Συνδυαστική θεραπεία με χάπι «εξαφάνισε τον καρκίνο παγκρέατος» σε κλινική δοκιμή
Σε 5 ασθενείς με ήδη μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν έδειξαν πλέον όγκους. Πρόκειται για ένα σημείο καμπής στην αντιμετώπιση ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους;
Στο πλαίσιο μιας μικρής μελέτης που εξέτασε τον συνδυασμό του φαρμάκου δαραξονρασίμπη (daraxonrasib) με χημειοθεραπεία, 5 άτομα με καρκίνο του παγκρέατος, ο οποίος είχε εξαπλωθεί σε άλλα όργανα, δεν εμφάνισαν ανιχνεύσιμους όγκους στις απεικονιστικές εξετάσεις τους.
Το εύρημα αυτό είναι ενθαρρυντικό, ωστόσο δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς έχουν θεραπευτεί, ούτε αποδεικνύει ότι ο εν λόγω συνδυασμός είναι αποτελεσματικότερος από τη χημειοθεραπεία και μόνο.
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα δεύτερο, πιο τεκμηριωμένο εύρημα. Το φάρμακο δαραξονρασίμπη βρέθηκε να βελτιώνει την επιβίωση σε μια πολύ μεγαλύτερη κλινική δοκιμή, στην οποία συμμετείχαν ασθενείς που είχαν ήδη λάβει προηγούμενη θεραπεία.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές εξελίξεις, που αφορούν ασθενείς σε διαφορετικά στάδια της θεραπευτικής τους πορείας.
Τι συνέβη στη νέα κλινική δοκιμή
Μόλις σήμερα, ερευνητές παρουσίασαν επικαιροποιημένα αποτελέσματα, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από την κατασκευάστρια εταιρεία, από μια μελέτη πρώιμου σταδίου. Στην μελέτη συμμετείχαν 61 άτομα με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος (τη συχνότερη μορφή καρκίνου του παγκρέατος) σε στάδιο κατά το οποίο η νόσος είχε εξαπλωθεί πέραν του παγκρέατος. Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν είχε λάβει προηγουμένως θεραπεία για την μεταστατική νόσο.
Κάθε ασθενής έλαβε δαραξονρασίμπη (σε μορφή καθημερινού χαπιού), σε συνδυασμό με δύο χημειοθεραπευτικά φάρμακα.
| Ευρήματα στους 61 ασθενείς | Τι σημαίνει | Τι ΔΕΝ σημαίνει |
| Σε 37 ασθενείς (61%), οι όγκοι συρρικνώθηκαν ή κατέστησαν μη ανιχνεύσιμοι | Ο συνδυασμός θεραπειών έδειξε δράση κατά του καρκίνου | Δεν προκύπτει σε ποιον βαθμό η δαραξονρασίμπη προσέφερε επιπλέον όφελος σε σχέση με τη χημειοθεραπεία |
| Σε 5 από αυτούς τους 37 ασθενείς, δεν ανιχνεύθηκαν όγκοι στις απεικονιστικές εξετάσεις | Οι γιατροί δεν μπορούσαν πλέον να εντοπίσουν μετρήσιμο καρκίνο στις εν λόγω εξετάσεις | Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαλείφθηκαν όλα τα καρκινικά κύτταρα ή ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς θεραπεύτηκαν |
| Σε 55 ασθενείς (90%), επιτεύχθηκε έλεγχος της νόσου | Οι όγκοι τους συρρικνώθηκαν, εξαφανίστηκαν από τις απεικονιστικές εξετάσεις ή παρέμειναν σταθεροί για κάποιο χρονικό διάστημα | Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος εξαφανίστηκε στο 90% των ασθενών |
| Το διάμεσο χρονικό διάστημα μέχρι την εξέλιξη της νόσου ή τον θάνατο ήταν 12,8 μήνες | Μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο, οι μισοί από τους ασθενείς είχαν παρουσιάσει μία από αυτές τις δύο εκβάσεις | Δεν πρόκειται για τη διάμεση συνολική επιβίωση, ούτε αποτελεί απόδειξη βελτίωσης σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία |
Οι ερευνητές εκτίμησαν επίσης ότι περίπου το 77% των ασθενών ήταν εν ζωή 12 μήνες μετά την έναρξη της θεραπείας. Το στοιχείο αυτό είναι ενθαρρυντικό, ωστόσο, ελλείψει μιας ομάδας, που να λαμβάνει μόνο χημειοθεραπεία υπό τις ίδιες συνθήκες μελέτης, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί πλεονέκτημα ως προς την επιβίωση.
