηση πάρει χαρακτηριστικά ευρύτερης εσωκομματικής αμφισβήτησης, τότε η πίεση δεν θα περιοριστεί μόνο στη δομή του Μεγάρου Μαξίμου αλλά θα επεκταθεί και στις επιλογές προσώπων, στον τρόπο λήψης αποφάσεων και στη σχέση του πρωθυπουργικού πυρήνα με τους βουλευτές.
Το πραγματικό μήνυμα πίσω από την επιστολή
Πέρα από τις διατυπώσεις περί «νέου μοντέλου διακυβέρνησης», αρκετοί στη ΝΔ διαβάζουν πίσω από την παρέμβαση ένα βαθύτερο πολιτικό μήνυμα: Ότι η κοινοβουλευτική ομάδα δεν θέλει πλέον να λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός επικύρωσης αποφάσεων.
Η συζήτηση που άνοιξε αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Γιατί για πρώτη φορά τόσο καθαρά, βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας αμφισβητούν δημόσια το μοντέλο εξουσίας που αποτέλεσε το κεντρικό πολιτικό brand της κυβέρνησης από το 2019 μέχρι σήμερα.
Τι αναφέρουν οι 5 γαλάζιοι
Τα βασικά σημεία της επιστολής των πέντε βουλευτών της ΝΔ περιστρέφονται γύρω από την κριτική στο μοντέλο του «επιτελικού κράτους» και την ανάγκη πολιτικής επαναφοράς του κόμματος και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στο κέντρο των αποφάσεων.
Οι βασικοί άξονες της παρέμβασής τους είναι οι εξής:
- Ζητούν λιγότερο συγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησης, με αποδυνάμωση της υπερσυγκέντρωσης αρμοδιοτήτων στο Μέγαρο Μαξίμου.
- Επισημαίνουν ότι οι υπουργοί και οι βουλευτές συχνά μένουν εκτός ουσιαστικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων, γεγονός που δημιουργεί πολιτική αποξένωση και δυσλειτουργίες.
- Τονίζουν ότι το κόμμα πρέπει να αποκτήσει ξανά πολιτικό και ιδεολογικό ρόλο και να μη λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός επικοινωνιακής υποστήριξης της κυβέρνησης.
- Κάνουν λόγο για ανάγκη καλύτερης επαφής με την κοινωνία και τη βάση της ΝΔ, αφήνοντας αιχμές ότι το σημερινό σύστημα παράγει «κλειστό κύκλωμα εξουσίας».
- Υπογραμμίζουν ότι η αποτελεσματικότητα του επιτελικού κράτους έχει αμφισβητηθεί από διαδοχικές κρίσεις και σκάνδαλα, με έμμεσες αναφορές σε υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ και κυβερνητικές αστοχίες.
- Ζητούν συλλογικότερη λειτουργία, περισσότερη εσωκομματική διαβούλευση και ενίσχυση της πολιτικής λογοδοσίας.
- Παράλληλα αποφεύγουν την πλήρη αποδόμηση του μοντέλου Μητσοτάκη, αναγνωρίζοντας ότι σε ορισμένες περιόδους το επιτελικό κράτος λειτούργησε αποτελεσματικά, κυρίως σε συνθήκες κρίσεων.
Η ουσία της παρέμβασης είναι ότι για πρώτη φορά βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας αμφισβητούν δημόσια όχι απλώς επιμέρους χειρισμούς, αλλά τον ίδιο τον τρόπο άσκησης εξουσίας από το πρωθυπουργικό κέντρο.
