«Smashed»: Το πρόγραμμα του υπουργείου Υγείας και της Diageo για ανηλίκους «καθαρούς» από αλκοόλ

Στο Υπόγειο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» παρουσιάστηκε επίσημα το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Smashed» της Diageo που γίνεται σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας, σε μια περίοδο που η συζήτηση για την κατανάλωση αλκοόλ από ανηλίκους επιστρέφει στο δημόσιο πεδίο.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε εφήβους 13-17 ετών και στηρίζεται στη δραματοποιημένη εκπαίδευση, με στόχο να μετατρέψει την πρόληψη από θεωρία σε εμπειρία.

Η παρουσίαση έγινε με φόντο και τα ανησυχητικά στοιχεία που αναφέρθηκαν στην εκδήλωση, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα βρίσκεται στην 4η θέση της σχετικής λίστας, με 59% των ανηλίκων να έχουν δοκιμάσει αλκοόλ. Το στοιχείο αυτό ανέδειξε τη βαρύτητα του προβλήματος και την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, ειδικά σε μια ηλικιακή ομάδα που βρίσκεται ακόμη στη φάση της διαμόρφωσης συμπεριφορών και προτύπων.

Η λογική του προγράμματος

Το «Smashed» δεν είναι μια συνηθισμένη σχολική ενημέρωση. Η φιλοσοφία του βασίζεται στη θεατρική αφήγηση και στη συμμετοχή των μαθητών, οι οποίοι παρακολουθούν την ιστορία τριών νέων και τις συνέπειες που έχει το αλκοόλ στη ζωή τους, ενώ στη συνέχεια καλούνται να τοποθετηθούν οι ίδιοι πάνω στο δίλημμα.

Η Diageo παρουσιάζει το πρόγραμμα ως διεθνή πρωτοβουλία υπεύθυνης κατανάλωσης, η οποία λειτουργεί εδώ και χρόνια και έχει εξελιχθεί ώστε να φτάνει σε ακόμη περισσότερους νέους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, το «Smashed» έχει στόχο να εκπαιδεύσει 10 εκατομμύρια παιδιά, ενώ ήδη έχει επεκταθεί σε 40 χώρες.

Στην ψηφιακή του μορφή, το πρόγραμμα συνοδεύεται και από εκπαιδευτικό υλικό για μαθητές και εκπαιδευτικούς, με θεματικές όπως η κοινωνική πίεση, η λήψη αποφάσεων, οι λόγοι που οδηγούν τους εφήβους στο αλκοόλ και το πού μπορούν να ζητήσουν βοήθεια. Η Diageo το εντάσσει ρητά στη στρατηγική της για την πρόληψη της κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους και τη μείωση της σχετικής βλάβης.

Από τον Φεβρουάριο του 2025 μάλιστα, το πρόγραμμα παρουσιάζεται ζωντανά στα σχολεία, από εξειδικευμένη ομάδα ηθοποιών.

Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας της παράστασης

Η Εφη Μπούρα, Διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων της Diageo, έδωσε το στίγμα της πρωτοβουλίας με σαφή αναφορά στην ανάγκη συνεργασίας όλων των κρίκων της αλυσίδας. «Πρέπει να κινηθούμε ολιστικά με θεσμικές παρεμβάσεις, εκπαίδευση που να κατανοούν οι νέοι και υποστήριξη από την οικογένεια», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η πρόληψη δεν μπορεί να στηρίζεται σε ένα μόνο εργαλείο.

Η ίδια περιέγραψε το «Smashed» ως ένα πρόγραμμα που γεννήθηκε από τη σύνδεση θεάτρου και εκπαίδευσης. «Το Smashed είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2021 κι αποτελεί τη δραματοποιημένη εκπαίδευση κι ενεργή μάθηση για τους νέους 13-17 ετών και το μετατρέπει σε εμπειρία», είπε χαρακτηριστικά, δίνοντας έμφαση στο βιωματικό στοιχείο.

Αναφερόμενη στην κλίμακα της δράσης, πρόσθεσε ότι «γίνεται σε 40 χώρες και μέχρι το 2027 θα ξεπεραστεί ο στόχος της εκπαίδευσης 10 εκατομμυρίων παιδιών». Παράλληλα εξήγησε πως οι μαθητές παρακολουθούν «την εμπειρία 3 νέων και τι επιπτώσεις έχει το αλκοόλ στη ζωή τους», πριν κληθούν να αναρωτηθούν τι θα έκαναν οι ίδιοι στη θέση τους.

Η κυρία Μπούρα στάθηκε επίσης στον παιδαγωγικό χαρακτήρα της παράστασης. Όπως τόνισε, το πρόγραμμα δεν λειτουργεί ως κήρυγμα, αλλά ως αφορμή για σκέψη και συζήτηση. «Η παράσταση δεν υποδεικνύει, αλλά δημιουργεί χώρο μάθησης για να κατανοήσουν οι μαθητές και να λάβουν συνειδητές αποφάσεις», ανέφερε, εξηγώντας ότι μέσα από τη διαδικασία τα παιδιά μπορούν να μάθουν πώς να λένε «όχι» όταν πιέζονται από τους φίλους τους και πώς να ζητούν βοήθεια.

Τα αποτελέσματα του προγράμματος, στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, είναι εντυπωσιακά, με χιλιάδες μαθητές, να έχουν λάβει το «μήνυμα»:

Η θέση της Πολιτείας

Η Δρ. Φωτεινή Κουλούρη, Γενική Διευθύντρια Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής, έδωσε έμφαση στη σημασία της πρόληψης για τη δημόσια υγεία και στη σύνδεσή της με την προστασία της ψυχικής ισορροπίας των νέων. «Το θέατρο λειτουργεί λυτρωτικά για την ψυχή», σημείωσε, αναγνωρίζοντας στην καλλιτεχνική προσέγγιση έναν ρόλο που υπερβαίνει την απλή ενημέρωση.

Η ίδια τόνισε ότι «η πρόληψη για το υπουργείο Υγείας είναι πολύ σημαντική», αναφερόμενη στον πρόσφατο νόμο για την απαγόρευση της κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους. «Δεν αρκεί να ενημερώνουμε τους νέους, πρέπει και να τους ενδυναμώνουμε ώστε να παίρνουν συνειδητές αποφάσεις», είπε, περιγράφοντας μια πολιτική που δεν περιορίζεται στην καταστολή αλλά επιδιώκει αλλαγή συμπεριφοράς.

Σε μια παρέμβαση που έδωσε και τεχνολογική διάσταση στη συζήτηση, πρόσθεσε ότι «η τεχνητή νοημοσύνη είναι μέρος της λύσης αρκεί να σέβεται τις αρχές της δημόσιας υγείας». Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι ανήλικοι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «χρήστες» και ότι, αν η κοινωνία καθυστερήσει να δράσει, το πρόβλημα περνά στις επόμενες γενιές. «Πλέον έχουμε τη γνώση και τα εργαλεία για να προστατέψουμε τους νέους κι αυτό είναι προτεραιότητα», υπογράμμισε.

Το «καμπανάκι» από τον Θάνο Ασκητή

Ο Θάνος Ασκητής, μιλώντας στο Newsbomb, έδωσε μια ιδιαίτερα σκληρή αποτύπωση της ψυχολογικής πλευράς του ζητήματος. «Το αλκοόλ δίνει βία γιατί υπάρχει θυμός, υπάρχει κατάθλιψη, αίσθημα διέξοδου», είπε, περιγράφοντας πώς η εφηβεία και οι εσωτερικές πιέσεις μπορούν να συναντηθούν με την κατανάλωση αλκοόλ.

Ο ίδιος έθεσε στο επίκεντρο και τη δυναμική της παρέας. «Επιθετικότητα στην ανάγκη να είναι δυνατός. Και ευθύνη συμμορίας. Συμβαίνει μέσα στην ομάδα της συμμορίας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις ο ανήλικος δεν αναζητά μόνο το ποτό, αλλά και την αποδοχή μέσα σε ένα πλαίσιο ομάδας που ενισχύει την παραβατικότητα.

Σε άλλο σημείο, ο κ. Ασκητής συνέδεσε το αλκοόλ με την κλιμάκωση της ψυχικής επιβάρυνσης. «Γιατί το αλκοόλ σου δημιουργεί στον εγκέφαλο την επιθετικότητα της βίας ως δικαιωματισμό», σημείωσε, ενώ πρόσθεσε πως το φαινόμενο αυτό δεν μένει εκεί, αλλά «δημιουργεί σοβαρά προβλήματα ψυχής υγείας» και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε χρήση άλλων ουσιών.

Η καταληκτική του προειδοποίηση ήταν από τις πιο βαριές φράσεις της εκδήλωσης: «Θα γίνει βλάβη στον εγκέφαλο», είπε, προσθέτοντας ότι η πορεία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια ψυχική ασθένεια, φαρμακευτική εξάρτηση, αδυναμία κοινωνικής σύνδεσης και, τελικά, σε πρόωρο θάνατο.

Γιατί έχει σημασία

Η παρουσίαση του «Smashed» δείχνει ότι η συζήτηση για το αλκοόλ στους ανηλίκους περνά πλέον από το επίπεδο της διαπίστωσης στο επίπεδο της παρέμβασης. Το πρόγραμμα επιχειρεί να μιλήσει στη γλώσσα των εφήβων, να τους εμπλέξει συναισθηματικά και να τους δώσει εργαλεία για να αντισταθούν στην πίεση της παρέας και να ζητήσουν βοήθεια όταν τη χρειάζονται.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία που αναφέρθηκαν για την Ελλάδα και η δημόσια ανησυχία γύρω από την πρόσβαση των ανηλίκων στο αλκοόλ δείχνουν ότι τέτοιες δράσεις δύσκολα μπορούν να μείνουν σε συμβολικό επίπεδο. Το ζητούμενο, όπως φάνηκε και από την εκδήλωση, είναι να συνδυαστούν η πρόληψη, η εκπαίδευση, ο έλεγχος και η οικογενειακή στήριξη σε ένα ενιαίο πλαίσιο προστασίας των νέων.