Γιατί οι 5 «καθαρές» απεικονιστικές εξετάσεις ΔΕΝ αποτελούν απόδειξη ίασης;
Μια απεικονιστική εξέταση μπορεί να μην δείχνει ανιχνεύσιμο όγκο, ακόμη και όταν παραμένουν μικροσκοπικά καρκινικά κύτταρα. Οι γιατροί ονομάζουν αυτό το φαινόμενο «πλήρη ανταπόκριση» (complete response) στην απεικόνιση, αλλά δεν το ταυτίζουν αυτόματα με την ίαση. Ο καρκίνος ενδέχεται να επανεμφανιστεί αργότερα.
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι και οι 61 συμμετέχοντες έλαβαν δαραξονρασίμπη σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία. Καθώς δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης, οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να προσδιορίσουν αν η προσθήκη της δαραξονρασίμπης βελτιώνει τα αποτελέσματα που θα είχαν επιτύχει οι ασθενείς μόνο με χημειοθεραπεία. Οι συγκρίσεις με παλαιότερες μελέτες δεν είναι επαρκώς αξιόπιστες, για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα.
Μια εν εξελίξει διεθνής τυχαιοποιημένη μελέτη, η RASolute 303, συγκρίνει επί του παρόντος τη χορήγηση δαραξονρασίμπης ως μονοθεραπεία, τον συνδυασμό θεραπειών και τη χημειοθεραπεία ως μονοθεραπεία, σε άτομα που ξεκινούν θεραπεία για μεταστατική νόσο. Απαιτούνται τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης, προτού ο συνδυασμός θεωρηθεί μια αποδεδειγμένη θεραπεία πρώτης γραμμής.
Τι έχει επιτύχει ήδη η δαραξονρασίμπη;
Εδώ τα στοιχεία είναι πιο ισχυρά, αλλά οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Στην κλινική μελέτη RASolute 302 500 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, η νόσος των οποίων είχε επιδεινωθεί μετά από προηγούμενη θεραπεία, κατανεμήθηκαν τυχαία ώστε να λάβουν είτε δαραξονρασίμπη ως μονοθεραπεία είτε κάποιο άλλο θεραπευτικό σχήμα χημειοθεραπείας.
Η πρώτη δημοσιευμένη ανάλυση έδειξε διάμεση συνολική επιβίωση 13,2 μηνών με τη δαραξονρασίμπη, έναντι 6,7 μηνών με τη χημειοθεραπεία. Μια επικαιροποιημένη ανάλυση, η οποία περιλαμβάνεται στα ευρωπαϊκά ρυθμιστικά έγγραφα και βασίζεται σε μακρύτερη περίοδο παρακολούθησης, έδειξε 12,4 μήνες έναντι 6,7 μηνών. Η εκτίμηση μεταβλήθηκε καθώς συγκεντρώθηκαν περισσότερα δεδομένα, ωστόσο το όφελος σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία παρέμεινε.
Ως «διάμεση επιβίωση» ορίζεται το χρονικό σημείο κατά το οποίο έχει αποβιώσει το ήμισυ των ατόμων μιας ομάδας μελέτης. Ο δείκτης αυτός δεν μπορεί να προβλέψει πόσο θα ζήσει ένα συγκεκριμένο άτομο, ούτε σημαίνει ότι το φάρμακο εγγυάται επιπλέον έξι μήνες ζωής.
H δαραξονρασίμπη δρα στις πρωτεΐνες RAS, οι οποίες συμβάλλουν στην μεταφορά σημάτων, που δίνουν εντολή στα κύτταρα να αναπτυχθούν. Σε πολλές περιπτώσεις καρκίνου του παγκρέατος, αλλοιώσεις που επηρεάζουν αυτές τις πρωτεΐνες έχουν ως αποτέλεσμα το σήμα ανάπτυξης να παραμένει διαρκώς ενεργοποιημένο. Το φάρμακο έχει σχεδιαστεί ώστε να παρεμβαίνει σε αυτήν τη διαδικασία.
