Το νέο δόγμα Μητσοτάκη και ο αμερικανικός άσος
Ασφάλεια, Αμερική, ενέργεια και αυτοδυναμία στο ίδιο κάδρο – Η επίσκεψη Ρούμπιο, η αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας και το μήνυμα του πρωθυπουργού ότι για τις μεγάλες αποφάσεις χρειάζεται «καθαρή εντολή»
Snapshot
- Η επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα σηματοδοτεί την ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ σε ασφάλεια, ενέργεια και γεωπολιτικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Η συμφωνία ύψους έως 4 δισ. δολαρίων για εξοπλιστικά προγράμματα, όπως η αναβάθμιση F-16 και η αγορά F-35, αποτελεί μέρος πολυετούς σχεδιασμού για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ελλάδας.
- Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προωθεί ένα πολιτικό τρίπτυχο που συνδυάζει ασφάλεια, οικονομική σταθερότητα και πολιτική συνέχεια ως απάντηση στο αυξημένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
- Ο πρωθυπουργός τονίζει την ανάγκη αυτοδυναμίας για λήψη γρήγορων και αποτελεσματικών αποφάσεων με απόλυτη λογοδοσία, συνδέοντας την πολιτική σταθερότητα με την οικονομική και γεωπολιτική ασφάλεια.
- Η «Συμφωνία Αλήθειας» με τη Νέα Δημοκρατία επαναφέρεται ως βασικό πολιτικό μήνυμα ενόψει των εκλογών του 2027, με έμφαση στη σταθερότητα και την πρόοδο σε έναν ταραγμένο διεθνή χώρο.
Το Μέγαρο Μαξίμου έχει αποφασίσει να αλλάξει πίστα με φόντο βεβαίως τις εκλογές του 2027. Δεν είναι απλώς η επίσκεψη ενός Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα. Και δεν είναι μόνο τα F-35, τα νέα εξοπλιστικά ή η επιβεβαίωση ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο.
Πίσω από τις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο και τις κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πολιτικό και γεωπολιτικό αφήγημα: Ασφάλεια, ισχυρές συμμαχίες, ενεργειακός ρόλος και πολιτική σταθερότητα στο εσωτερικό. Είναι το ίδιο αφήγημα για το οποίο διακρίθηκε η κυβέρνηση της ΝΔ κυρίως κατά την πρώτη τετραετία και της έδωσε τη νίκη στις κάλπες του 2023. Και το ενδιαφέρον είναι ότι όλα αυτά εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ ήρθε στην Αθήνα σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος, η ενέργεια και η ασφάλεια έχουν γίνει ξανά ένα ενιαίο γεωπολιτικό παζλ. Η Ουάσινγκτον επιβεβαίωσε τη στήριξή της στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, ενώ παράλληλα οι συζητήσεις περιλάμβαναν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, Αθήνα και Ουάσινγκτον ανακοίνωσαν ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, μεταξύ άλλων μέσω νέου πλαισίου ανταλλαγής πληροφοριών για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Και κάπου εδώ αρχίζει να αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η πολιτική ανάγνωση.
Από την οικονομία στην ασφάλεια
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει πολιτικά τα προηγούμενα χρόνια στην εικόνα της Ελλάδας ως χώρας που ενισχύει τις αμυντικές της δυνατότητες και αναβαθμίζει τη θέση της μέσα στις δυτικές συμμαχίες.
Η νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ, ύψους έως 4 δισ. δολαρίων σύμφωνα με το Reuters, εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική. Περιλαμβάνει προηγμένα όπλα για F-16 και F-35, αναβάθμιση 37 F-16 Block 50 σε Viper και άλλα στοιχεία της ευρύτερης αμυντικής συνεργασίας. Δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη αγορά.
Είναι μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδιασμού που η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει ως πολυετές πρόγραμμα ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας.
Και εδώ υπάρχει ένα πολιτικό στοιχείο που αξίζει να κρατηθεί.
Η ασφάλεια γίνεται ξανά κεντρικός άξονας του κυβερνητικού αφηγήματος.
Όχι μόνο με την έννοια της άμυνας απέναντι σε εξωτερικές απειλές, αλλά και με την έννοια της συμμετοχής της Ελλάδας στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.
Το «κεφάλαιο» που θέλει να αξιοποιήσει το Μαξίμου
Η κυβέρνηση λοιπόν έχει επιχειρήσει τα τελευταία χρόνια να παρουσιάσει την Ελλάδα ως χώρα που δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις στην περιοχή αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Οι αμυντικές συμφωνίες, η στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, η συνεργασία με το Ισραήλ, τα σχήματα με την Κύπρο και την Αίγυπτο, αλλά και ο ενεργειακός σχεδιασμός συνθέτουν αυτό το αφήγημα.
Η επίσκεψη Ρούμπιο λειτουργεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο ως ένας ακόμη κρίκος. Ιδιαίτερα επειδή η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να στηρίζει την ενεργειακή διαφοροποίηση και τα έργα διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου παραμένει ένα έργο με σαφείς γεωπολιτικές διαστάσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι οι συζητήσεις δεν περιορίστηκαν στην ενέργεια. Στο τραπέζι βρέθηκαν το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Μέση Ανατολή και συνολικά η ασφάλεια της περιοχής.
Από τον Ρούμπιο στην κάλπη
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι για την εσωτερική πολιτική σκηνή. Την ώρα που ο Ρούμπιο μιλούσε για τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας και την ενίσχυση της συνεργασίας στην ασφάλεια, ο Μητσοτάκης από τη Χαλκιδική έβαζε στο τραπέζι κάτι πολύ πιο εσωτερικό: Την αυτοδυναμία. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι μόνο με αυτοδυναμία θα μπορεί η κυβέρνηση να λαμβάνει αποτελεσματικές αποφάσεις με λογοδοσία, συνδέοντας μάλιστα τη δυνατότητα παρεμβάσεων στην οικονομία με τη δημοσιονομική αξιοπιστία.
