ΣΥΡΙΖΑ: Παρουσίες από... τα παλιά σε εκδήλωση για τον καθ. Κωνσταντίνο Τσουκαλά

Snapshot

• Στην εκδήλωση για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά συμμετείχαν παλαιά και σηά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, με στόχο την επανασύνδεση και διεύρυνση των πολιτικών και κοινωνικών δεσμών του κόμματος.
• Η κοινή παρουσία διαφόρων προσώπων δείχνει προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να κλείσει περιόδους εσωστρέφειας και διαχωρισμών χωρίς όμως να σημαίνει επιστροφή ή οργανωτικές αλλαγές.
• Το έργο του Τσουκαλά αναδείχθηκε ως προσέγγιση της κοινωνίας ως αποτέλεσμα συγκρούσεων και κοινωνικών δυνάμεων, με έμφαση στην ανάγκη κατανόησης της σύγχρονης εκμετάλλευσης στον καπιταλισμό.
• Σημαντική ήταν η ανάλυση της δημοκρατίας από τον Τσουκαλά, που τόνισε τη μεταδημοκρατία και την έλλειψη διαφάνειας σε θεσμούς όπως το Eurogroup.
• Ο Τσουκαλάς εξέτασε κρίσιμα θέματα για την Αριστερά και την εργασία, υπογραμμίζοντας τις σύγχρονες προκλήσεις της ταξικής κυριαρχίας, την ανάγκη νέων πολιτικών στρατηγικών και την αντίθεσή του στα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Snapshot powered by AI

Μια εικόνα με ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον καταγράφηκε στην εκδήλωση του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, καθώς στον ίδιο χώρο συναντήθηκαν η σημερινή στελεχιακή και κοινοβουλευτική παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ με πρόσωπα που τα προηγούμενα χρόνια είχαν πάρει αποστάσεις ή είχαν απομακρυνθεί από το κόμμα.

Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη πρωτίστως στο έργο και την πνευματική παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Ωστόσο, η σύνθεση του ακροατηρίου δεν πέρασε απαρατήρητη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να βγει από μια μακρά περίοδο εσωστρέφειας και να διευρύνει εκ νέου τις πολιτικές και κοινωνικές επαφές του.

Από τη σημερινή ηγετική και κομματική δομή του ΣΥΡΙΖΑ το «παρών» έδωσαν η Ρένα Δούρου, ο Νίκος Παππάς, ο Παύλος Πολάκης, ο Γιάννης Μπουλέκος, η Νατάσα Γκαρά, ο Δημήτρης Μελίδης, ο Πάνος Ρήγας, πολλά μέλη της Πολιτικής Γραμματείας και της Κεντρικής Επιτροπής, ενώ στην αίθουσα βρέθηκε σχεδόν σύσσωμη και η Κοινοβουλευτική Ομάδα.

Την ίδια στιγμή, στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Νίκος Βούτσης, ο Νίκος Φίλης, ο Κώστας Δουζίνας, ο Παύλος Κλαυδιανός, ο Αντώνης Λιάκος και η Μέλπω Λεκατσά.

Ανοιχτοί δίαυλοι

Η κοινή παρουσία αυτών των προσώπων αποκτά τη δική της σημασία για την Κουμουνδούρου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μπει το τελευταίο διάστημα σε μια διαδικασία μεγαλύτερης εξωστρέφειας, η οποία δεν αφορά μόνο την οργανωτική του ανασυγκρότηση ή την κοινοβουλευτική του δραστηριότητα, καθώς, ένα κομμάτι αυτής της προσπάθειας είναι η επαναφορά της επικοινωνίας με ανθρώπους που συνδέθηκαν πολιτικά ή πνευματικά με το κόμμα, αλλά απομακρύνθηκαν σε διαφορετικές φάσεις των τελευταίων ετών.

Η χθεσινή εικόνα δεν σημαίνει από μόνη της πολιτικές επιστροφές ή οργανωτικές μετακινήσεις, ωστόσο έδειξε ότι άνθρωποι οι οποίοι είχαν βρεθεί σε διαφορετικές πλευρές των εσωτερικών συγκρούσεων του χώρου μπορούν να βρίσκονται ξανά στην ίδια αίθουσα και να συνομιλούν.

Για τη σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ αυτό είναι ένα στοιχείο που εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια να κλείσει ένας κύκλος απομόνωσης και να αποκατασταθούν σχέσεις που είχαν διαρραγεί τα προηγούμενα χρόνια.

Η διανοητική διαδρομή Σβορώνος – Πουλαντζάς – Τσουκαλάς

Στο καθαυτό περιεχόμενο της εκδήλωσης, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, Χριστόφορος Βερναρδάκης, αναφέρθηκε στη διανοητική διαδρομή που συνδέει τον Νίκο Σβορώνο, τον Νίκο Πουλαντζά και τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, με κοινά σημεία αναφοράς το Παρίσι, τον Μάη του '68 και τη Μεταπολίτευση.

Όπως επισήμανε, δεν πρόκειται για μια ενιαία πολιτική ή θεωρητική σχολή. Αυτό που τους συνέδεε ήταν περισσότερο μια κοινή αντίληψη για τη σχέση θεωρίας και κοινωνίας: η ακαδημαϊκή ανάλυση δεν μπορεί να αποκόπτεται από την κοινωνική πραγματικότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο περιέγραψε την παρακαταθήκη του Τσουκαλά όχι ως μια κλειστή θεωρητική γραμμή που πρέπει να ακολουθηθεί, αλλά ως έναν τρόπο να αντιμετωπίζεται η κοινωνία ως ιστορικό αποτέλεσμα συγκρούσεων και κοινωνικών δυνάμεων και, ταυτόχρονα, ως μια πραγματικότητα που μπορεί να αλλάξει.

