Καλώδιο GSI: Η «μάχη» των NAVTEX, η παρτίδα σκάκι και οι επόμενες κινήσεις μέχρι 6 Μαρτίου
Η Τουρκία απάντησε με αντι-Navtex, ισχυριζόμενη ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας και αρνείται να χορηγήσει άδεια για τις εργασίες
Snapshot
- Η Ελλάδα εξέδωσε Navtex για την εκτέλεση ερευνών και πόντισης του καλωδίου GSI από το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, με διάρκεια έως τον Μάρτιο του 2027.
- Η Τουρκία απάντησε με αντι-Navtex, ισχυριζόμενη ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας και αρνείται να χορηγήσει άδεια για τις εργασίες.
- Η τουρκική αντίδραση βασίζεται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στην επιστολή Α/74/757 που κατέθεσε στον ΟΗΕ, η οποία στηρίζει τις παράνομες διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι οι εργασίες διεξάγονται σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, και απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις ως παράνομες.
- Παραμένει αδιευκρίνιστο αν η Τουρκία θα προχωρήσει σε κλιμάκωση ή θα περιοριστεί στην πολιτική αντιπαράθεση, καθώς δεν έχει διευκρινιστεί ποια ακριβώς τμήματα της περιοχής θεωρεί υπό δική της δικαιοδοσία.
Τις παράνομες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο επαναφέρει η Άγκυρα για να μπλοκάρει τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου (GSI).
Νωρίς το απόγευμα της Παρασκευής, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού στο Ηράκλειο εξέδωσε τη Navtex 1411/26 για την επανέναρξη των ερευνών, που θα διαρκέσουν έως τις 6 Μαρτίου του 2027 στις 22:00 UTC , δηλαδή για τέσσερις μήνες και ζητάει από τα παραπλέοντα σκάφη να τηρούν απόσταση 2 ναυτικών μιλίων.
Σε αυτό το διάστημα το γαλλικό πλοίο της Nexans προβλέπεται ότι θα κινηθεί βόρεια του Ηρακλείου της Κρήτης, βόρεια της Σητείας, νότια της Κάσου και της Καρπάθου εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Στη συνέχεια αναμένεται να πλεύσει σε διεθνή χωρικά ύδατα νοτιοανατολικά της Ρόδου στον 28ο, 29ο έως τον 30ο μεσημβρινό.
Το υπουργείο Εξωτερικών αμέσως μετά έκανε γνωστό ότι ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI.
«Ειδικότερα, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου. Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως», τόνισε το υπουργείο Εξωτερικών.
Ταυτόχρονα εκδόθηκε η NAVTEX 345/26 από τον σταθμό της Λάρνακας για τη διεξαγωγή των ερευνών που θα πραγματοποιηθούν από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027. Παράλληλα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Κύπριο ομόλογό του, Κωνσταντίνο Κόμπο στο πλαίσιο του συντονισμού των δύο χωρών.
Η αντι-Navtex της Τουρκίας
Η αντίδραση της Άγκυρας ήταν άμεση και εξέδωσε την αντι-Navtex 1105/26 με το επιχείρημα ότι «ένα τμήμα» της περιοχής που καθορίστηκε από την ελληνική Navtex «βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας όπως δηλώθηκε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020 με αριθμό πρακτικού A/74/757».
«Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν χορηγήσει άδεια για την ερευνητική δραστηριότητα στην οποία αναφέρεται το μη εξουσιοδοτημένο μήνυμα (σ.σ. ελληνική NAVTEX) που παρατίθεται», σημειώνει η τουρκική αντι-Navtex, η οποία επιμένει ότι όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές δικής της θαλάσσιας δικαιοδοσίας «πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε αντίδραση από ελληνικής πλευράς στην αντι-NAVTEX το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών θεώρησε σκόπιμο δώσει στη δημοσιότητα ανακοίνωση που επαναλαμβάνει τις παράνομες διεκδικήσεις της Άγκυρας με βάση το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Διαπιστώνεται ότι πλοίο υπό γαλλική σημαία προτίθεται να πραγματοποιήσει, εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, θαλάσσια επιστημονική ερευνητική δραστηριότητα με σκοπό τη βυθομετρική έρευνα για την πόντιση καλωδίου χωρίς άδεια», ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας.