Παράλληλα, μίλησε για ανανέωση της «Συμφωνίας Αλήθειας» με τη Νέα Δημοκρατία ενόψει των εκλογών του 2027 και παρουσίασε το κόμμα του ως δύναμη σταθερότητας σε έναν ταραγμένο κόσμο. Η χρονική σύμπτωση έχει τη δική της σημασία. Από τη μία, η κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει τη διεθνή θέση της χώρας. Από την άλλη, ο πρωθυπουργός μεταφέρει αυτό το αφήγημα στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο. Το μήνυμα είναι ουσιαστικά ότι σε έναν κόσμο αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων, η ασφάλεια, η οικονομική σταθερότητα και η πολιτική συνέχεια αποτελούν ενιαίο πακέτο.
Το τρίπτυχο: ασφάλεια – οικονομία – σταθερότητα
Αυτό μοιάζει να είναι το νέο πολιτικό τρίπτυχο που επιχειρεί να διαμορφώσει το Μαξίμου. Η κυβέρνηση έχει ήδη ένα πολιτικό κεφάλαιο από την περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια βρέθηκε στην κορυφή της ατζέντας: από την ενίσχυση της άμυνας και τις ελληνοαμερικανικές συμφωνίες μέχρι τη διαχείριση κρίσεων στα σύνορα και την προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου της Ελλάδας μέσα στο ΝΑΤΟ και στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Τώρα επιχειρεί να προσθέσει σε αυτό το αφήγημα και την ενέργεια. Η Ελλάδα δεν θέλει μόνο να είναι ασφαλής χώρα. Θέλει να εμφανίζεται ως χώρα-κόμβος: ενεργειακός, στρατηγικός και αμυντικός. Και η επίσκεψη Ρούμπιο έδωσε την ευκαιρία να προβληθεί ακριβώς αυτή η εικόνα. Η αμερικανική πλευρά χαρακτήρισε την Ελλάδα σημαντικό εταίρο και οι δύο κυβερνήσεις επιβεβαίωσαν την πρόθεση να εμβαθύνουν τη συνεργασία σε άμυνα, ασφάλεια, ενέργεια, εμπόριο και επενδύσεις. Γι’ αυτό και αμέσως μετά την επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΕΞ ο Έλληνας πρωθυπουργός επέλεξε να βρεθεί στο μεταλλείο στις Σκουριές μια επένδυση που πολεμήθηκε σφόδρα κατά την περίοδο διακυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.
Η αυτοδυναμία ως πολιτικό «κλείδωμα»
Το ερώτημα πλέον είναι πώς θα μεταφραστεί όλο αυτό στο εσωτερικό. Ο Μητσοτάκης δεν μιλά πλέον μόνο για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Βάζει ήδη στο δημόσιο διάλογο το ζήτημα του τι είδους κυβέρνηση θα προκύψει από αυτήν. Η αναφορά στην αυτοδυναμία δεν ήταν μια παρένθεση. Ήταν πολιτικό μήνυμα. Και έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάσει ως βασικά της όπλα τη δημοσιονομική αξιοπιστία, τις παρεμβάσεις στην καθημερινότητα, την ασφάλεια και τον διεθνή ρόλο της χώρας. Η λογική είναι σαφής: Όσο πιο σύνθετο παρουσιάζεται το διεθνές περιβάλλον, τόσο μεγαλύτερη βαρύτητα αποκτά το επιχείρημα της πολιτικής σταθερότητας. Αυτό είναι το αφήγημα που φαίνεται να χτίζεται. «Μία κάλπη, καθαρή εντολή». Αυτό ακριβώς είναι το νέο δόγμα που σχηματοποιεί ο πρωθυπουργός: Ασφάλεια έξω, σταθερότητα μέσα. «Ζητούμε αυτοδύναμη κυβέρνηση για γρήγορες αποφάσεις με απόλυτη λογοδοσία», ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας σε συγκέντρωση πολιτών στην Αρναία Χαλκιδικής.
Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση στον ελληνικό λαό να ανανεώσει τη «Συμφωνία Αλήθειας» με τη Νέα Δημοκρατία, ενώ εξέφρασε τη σιγουριά ότι «και στις εκλογές του 2027, ακόμα μία φορά οι Ελληνίδες και οι Έλληνες θα εμπιστευτούν τη Νέα Δημοκρατία ως δύναμη σταθερότητας σε ένα ταραγμένο κόσμο, αλλά και ως δύναμη προόδου.
Κινούμενος πάνω σε αυτό τον καμβά έκανε λόγο για στήριξη στο πετρέλαιο θέρμανσης σε δύο επίπεδα «και παρέμβαση στην τιμή της αντλίας, αλλά και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, έτσι ώστε να ωφελούνται αυτοί που τελικά το έχουν περισσότερο ανάγκη, δηλαδή οι κάτοικοι της βόρειας Ελλάδας, που εκ των πραγμάτων θερμαίνουν τα σπίτια τους περισσότερο από τους συμπολίτες μας στην Κρήτη».
«Να σας ζητήσω καθώς εισερχόμαστε σε μακρά προεκλογική περίοδο να ανανεώσουμε τη συμφωνία αλήθειας που συνάψαμε το 2019 και επικαιροποιήσαμε το 2023», τόνισε εν συνεχεία ο πρωθυπουργός και σημείωσε πως «Σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα σημαίνει ότι μπορούμε να χτίσουμε μεταρρυθμίσεις».
