Καζακστάν: Το σχέδιο νέου Συντάγματος της χώρας στο πλαίσιο θεσμικών μεταρρυθμίσεων

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας του Καζακστάν δημοσίευσε στις 31 Ιανουαρίου το σχέδιο ενός νέου Συντάγματος, έπειτα από μια εκτεταμένη διαδικασία συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που ξεκίνησε με πρωτοβουλία του προέδρου της χώρας, Kassym-Jomart Tokayev. Η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από στοχευμένες τροποποιήσεις σε έναν συνολικό συνταγματικό μετασχηματισμό, αντικατοπτρίζοντας αλλαγές στο πολιτικό σύστημα, στο μοντέλο διακυβέρνησης και στο αξιακό πλαίσιο του κράτους. Η τελική απόφαση για την υιοθέτηση του νέου Συντάγματος θα ληφθεί από τους πολίτες μέσω πανεθνικού δημοψηφίσματος.

Η μεταρρυθμιστική διαδικασία ξεκίνησε μετά την πρόταση του προέδρου του Καζακστάν, η οποία ανακοινώθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2025 στο ετήσιο Διάγγελμά του προς το Έθνος, για τη δημιουργία μονοθάλαμου Κοινοβουλίου στο πλαίσιο μιας ευρύτερης επανεκκίνησης του πολιτικού συστήματος. Τον Οκτώβριο του 2025 συγκροτήθηκε Ομάδα Εργασίας για την κοινοβουλευτική μεταρρύθμιση, η οποία πραγματοποίησε εξάμηνη αναθεώρηση, κατά τη διάρκεια της οποίας υποβλήθηκαν περισσότερες από 2.000 προτάσεις από πολίτες μέσω των πλατφορμών «e-Otinish» (εθνικό διαδικτυακό σύστημα δημόσιων αναφορών και αιτήσεων) και «eGov» (κρατική πύλη ηλεκτρονικής διακυβέρνησης). Τον Ιανουάριο του 2026 συστάθηκε Συνταγματική Επιτροπή με 130 μέλη, εκπροσωπώντας όλες τις περιφέρειες και κοινωνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων μελών του National Kurultai, νομικών εμπειρογνωμόνων, κρατικών αξιωματούχων, εκπροσώπων των μέσων ενημέρωσης, προέδρων μασλιχάτ και φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Η Επιτροπή εξέτασε προτάσεις που αφορούσαν 77 άρθρα, δηλαδή περίπου το 84% του ισχύοντος Συντάγματος, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση για την προετοιμασία ενός εξ ολοκλήρου νέου συνταγματικού κειμένου. Όλες οι συνεδριάσεις της Επιτροπής ήταν ανοιχτές και μεταδίδονταν δημόσια, με ευρεία συμμετοχή νομικών, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βουλευτών, πολιτικών αναλυτών και ακαδημαϊκών ειδικών.

Κύριες Μεταρρυθμίσεις

Το σχέδιο Συντάγματος προβλέπει τη σύσταση μονοθάλαμου Κοινοβουλίου, του Kurultai, αποτελούμενου από 145 βουλευτές που θα εκλέγονται με αναλογικό εκλογικό σύστημα για πενταετή θητεία, με διευρυμένες κοινοβουλευτικές αρμοδιότητες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της θεσμικής ανάπτυξης και της λογοδοσίας των πολιτικών κομμάτων. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία του Λαϊκού Συμβουλίου του Καζακστάν ως του ανώτατου πανεθνικού συμβουλευτικού οργάνου εκπροσώπησης των δημόσιων συμφερόντων, με δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας. Στον εκτελεστικό κλάδο, το σχέδιο εισάγει τον θεσμό του Αντιπροέδρου, ο οποίος θα ενεργεί εκ μέρους του Προέδρου στις σχέσεις με εγχώριους και διεθνείς κοινωνικοπολιτικούς, επιστημονικούς, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς.

Το προτεινόμενο συνταγματικό κείμενο ενισχύει σημαντικά τις νομικές εγγυήσεις και τα δικονομικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ρητής συνταγματικής προστασίας του δικηγορικού λειτουργήματος, της ενισχυμένης προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, της απαγόρευσης αναδρομικής εφαρμογής νόμων που επιβάλλουν νέες υποχρεώσεις ή επιδεινώνουν τη νομική θέση των πολιτών, της ενίσχυσης του τεκμηρίου αθωότητας, της απαγόρευσης της διπλής δίωξης για το ίδιο αδίκημα και της συνταγματικής κατοχύρωσης του «κανόνα Miranda».

Βασικές Αξίες και Στρατηγικός Προσανατολισμός

Δομικά, το σχέδιο αποτελείται από Προοίμιο, 11 ενότητες και 95 άρθρα, εκσυγχρονίζοντας τη συνταγματική γλώσσα και αντικαθιστώντας παρωχημένη ορολογία ώστε να αντικατοπτρίζει την εξέλιξη του πολιτικού συστήματος, τις κοινωνικές προτεραιότητες και τη διεθνή θέση του Καζακστάν. Για πρώτη φορά, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι ελευθερίες δηλώνονται στο Προοίμιο ως ύψιστη προτεραιότητα του κράτους και αποτελούν καθοδηγητική αρχή ολόκληρου του συνταγματικού κειμένου. Το σχέδιο επαναβεβαιώνει την ενότητα και την αλληλεγγύη, την διαεθνοτική και διαθρησκευτική αρμονία ως θεμέλια της κρατικής υπόστασης, καθώς και την κυριαρχία, την ανεξαρτησία, τον ενιαίο χαρακτήρα του κράτους και την εδαφική ακεραιότητα ως αμετάβλητες αξίες, ενώ η δικαιοσύνη, η νομιμότητα και η υπεύθυνη διαχείριση της φύσης κατοχυρώνονται σε συνταγματικό επίπεδο.