Έθεσε μάλιστα ως ζητούμενο την επιστροφή στο έργο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά για την κατανόηση των σημερινών μορφών εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο στις σύγχρονες καπιταλιστικές συνθήκες.

Στην εκδήλωση προβλήθηκε και συνέντευξη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, στην οποία μιλούσε για το πώς έγινε μαρξιστής, για τη γνωριμία του με τον Νίκο Πουλαντζά και τον Νίκο Σβορώνο, καθώς και για την εμπειρία του Μάη του '68 την περίοδο που βρισκόταν στο Παρίσι.

Η δημοκρατία και ο «Αόρατος Λεβιάθαν»

Στον «Αόρατο Λεβιάθαν» επικεντρώθηκε η πρόεδρος του ΔΣ της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, Μαρία Κομνηνού, η οποία συνέκρινε τη σημασία του έργου με τον «Φιλοσοφικό λόγο της νεωτερικότητας» του Γιούργκεν Χάμπερμας.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην ανάλυση του Τσουκαλά για τη μεταδημοκρατία και στην απόσταση που χωρίζει τη σημερινή μορφή της δημοκρατίας τόσο από την κλασική αστική δημοκρατία όσο και από την κοινωνική δημοκρατία.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε στο Eurogroup και στην απουσία πρακτικών από τις συνεδριάσεις του. Υπενθύμισε πως όταν Έλληνας υπουργός Οικονομικών αποκάλυψε ότι ηχογραφούσε τις συζητήσεις, εκείνο που προκάλεσε αντιδράσεις ήταν η ίδια η ηχογράφηση και όχι η αδιαφάνεια μιας διαδικασίας με άμεσες συνέπειες για τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων.

«Να ακούμε την κοινωνία»

Η Αλεξάνδρα Κορωναίου, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας και πρώην κοσμήτορας στο Πάντειο, αναφέρθηκε στην προσωπικότητα και στον τρόπο σκέψης του Τσουκαλά, μεταφέροντας παράλληλα σκέψεις της συντρόφου του καθηγητή, Φωτεινής Τσαλίκογλου. Μάλιστα μοιράστηκε με το κοινό τις στιγμές που ακολούθησαν την αυτοκτονία του Νίκου Πουλαντζά, με τον οποίο είχε συνδεθεί ο Τσουκαλάς.

Όπως είπε, κεντρικό στοιχείο της προσέγγισής του ήταν ότι η κοινωνία δεν αποτελεί απλώς άθροισμα ατόμων. Πίσω από τις προσωπικές εμπειρίες βρίσκονται κοινωνικές συνθήκες, σχέσεις εξουσίας και συλλογικές διεργασίες.

Παράλληλα, στάθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς αντιμετώπιζε τους νέους ερευνητές, χωρίς διάθεση υποτίμησης ή πνευματικής απόστασης, αλλά και στο διαρκές ενδιαφέρον του για το πώς μπορεί να συγκροτηθεί ξανά το συλλογικό σε μια εποχή έντονου ατομοκεντρισμού.

Στη σκέψη του επανερχόταν σταθερά και το τρίπτυχο της Γαλλικής Επανάστασης, ελευθερία, ισότητα και αδελφοσύνη. Από τις πρώτες εργασίες του μέχρι τις τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις του αναζητούσε πώς αυτές οι έννοιες μπορούν να συνυπάρξουν στις σύγχρονες κοινωνίες.

Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετούσε και το καθήκον της Αριστεράς, ακόμη και μπροστά στις μεταβολές που επιφέρουν τα social media και η τεχνητή νοημοσύνη. Μία από τις σταθερές παραινέσεις του ήταν να μη μιλά κανείς μόνο για την κοινωνία, αλλά να την ακούει.

Οι νέες προκλήσεις για την Αριστερά και την εργασία

Ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας Μιχάλης Σπουρδαλάκης στάθηκε στη δυσκολία να συμπυκνωθεί σε λίγες λέξεις ένα τόσο εκτεταμένο έργο.

Αναφέρθηκε στον προβληματισμό του Τσουκαλά γύρω από την ελευθερία, την ισότητα και την αλληλεγγύη, σημειώνοντας ότι στο τελευταίο του έργο εξέταζε πώς η ελευθερία μετατρέπεται σε ατομικότητα που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης, πώς η ισότητα κινδυνεύει να μείνει αίτημα χωρίς αντικείμενο και πώς η αλληλεγγύη υποχωρεί από τη συλλογική μνήμη.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, όπως επισήμανε, αναμετρήθηκε επίσης με κεντρικά ζητήματα της σύγχρονης μαρξιστικής ανάλυσης, από τη σχέση ταξικής κυριαρχίας και κρατικής εξουσίας μέχρι τη θέση της εργασίας μέσα στις νέες συνθήκες του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού.

Προβληματιζόταν ιδιαίτερα για τις πρωτοφανείς προκλήσεις που συναντούν σήμερα οι εργατικοί αγώνες και για την ανάγκη να αναλυθεί εκ νέου ο ρόλος των κρατικών δομών πριν διαμορφωθούν νέες πολιτικές στρατηγικές.

Ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης υπενθύμισε, τέλος, και το σταθερό, κατηγορηματικό «όχι» του Κωνσταντίνου Τσουκαλά στα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Διαβάστε επίσης