«Οι μη εξουσιοδοτημένες αναγγελίες προς ναυτιλλομένους που εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου (ενν. Κυπριακή Δημοκρατία) ακυρώθηκαν από τη χώρα μας», σημειώνει το τουρκικό ΥΠΕΞ.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Άγκυρα επιμένει ότι για τμήμα των περιοχών όπου θα γίνουν οι έρευνες πρέπει να ληφθεί άδεια από εκείνη ως παράκτιο κράτος και αναφέρεται γενικά και αόριστα στους «εθιμικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας», καθώς δεν υπάρχουν διεθνή νομικά κείμενα τα οποία να στηρίζουν τις θέσεις της.
«Η διαδικασία σχετικά με την έγκριση που πρέπει να ληφθεί από τη χώρα μας, σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, για το τμήμα της δραστηριότητας που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει το εν λόγω πλοίο και το οποίο βρίσκεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Η αποφασιστικότητά μας να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο είναι απόλυτη και θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε στην περιοχή μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό», καταλήγει η ανακοίνωση.
Το βασικό ερώτημα που προκύπτει από την αντίδραση της Τουρκίας σε αυτή τη φάση είναι πώς θα κινηθεί από εδώ και στο εξής επί του πεδίου και αν προτίθεται να προκαλέσει κρίση ανάλογη με το περιστατικό στη Κάσο το 2024. Όταν δηλαδή αναφέρει ότι «τμήμα» της περιοχής των ερευνών του γαλλικού πλοίου είναι σε τουρκική υφαλοκρηπίδα μένει να φανεί εάν έχει σκοπό να πιέσει όταν το Abeille Marengo θα πλέει σε διεθνή ύδατα, κάτι που αναμένεται να γίνει το 2027.
Η επιστολή Α/74/757, το τουρκολιβυκό και η επιλεκτική ανάγνωση των νομικών κειμένων από την Άγκυρα
Από τα παραπάνω διαπιστώνει κανείς ότι η Άγκυρα επιμένει σε πάγιες αυθαίρετες διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην «καρδιά» των επιχειρημάτων της για να διεκδικήσει τμήμα της περιοχής των ερευνών ως δική της υφαλοκρηπίδα βρίσκεται η επιστολή Α/74/757 την οποία κατάθεσε στις 18 Μαρτίου 2020 στα Ηνωμένα Έθνη.
Σε αυτήν επιστολή, η οποία κατατέθηκε μετά την υπογραφή του παράνομου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου στις 27 Νοεμβρίου 2019, στηρίζεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και εκτίθεται η τουρκική επιχειρηματολογία. Συγκεκριμένα ενσωματώνει τις παράνομες διεκδικήσεις της Άγκυρας από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και την οριοθέτηση ΑΟΖ, η οποία στην ουσία «εξαφανίζει» την κυπριακή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών, εφόσον κρίνει ότι δεν έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Με βάση τις δικές της επιλεκτικές ερμηνείες, η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες πρέπει να πρέπει να γίνεται με βάση το μήκος των ακτογραμμών.
Οι παράνομες διεκδικήσεις της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο.
Anadolu«Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών»
Η ελληνική πλευρά δια διπλωματικών πηγών σχολίασε ότι οι έρευνες θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας καθώς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo, θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών» τόνισαν ελληνικές διπλωματικές πηγές.
Η Ελλάδα, όπως επανέλαβε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, πρόσφατα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, επιμένει ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι αξιώσεις της Τουρκίας σε θαλάσσιες περιοχές που δεν της ανήκουν συνιστά κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου της θάλασσας (UNCLOS). Επίσης τα ελληνικά νησιά διαθέτουν πλήρες δικαίωμα στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. Τουρκία και Λιβύη μέσω του παράνομου μνημονίου που υπέγραψαν και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη, κάνουν μία διαγώνια οριοθέτηση αν και δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές και ουσιαστικά επιχειρούν να ξαναγράψουν τους κανόνες της γεωγραφίας.
Παράλληλα οι θέσεις της Τουρκίας έρχονται σε αντίθεση και με την Συμφωνία Μερικής Οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) που υπογράφηκε στο Κάιρο στις 6 Αυγούστου 2020 μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου. Η συμφωνία οριοθέτησε θαλάσσιες ζώνες μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού και τέμνει οριζόντια τον θαλάσσιο σύνορο που κατασκεύασαν μεταξύ τους Τουρκίας και Λιβύη.
