Νίκος Καββαδίας: Ο πολύτιμος θησαυρός του αρχείου του περνά στα Γενικά Αρχεία του Κράτους

Snapshot

• Το αρχείο του Νίκου Καββαδία, που περιλαμβάνει άγνωστα χειρόγραφα, φωτογραφίες, ηχογραφήσεις και προσωπικά αντικείμενα, δωρήθηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους από τον κληρονόμο του Φίλιππο Χατζόπουλο.
• Το αρχείο απαρτίζεται από 45 κουτιά με υλικό που εκτείνεται από τα μέσα του 19ου αιώνα έως το 1975 και περιλαμβάνει επίσης χειρόγραφα άλλων σημαντικών λογοτεχνών και αλληλογραφία με κορυφαίες προσωπικότητες της εποχής.
• Στο αρχείο υπάρχουν ανέκδοτες φωτογραφίες, προσωπικά αντικείμενα του ποιητή, όπως ναυτικό καπέλο και εξαρτήματα ασυρμάτου, καθώς και έπιπλα από τον προσωπικό του χώρο, τα οποία θα εκτεθούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο των ΓΑΚ.
• Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους αναλαμβάνουν την καταλογογράφηση, συντήρηση και ψηφιοποίηση του αρχείου, το οποίο θα είναι προσβάσιμο στο κοινό και στην ερευνητική κοινότητα μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
• Σύμβουλος του αρχείου ορίστηκε ο μελετητής Μιχάλης Γελασάκης, ενώ η ΚΑΡΤΕΡΙΑ ΑΜΚΕ υποστήριξε οικονομικά τις εργασίες τεκμηρίωσης και μεταφοράς του αρχείου.

Snapshot powered by AI

Ένα παράθυρο στη ζωή, τη δημιουργία αλλά και τις προσωπικές στιγμές του Νίκου Καββαδία ανοίγει το πολύτιμο αρχείο του, το οποίο περνά πλέον στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), ύστερα από δωρεά του μοναδικού κληρονόμου του, Φίλιππου Χατζόπουλου.

Δεν πρόκειται απλώς για μια συλλογή χειρογράφων του σπουδαίου ποιητή. Ανάμεσα στα τεκμήρια που διασώθηκαν βρίσκονται άγνωστα ποιήματα και πεζά του, εκατοντάδες φωτογραφίες, πολλές από τις οποίες δεν έχουν δημοσιευθεί, επιστολές με κορυφαίες προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, ηχογραφήσεις της φωνής του, αλλά και αντικείμενα που συνδέονται με τη ζωή του στη θάλασσα.

Το υλικό, που εκτείνεται χρονικά από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τον θάνατό του, στις 10 Φεβρουαρίου 1975, καταλαμβάνει συνολικά 45 αρχειακά κουτιά και αποτελεί ένα σπάνιο τεκμήριο όχι μόνο για τη μελέτη του έργου του Καββαδία, αλλά και για την ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και τέχνης.

Τα άγνωστα χειρόγραφα και οι επιστολές με τα μεγάλα ονόματα

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα εκατοντάδες χειρόγραφα του ποιητή, στα οποία περιλαμβάνονται γνωστά αλλά και άγνωστα ποιήματα και πεζά. Το αρχείο, ωστόσο, κρύβει και άλλους λογοτεχνικούς θησαυρούς: χειρόγραφα των Κ.Π. Καβάφη, Τέλλου Άγρα, Μήτσου Παπανικολάου, Μυρτιώτισσας και Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, μεταξύ άλλων.

Ξεχωριστό εύρημα αποτελεί και η καλλιτεχνική ταυτότητα του Γιάννη Τσαρούχη, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλληλογραφία του Καββαδία με την οικογένειά του και περίπου 180 ακόμη αποστολείς.

Ανάμεσά τους συναντά κανείς ονόματα όπως ο Γιώργος Σεφέρης, ο Νίκος Καζαντζάκης και η Ελένη Καζαντζάκη, ο Στρατής Τσίρκας, ο Μ. Καραγάτσης, ο Δημήτρης Χορν, ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο Άγγελος Σικελιανός, η Μέλπω Αξιώτη, ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Ντίνος Χριστιανόπουλος.

Πρόκειται για μια αλληλογραφία που αποτυπώνει τις σχέσεις, τις συζητήσεις και τις πνευματικές διαδρομές μιας ολόκληρης εποχής.

Από τις παιδικές φωτογραφίες μέχρι το ναυτικό καπέλο και το γραφείο του

Στο αρχείο περιλαμβάνεται επίσης μια εκτεταμένη συλλογή εκατοντάδων φωτογραφιών, πολλές από τις οποίες παραμένουν ανέκδοτες. Οι εικόνες καλύπτουν τη διαδρομή του ποιητή από τα παιδικά του χρόνια, προσφέροντας μια σπάνια οπτική καταγραφή της ζωής του.

Την προσωπική του ιστορία συμπληρώνουν έργα τέχνης από σημαντικούς ζωγράφους, χαράκτες και γλύπτες, αλλά και αντικείμενα που συνδέονται με την καθημερινότητά του και τη ναυτική του ιδιότητα.

Ανάμεσά τους βρίσκονται τα ναυτικά του βιβλία, επαγγελματικά έγγραφα, σημειωματάρια, ατζέντες, αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικά. Στο υλικό περιλαμβάνονται ακόμη βινύλια, πλάκες γραμμοφώνου και κασέτες με ηχογραφήσεις του ίδιου.

Και ίσως τα πιο χαρακτηριστικά τεκμήρια της προσωπικής του διαδρομής είναι τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσε: εξαρτήματα ασυρμάτου, κιάλια, ξυριστική μηχανή, ναυτικό καπέλο, βαλίτσες, λυχνίες και αναμνηστικά. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μάλιστα, έπιπλα από τον προσωπικό του χώρο, ανάμεσά τους και το γραφείο του.

Τα συγκεκριμένα αντικείμενα πρόκειται να εκτεθούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στην Κεντρική Υπηρεσία των ΓΑΚ.

Η πορεία του αρχείου προς το κοινό

Η διάσωση αυτού του πολύτιμου υλικού οφείλεται στη φροντίδα της αδελφής του ποιητή, Τζένιας Καββαδία, και στη συνέχεια της ανιψιάς του, Έλγκας Καββαδία, και του γιου της, Φίλιππου Χατζόπουλου, ο οποίος προχώρησε στη δωρεά.

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους αναλαμβάνουν πλέον την καταλογογράφηση, την τεκμηρίωση, τη συντήρηση, τη φύλαξη, την ανάδειξη και την ψηφιοποίηση του αρχείου. Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών, το υλικό θα είναι προσβάσιμο στο κοινό και στην ερευνητική κοινότητα, σύμφωνα με τους κανόνες λειτουργίας του φορέα. Βάσει των όρων της δωρεάς, θα διατηρηθεί ως ενιαίο σύνολο, με δυνατότητα να εμπλουτιστεί και με νέες προσκτήσεις.

Σύμβουλος του Αρχείου Καββαδία ορίζεται ο μελετητής και βιογράφος του ποιητή Μιχάλης Γελασάκης, ο οποίος θα συνδράμει στην τεκμηρίωση και την ανάδειξη του υλικού. Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή της ΚΑΡΤΕΡΙΑΣ ΑΜΚΕ, η οποία μέσω χορηγίας υποστήριξε τις εργασίες ιστορικής, φιλολογικής και βιογραφικής ανάδειξης, καθώς και τον εγκιβωτισμό και τη μεταφορά του αρχείου.

Διαβάστε επίσης