Πρόκειται για έναν νέο τρόπο αντιμετώπισης του καρκίνου, χωρίς ωστόσο να παρέχεται εγγύηση ότι κάθε όγκος θα ανταποκριθεί στη θεραπεία.
Είναι εγκεκριμένο για ασθενείς στην Ελλάδα;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη δαραξονρασίμπη στις 16 Νοεμβρίου 2026, ως μονοθεραπεία για ενήλικες με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος, οι οποίοι έχουν λάβει ήδη τουλάχιστον μία συστηματική θεραπεία. Η έγκριση αυτή ισχύει σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, άρα και στην Ελλάδα.
Δεν εγκρίνεται, εντούτοις, ο συνδυασμός που χορηγείται ως θεραπεία πρώτης γραμμής, όπως αυτός περιγράφεται στη νέα κλινική μελέτη. Επιπλέον, η έγκριση από την ΕΕ δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι το φάρμακο είναι άμεσα διαθέσιμο ή ότι καλύπτεται από την ασφάλιση στην Ελλάδα. Η πρόσβαση στη θεραπεία και η καταλληλότητά της για τον κάθε συγκεκριμένο ασθενή θα πρέπει να εξεταστεί σε συνεννόηση με την ογκολογική ομάδα που τον παρακολουθεί.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Το γεγονός ότι η δαραξονρασίμπη χορηγείται σε μορφή χαπιού δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Στα συχνά προβλήματα περιλαμβάνονται:
- διάρροια
- δερματικές αντιδράσεις
- πληγές στο στόμα
- ναυτία
- κόπωση
Στους γνωστούς κινδύνους συγκαταλέγονται επίσης σοβαρές επιπλοκές, όπως:
- φλεγμονή των πνευμόνων
- διάτρηση του γαστρεντερικού σωλήνα
Επιπροσθέτως, η χημειοθεραπεία επιφέρει τις δικές της ανεπιθύμητες ενέργειες, μεταξύ των οποίων η μείωση του αριθμού των κυττάρων του αίματος.
Η μικρή κλινική μελέτη του συνδυασμού χημειοθεραπείας και δαραξονρασίμπης παρέχει ενθαρρυντικά αρχικά δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια, ωστόσο δεν επαρκεί για να καθορίσει το πλήρες προφίλ κινδύνου της θεραπείας σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ασθενών.
Σχετικές Ερωτήσεις
Αφορά αυτή η έρευνα και καρκίνο του παγκρέατος που δεν έχει εξαπλωθεί;
Όχι άμεσα. Οι μελέτες που αναφέρονται εδώ αφορούσαν μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος. Δεν τεκμηριώνουν όφελος για καρκίνο, που περιορίζεται στο πάγκρεας ή για άλλους τύπους όγκων του παγκρέατος.
Πρέπει ο όγκος να φέρει μια συγκεκριμένη μετάλλαξη RAS, ώστε ο ασθενής να είναι επιλέξιμος για το εγκεκριμένο από την ΕΕ φάρμακο;
Η ένδειξη που έχει εγκριθεί από την ΕΕ δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη μετάλλαξη RAS, ωστόσο οι περισσότεροι ασθενείς στην κεντρική κλινική μελέτη έφεραν μεταλλάξεις RAS G12. Τα διαθέσιμα στοιχεία είναι λιγότερο σαφή για σπανιότερες μοριακές υποομάδες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την αξιολόγηση από ειδικό ιατρό.
Συμπέρασμα
Η δαραξονρασίμπη έχει ήδη αποδειχθεί ότι προσφέρει όφελος στην επιβίωση ορισμένων ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, οι οποίοι έχουν λάβει προηγούμενη θεραπεία.
Ο συνδυασμός του φαρμάκου με χημειοθεραπεία σε προγενέστερο στάδιο της θεραπευτικής πορείας θα μπορούσε να αποτελέσει περαιτέρω πρόοδο. Ωστόσο, πέντε αξιοσημείωτες απεικονιστικές εξετάσεις δεν συνιστούν ίαση, ούτε αποδεικνύουν ότι ο συνδυασμός παρατείνει τη ζωή. Αυτό παραμένει το κρίσιμο ερώτημα που καλείται να απαντήσει κάποια επόμενη και μεγαλύτερη κλινική μελέτη.
Πηγές: