Πειραματικό φάρμακο «αντιστρέφει» τη γήρανση: Έξι βιολογικά «ρολόγια» γύρισαν 4 χρόνια πίσω
Ένα υπό δοκιμή φάρμακο, το οποίο αναπτύχθηκε με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης για μια σπάνια μορφή πνευμονοπάθειας, φαίνεται πως μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση.
Snapshot
- Ένα πειραματικό φάρμακο που αναπτύχθηκε με Τεχνητή Νοημοσύνη για την ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση επιβράδυνε τη γήρανση μειώνοντας έξι βιοδείκτες γήρανσης σε ασθενείς.
- Η κλινική δοκιμή σε 43 ασθενείς έδειξε μείωση της βιολογικής ηλικίας έως 3-4 χρόνια, με μέγιστη αντιστροφή που έφτασε και τα 6 χρόνια σε ορισμένα βιολογικά «ρολόγια».
- Το φάρμακο βελτίωσε σημαντικά τη λειτουργία των πνευμόνων, αλλά οι αντιγηραντικές του επιδράσεις φαίνεται να λειτουργούν ανεξάρτητα από τα οφέλη στην αναπνευστική λειτουργία.
- Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η μελέτη είχε περιορισμένο δείγμα και αφορά μόνο ασθενείς με πνευμονική ίνωση, ενώ τα βιολογικά ρολόγια δεν είναι ακόμη πλήρως αξιοποιήσιμα ή αξιόπιστα.
Ένα υπό δοκιμή φάρμακο, το οποίο αναπτύχθηκε με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης για μια σπάνια μορφή πνευμονοπάθειας, φαίνεται πως μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση.
Το φάρμακο ανέπτυξε μια εταιρεία βιοτεχνολογίας με έδρα τη Σαγκάη, χρησιμοποιώντας Τεχνητή Νοημοσύνη για τη σχεδίαση της μοριακής δομής του φαρμάκου. Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν χθες, Δευτέρα (07/09/2026) στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Biotechnology» και δείχνουν ότι το φάρμακο μείωσε έξι βιοδείκτες της γήρανσης που μετρήθηκαν με 6 βιολογικά «ρολόγια», παρέχοντας μια οδό μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης να εκτιμηθεί η νοσηρότητα και η θνησιμότητα ενός ατόμου.
Το «Αλτσχάιμερ των πνευμόνων»
Το φάρμακο βρίσκεται υπό κλινική δοκιμή ως θεραπεία της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης, μιας χρόνιας, προοδευτικής και μη αναστρέψιμης πάθησης των πνευμόνων, άγνωστης αιτιολογίας, που προκαλεί ουλές στους ιστούς και δυσκολεύει την αναπνοή. Η νόσος-που αποκαλείται επίσης «Αλτσχάιμερ των πνευμόνων»- προκαλεί πάχυνση και δημιουργεί ουλές στον πνευμονικό ιστό, μειώνοντας την ικανότητά του να μεταφέρει οξυγόνο στην κυκλοφορία του αίματος. Η πάθηση μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο, ακόμη και μέσα σε λίγα χρόνια.
Η κλινική δοκιμή έδειξε ότι το πειραματικό φάρμακό μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την χωρητικότητα αέρα των πνευμόνων σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση. Ο δεύτερος στόχος της δοκιμής, ήταν να παρατείνει το προσδόκιμο ζωής των ασθενών και από εδώ προέκυψαν οι ενδείξεις ότι ενδεχομένως θα μπορούσε να επιβραδύνει τη διαδικασία της γήρανσης.
Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν έξι βιολογικά «ρολόγια», ώστε οι επιστήμονες να μετρήσουν τους δείκτες γήρανσης στους ασθενείς, πριν και μετά τη θεραπεία με το φάρμακο. Και στα 43 άτομα που συμμετείχαν στη δοκιμή, τα «ρολόγια» -τα οποία προσπαθούν να προβλέψουν την ηλικία ενός ανθρώπου με βάση μετρήσεις που δείχνουν πόσο καλά λειτουργούν τα κύτταρα, οι ιστοί και τα όργανά του- έδειξαν σημαντική μείωση της προβλεπόμενης ηλικίας, μετά τη λήψη του φαρμάκου επί 12 εβδομάδες.
