Διαδραστικός χάρτης για κάθε παραλία στην Ελλάδα: Ποιότητα υδάτων - Επίσημες μετρήσεις

Πέρα από… λαγοκέφαλους, τσούχτρες και μέδουσες, αυτό που παίζει καίριο ρόλο στην υγεία μας είναι η ποιότητα των καθαυτών υδάτων στις παραλίες που πηγαίνουμε για μπάνιο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκπονεί περιοδικά (ανά 2, 3 ή 4 χρόνια, ανάλογα με τα αποτελέσματα για κάθε παραλία) αναλύσεις των κολυμβητικών υδάτων στις ακτές της Ελλάδας.

Η σχετική Οδηγία 76/176/ΕΟΚ, η οποία εφαρμοζόταν στη χώρα μας μέχρι το 2010, περιοριζόταν στη χρήση της περιοδικής παρακολούθησης συγκεκριμένων μικροβιολογικών παραμέτρων στα νερά, ως αποκλειστικού εργαλείου για την τεκμηρίωση της καταλληλότητας των υδάτων για κολύμβηση. Η γενικότερη κατάσταση του χερσαίου τμήματος τόσο ως προς τις δραστηριότητες που επιτελούνται όσο και ως προς την επάρκεια των μέτρων αποτροπής της απόρριψης ρυπαντικών φορτίων, που δυνητικά μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα των υδάτων, δεν συνυπολογίζονταν.

Την αδυναμία αυτή θεραπεύει η κατάρτιση του Μητρώου Ταυτοτήτων των υδάτων κολύμβησης (περίπου 1.700 ακτές σε όλην τη χώρα), έργο που εκπονήθηκε από την τ. Ειδική Γραμματεία Υδάτων, νυν Γενική Γραμματεία Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατ' εφαρμογή της Οδηγίας 2006/7/ΕΚ. Το Μητρώο Ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης επικαιροποιείται και ενημερώνεται σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Υδάτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.

Στόχος του Μητρώου Ταυτοτήτων των υδάτων κολύμβησης της Ελλάδας είναι η περιγραφή και παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών των ακτών, η αναγνώριση των πηγών ρύπανσης που ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης και η αξιολόγηση του μεγέθους των επιπτώσεων. Το Μητρώο Ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης αποτελεί οδηγό για την επιλογή των κατάλληλων μέτρων αντιμετώπισης των επιπτώσεων της μόλυνσης στα ύδατα κολύμβησης και επιτρέπει την αποτελεσματικότερη διαχείριση των αντίστοιχων πόρων.

Διαδραστικός χάρτης ακτών στην Ελλάδα: Ποιότητα υδάτων – Αποτελέσματα Δειγματοληψίας

Στον ιστότοπο για το Μητρώο Ταυτοτήτων των υδάτων κολύμβησης της Ελλάδας μπορεί ο καθένας να εντοπίσει την παραλία που τον ενδιαφέρει και να πληροφορηθεί αναλυτικά τι έδειξαν οι αναλύσεις της θαλάσσιας περιοχής.

0105

0205

0305

0405

0505

Πατήστε ΕΔΩ για άμεση διάδραση και συγκεκριμένες πληροφορίες για την παραλία/ακτή που σας ενδιαφέρει.

Σημείωση: Στο πλαίσιο «Επιλογές Χάρτη», επιλέξτε το «Όρια Ακτών» για να δείτε τη γεωγραφική κατανομή των 1.700 ελεγχόμενων παραλιών του Μητρώου Ταυτοτήτων.

Με ποια μεθοδολογία πραγματοποιήθηκε η ομαδοποίηση των σημείων παρακολούθησης;

Παρακολουθούνται συστηματικά, κυρίως οι ακτές που συγκεντρώνουν σημαντικό αριθμό λουομένων και οι ακτές που είτε παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από κάθε άποψη (αναπτυξιακό, αισθητικό, τουριστικό, περιβαλλοντικό κ.λπ.), είτε δέχονται έντονες περιβαλλοντικές πιέσεις.

Η ομαδοποίηση των σημείων για τον προσδιορισμό του αριθμού των ακτών έγινε με τις ακόλουθες αρχές:

1. Συνεχόμενα ύδατα: Ενοποιήθηκαν σημεία παρακολούθησης που ανήκουν σε συνεχόμενα ύδατα. Τα σημεία παρακολούθησης που ανήκουν σε διαφορετικούς κόλπους αντιστοιχούν σε διαφορετικές ακτές.
2. Λεκάνη απορροής: Τα σημεία παρακολούθησης που ομαδοποιούνται ανήκουν στην ίδια λεκάνη απορροής με βάση τις ορεινές λεκάνες απορροής πρώτης τάξης. Η αρχή αυτή εξασφαλίζει ομοιογένεια στις πιέσεις που δέχεται μια ακτή με βάση τις χρήσεις γης της ευρύτερης περιοχής.
3. Διοικητική υπαγωγή: Τα σημεία παρακολούθησης που ομαδοποιούνται ανήκουν στον ίδιο Δήμο με βάση τη νέα διοικητική διαίρεση της χώρας (Ν. 3852/2010 - πρόγραμμα Καλλικράτης).
4. Ταξινόμηση σημείων παρακολούθησης: Τα σημεία παρακολούθησης που ομαδοποιούνται έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά αναφορικά με την ποιότητά τους, όπως αυτή προκύπτει με βάση την ταξινόμηση των σημείων παρακολούθησης του 2010, η οποία βασίζεται στις μετρήσεις των 4 τελευταίων ετών

Παραλλήλως, δημιουργήθηκαν τα πολύγωνα των ορίων των κολυμβητικών ακτών. Για κάθε ακτή δημιουργήθηκε ένα διανυσματικό πολυγωνικό αρχείο που περιλαμβάνει τη χερσαία και τη θαλάσσια περιοχή στην οποία συγκεντρώνεται η πλειοψηφία των λουομένων. Το όριο του πολυγώνου στη χερσαία ζώνη καλύπτει τη διαφαινόμενη από το χαρτογραφικό υπόβαθρο ακτή (περιοχή εξυπηρέτησης των λουομένων, εξαιρουμένων χώρων στάθμευσης και εξυπηρέτησης του κοινού), ενώ εντός της θαλάσσιας περιοχής αντιστοιχεί στην ισοβαθή των 5 μέτρων.

Κάθε πότε αναθεωρείται η ταυτότητα της κάθε παραλίας;

Η ταυτότητα των υδάτων κολύμβησης επανεξετάζεται σε περίπτωση υδάτων κολύμβησης «καλής», «επαρκούς» ή «ανεπαρκούς» ποιότητας για τον έλεγχο διαφόρων παραμέτρων και επικαιροποιείται εάν απαιτείται.

Η συχνότητα και η έκταση της επανεξέτασης καθορίζονται ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της ρύπανσης. Ωστόσο, η επανεξέταση διενεργείται με τη συχνότητα που ορίζεται στο ακόλουθο χρονοδιάγραμμα:

Σε περίπτωση υδάτων κολύμβησης που είχαν ταξινομηθεί προηγουμένως ως «εξαιρετικής ποιότητας», η ταυτότητα των υδάτων κολύμβησης πρέπει να επανεξετάζεται και, ενδεχομένως, να επικαιροποιείται, μόνον εφόσον η ταξινόμηση μετατρέπεται σε «καλής ποιότητας», «επαρκούς ποιότητας» ή «ανεπαρκούς ποιότητας».

Η ταυτότητα των υδάτων κολύμβησης επανεξετάζεται και σε περίπτωση σημαντικών δομικών έργων ή σημαντικών μετατροπών σε έργα υποδομής σε περιοχές που γειτνιάζουν με τα εκάστοτε ύδατα κολύμβησης, ως αποτέλεσμα των οποίων θα μπορούσε να επηρεαστεί η ποιότητα και συνεπώς η ταξινόμηση των υδάτων κολύμβησης και καθίσταται επίκαιρη πριν την έναρξη της επόμενης κολυμβητικής περιόδου.

Ποιες είναι οι παρακολουθούμενες παράμετροι;

Οι μικροβιολογικές παράμετροι που παρακολουθούνται είναι για:

• Εντερόκοκκους - Intestinal enterococci (cfu/100 ml) και
• Κολοβακτηρίδια - Escherichia coli (cfu/100 ml)

Οι οπτικά παρακολουθούμενες παράμετροι είναι:

• κατάλοιπα πίσσας
• γυαλιά
• πλαστικά
• καουτσούκ
• οποιαδήποτε άλλα απορρίμματα

Σκοπός της οπτικής παρακολούθησης είναι ο έλεγχος της παρουσίας ρύπων, ώστε όταν εντοπισθεί τέτοια ρύπανση, να ληφθούν κατάλληλα διαχειριστικά μέτρα συμπεριλαμβανομένης και της ενημέρωσης του κοινού.

Ποια είναι η στατιστική επεξεργασία για την κατάταξη;

Τα ύδατα κολύμβησης αξιολογούνται και ταξινομούνται σε 4 κατηγορίες ως ακολούθως:

1. Ανεπαρκής ποιότητα

Τα ύδατα κολύμβησης ταξινομούνται ως ύδατα «ανεπαρκούς ποιότητας» εάν, στο σύνολο των ποιοτικών δεδομένων για τα ύδατα κολύμβησης για την τελευταία περίοδο αξιολόγησης, οι τιμές εκατοστημορίου2 των μικροβιολογικών απαριθμήσεων είναι χειρότερες από τις τιμές «επαρκούς ποιότητας» των κατωτέρω Πινάκων, δηλαδή:

Για τα εσωτερικά ύδατα (όρια συγκέντρωσης για την ποιοτική ταξινόμηση των εσωτερικών υδάτων)

Για τα παράκτια ύδατα και τα μεταβατικά ύδατα (όρια συγκέντρωσης για την ποιοτική ταξινόμηση των παράκτιων και μεταβατικών υδάτων)

2. Επαρκής ποιότητα

Τα ύδατα κολύμβησης ταξινομούνται ως ύδατα «επαρκούς ποιότητας»:

1. εάν, στο σύνολο των ποιοτικών δεδομένων για τα ύδατα κολύμβησης για την τελευταία περίοδο αξιολόγησης, οι τιμές εκατοστημορίου2 των μικροβιολογικών απαριθμήσεων είναι ίσες ή καλύτερες από τις τιμές «επαρκούς ποιότητας» των ανωτέρω Πινάκων και
2. εάν τα ύδατα κολύμβησης υπόκεινται σε βραχυπρόθεσμα περιστατικά ρύπανσης, με την προϋπόθεση ότι:

• α) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν επιτήρηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθησης, με σκοπό να προλαμβάνεται η έκθεση των λουομένων μέσω προειδοποίησης ή, όπου απαιτείται, απαγόρευσης της κολύμβησης,
• β) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα για την πρόληψη, μείωση ή εξάλειψη των αιτιών ρύπανσης, και
• γ) ο αριθμός των δειγμάτων που αγνοήθηκαν σύμφωνα με την παράγραφο 6, του άρθρου 3 της Οδηγίας 2006/7/ΕΚ, λόγω βραχυπρόθεσμης ρύπανσης κατά την τελευταία περίοδο αξιολόγησης , δεν υπερβαίνει το 15% του συνολικού αριθμού δειγμάτων που προβλέπονται στο χρονοδιάγραμμα παρακολούθησης της περιόδου αυτής ή ένα δείγμα ανά κολυμβητική περίοδο, αναλόγως με το ποιο είναι μεγαλύτερο.

3. Καλή ποιότητα

Τα ύδατα κολύμβησης ταξινομούνται ως ύδατα «καλής ποιότητας»:

1. εάν, στο σύνολο των ποιοτικών δεδομένων για τα ύδατα κολύμβησης για την τελευταία περίοδο αξιολόγησης , οι τιμές εκατοστημορίου των μικροβιολογικών απαριθμήσεων είναι ίσες ή καλύτερες από τις τιμές «καλής ποιότητας» των ανωτέρω Πινάκων και
2. εάν τα ύδατα κολύμβησης υπόκεινται σε βραχυπρόθεσμα περιστατικά ρύπανσης, με την προϋπόθεση ότι:

• α) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν επιτήρηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθησης, με σκοπό να προλαμβάνεται η έκθεση των λουομένων μέσω προειδοποίησης ή, όπου απαιτείται, απαγόρευσης της κολύμβησης,
• β) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα για την πρόληψη, μείωση ή εξάλειψη των αιτιών ρύπανσης, και
• γ) ο αριθμός των δειγμάτων που αγνοήθηκαν λόγω βραχυπρόθεσμης ρύπανσης κατά την τελευταία περίοδο αξιολόγησης, δεν υπερβαίνει το 15 % του συνολικού αριθμού δειγμάτων που προβλέπονται στο χρονοδιάγραμμα παρακολούθησης της περιόδου αυτής, ή ένα δείγμα ανά κολυμβητική περίοδο, αναλόγως του ποιο είναι μεγαλύτερο.

4. Εξαιρετική ποιότητα

Τα ύδατα κολύμβησης ταξινομούνται ως ύδατα «εξαιρετικής ποιότητας»:

1. εάν, στο σύνολο των ποιοτικών δεδομένων για τα ύδατα κολύμβησης για την τελευταία περίοδο αξιολόγησης1, οι τιμές εκατοστημορίου των μικροβιολογικών απαριθμήσεων είναι ίσες ή καλύτερες4 από τις τιμές «εξαιρετικής ποιότητας» των ανωτέρω Πινάκων και
2. εάν τα ύδατα κολύμβησης υπόκεινται σε βραχυπρόθεσμα περιστατικά ρύπανσης, με την προϋπόθεση ότι:

• α) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν επιτήρηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθησης, με σκοπό να προλαμβάνεται η έκθεση των λουομένων μέσω προειδοποίησης ή, όπου απαιτείται, απαγόρευσης της κολύμβησης,
• β) λαμβάνονται επαρκή διαχειριστικά μέτρα για την πρόληψη, μείωση ή εξάλειψη των αιτιών ρύπανσης, και
• γ) αριθμός των δειγμάτων που αγνοήθηκαν λόγω βραχυπρόθεσμης ρύπανσης κατά την τελευταία περίοδο αξιολόγησης, δεν υπερβαίνει το 15 % του συνολικού αριθμού δειγμάτων που προβλέπονται στο χρονοδιάγραμμα παρακολούθησης της περιόδου αυτής, ή ένα δείγμα ανά κολυμβητική περίοδο, αναλόγως με το ποιο είναι μεγαλύτερο.

Το σύνολο των ποιοτικών δεδομένων για τα ύδατα κολύμβησης που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης περιλαμβάνει πάντοτε 16 τουλάχιστον δείγματα, ή, σε ειδικές περιστάσεις, 12 δείγματα.

Πηγή: bathingwaterprofiles.gr