Ένδειξη βιολογικής αναζωογόνησης
Συγκεκριμένα, η ερευνητική ομάδα εφάρμοσε έξι ανεξάρτητα αναπτυγμένα πρωτεωμικά «ρολόγια» γήρανσης. Παρά το γεγονός ότι βασίζονται σε διαφορετικές μεθοδολογίες, και τα έξι ρολόγια έδειξαν τάση αντιστροφής της βιολογικής ηλικίας στους ασθενείς που έλαβαν το φάρμακο, σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε placebo. Η μέγιστη επίδραση παρατηρήθηκε την 4η εβδομάδα στους συμμετέχοντες που έλαβαν 30 mg δύο φορές ημερησίως, με περίπου 3–4 χρόνια αντιστροφής της βιολογικής ηλικίας και έως και 6 χρόνια, σύμφωνα με ένα από τα συγκεκριμένα ρολόγια γήρανσης. Η μελέτη έδειξε ότι οι αντιγηραντικές επιδράσεις του φαρμάκου λειτουργούν εν μέρει ανεξάρτητα από τα οφέλη του στην αναπνευστική λειτουργία. Για παράδειγμα, η δόση που συνδεόταν με τη μεγαλύτερη βελτίωση της πνευμονικής λειτουργίας διέφερε από εκείνη που παρήγαγε το ισχυρότερο σήμα αντιστροφής της ηλικίας. Αυτό υποδηλώνει ότι η δράση του φαρμάκου κατά της γήρανσης δεν αποτελούσε απλώς δευτερογενή συνέπεια της βελτίωσης της νόσου. Η συστηματική αυτή επίδραση επιβεβαιώθηκε μέσω περαιτέρω συγκρίσεων με 55.319 προφίλ από τη βάση δεδομένων UK Biobank, οι οποίες έδειξαν ότι το φάρμακο αντέστρεφε άμεσα τις τυπικές μεταβολές στην έκφραση των πρωτεϊνών που σχετίζονται με την ηλικία.
Με απλά λόγια, οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος από τα 42 άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη και μέτρησαν χιλιάδες πρωτεΐνες στο αίμα, οι οποίες αυξάνονται ή μειώνονται με την ηλικία. Στη συγκεκριμένη μελέτη, και τα έξι «ρολόγια» έδειξαν προς την ίδια κατεύθυνση. Δηλαδή, μετά τη θεραπεία, το προφίλ των πρωτεϊνών στο αίμα έμοιαζε περισσότερο με αυτό νεότερων ανθρώπων. Το ισχυρότερο αποτέλεσμα παρατηρήθηκε περίπου στην 4η εβδομάδα της θεραπείας, με δόση 30 mg δύο φορές την ημέρα. Τα μοντέλα υπολόγισαν περίπου 3–4 χρόνια «αντιστροφής» της βιολογικής ηλικίας, ενώ ένα από τα ρολόγια έφτασε περίπου στα 6 χρόνια. Η «αντιστροφή» αυτή, είναι πιο πολύ ένδειξη βιολογικής αναζωογόνησης και δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το σώμα έχει γίνει 4 χρόνια νεότερο.
Τα «ρολόγια γήρανσης»
Η πρόσφατη άνοδος των «βιολογικών ρολογιών γήρανσης» έχει συμβάλει στη μετατόπιση της έρευνας από τις βραχυπρόθεσμες θεραπείες προς τη μακροζωία. Τα μοντέλα αυτά εκτιμούν πόσο γρήγορα γηράσκει ο οργανισμός ενός ανθρώπου, ακόμα και πόσο γρήγορα γηράσκουν μεμονωμένα όργανα, σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα. Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να διαφωνούν σχετικά με το πόσες πραγματικά χρήσιμες πληροφορίες μπορούν να παρέχουν αυτά τα μοντέλα.
«Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που δείχνει ξεκάθαρα, ότι η εκτιμώμενη βιολογική ηλικία μπορεί να μειωθεί» δήλωσε ο καθηγητής του Χάρβαρντ, Βάντιμ Γκλάντισεβ, ο οποίος συμμετείχε στην ανάπτυξη ενός από αυτά τα έξι «βιολογικά ρολόγια». Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η μελέτη έχει πολλούς περιορισμούς, επισημαίνοντας ότι το δείγμα ήταν μικρό και ότι τα «ρολόγια γήρανσης» δεν είναι πάντοτε αξιόπιστα. Το σημαντικότερο σημείο είναι ότι το εν λόγω πειραματικό φάρμακο δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε υγιείς ασθενείς, καθώς η εταιρεία πραγματοποίησε την κλινική δοκιμή αποκλειστικά σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση, επομένως τα αποτελέσματα ενδέχεται να αφορούν μόνο άτομα με τη συγκεκριμένη πάθηση.
Άλλοι ερευνητές, πάντως, πιστεύουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για μελλοντικές έρευνες σχετικά με τη μακροζωία, με τη χρήση ενός πλαισίου για την κλιμακούμενη ενσωμάτωση παραμέτρων της γήρανσης στην ανάπτυξη φαρμάκων, που στοχεύουν συγκεκριμένες ασθένειες.
(Με πληροφορίες από New York Times, Nature Biotechnology, News-medical.net)