Το Σύνταγμα επανακαθορίζει επίσης τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία του κράτους, αναγνωρίζοντας την εκπαίδευση, την επιστήμη, τον πολιτισμό και την καινοτομία ως κεντρικές συνταγματικές προτεραιότητες, αντανακλώντας μια στρατηγική στροφή προς το ανθρώπινο κεφάλαιο ως βασικό μοχλό εθνικής ανάπτυξης. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αντιμετωπίζεται ρητά μέσω της εισαγωγής, για πρώτη φορά, συνταγματικής προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών στο ψηφιακό περιβάλλον. Το σχέδιο ενισχύει τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, διαχωρίζοντας σαφώς τη θρησκεία από τη διακυβέρνηση και επιβεβαιώνοντας τον κοσμικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης και της αγωγής, ενώ ο γάμος ορίζεται συνταγματικά ως εθελούσια και ισότιμη ένωση μεταξύ άνδρα και γυναίκας.

Παρά την εισαγωγή ενός θεμελιωδώς ανανεωμένου συνταγματικού πλαισίου, το σχέδιο αναγνωρίζει τον ρόλο του ισχύοντος Συντάγματος στη διαδικασία κρατικής οικοδόμησης και στην ιστορική εξέλιξη του Καζακστάν, τοποθετώντας το νέο κείμενο ως εξέλιξη που αντανακλά τη θεσμική ωριμότητα και τη συσσωρευμένη διεθνή αξιοπιστία της χώρας. Η δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο συνεχίζεται μέσω των πλατφορμών e-Otinish και eGov, ενώ η τελική απόφαση για την υιοθέτησή του θα ληφθεί μέσω πανεθνικού δημοψηφίσματος.

Παρακάτω, ακολουθεί το άρθρο και στην αγγλική γλώσσα:

Kazakhstan Unveils Draft of New Constitution Amid Institutional Reform Process

The Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan on January 31 published the draft of a new Constitution following an extensive constitutional reform process initiated by President Kassym-Jomart Tokayev. The reform marks a transition from targeted amendments to a comprehensive constitutional transformation, reflecting changes across the political system, governance model and the state’s value framework. The final decision on adopting the new Constitution will be taken by citizens through a nationwide referendum.

The reform process was launched after the President’s proposal, announced on 8 September 2025 in his annual Address to the Nation, to establish a unicameral Parliament as part of a broader political system reset. In October 2025, a Working Group on parliamentary reform was formed and conducted a six-month review, during which more than 2,000 proposals were received from citizens via the «e-Otinish» (national online public petitions and appeals system) and «eGov» platforms (state electronic government services portal). In January 2026, a Constitutional Commission comprising 130 members was established, representing all regions and social groups, including members of the National Kurultai, legal experts, government officials, media representatives, maslikhats chairs and civil society. The Commission reviewed proposals affecting 77 articles about 84 percent of the existing Constitution which led to the decision to prepare an entirely new constitutional text. All Commission meetings were open and publicly broadcast, with broad participation from legal professionals, human rights advocates, parliamentarians, political analysts and academic experts.

Key Reforms

The draft Constitution provides for the establishment of a unicameral Parliament, the Kurultai, consisting of 145 deputies elected under a proportional electoral system for five-year terms, with expanded parliamentary powers aimed at strengthening political parties’ institutional development and accountability. It also envisages the creation of the People’s Council of Kazakhstan as the highest nationwide consultative body representing public interests and granted the right of legislative initiative. Within the executive branch, the draft introduces the institution of Vice President, who would act on behalf of the President in engagement with domestic and foreign socio-political, scientific, cultural and educational organisations.

The proposed constitutional text significantly strengthens legal safeguards and procedural rights, including explicit constitutional protection of the legal profession, enhanced protection of intellectual property, a prohibition on the retroactive application of laws that impose new obligations or worsen citizens’ legal position, reinforcement of the presumption of innocence, a ban on double jeopardy and the constitutional enshrinement of the «Miranda rule».

Core Values and Strategic Orientation

Structurally, the draft consists of a Preamble, 11 sections and 95 articles, updating constitutional language and replacing outdated terminology to reflect Kazakhstan’s evolving political system, social priorities and international standing. For the first time, human rights and freedoms are declared in the Preamble as the highest priority of the state and form the guiding principle of the entire constitutional text. The draft reaffirms unity and solidarity, interethnic and interfaith harmony as the basis of statehood, along with sovereignty, independence, the unitary nature of the state and territorial integrity as immutable values, while justice, law and order and responsible stewardship of nature are enshrined at constitutional level.

The Constitution also redefines the long-term development trajectory of the state by identifying education, science, culture and innovation as central constitutional priorities, reflecting a strategic shift toward human capital as the primary driver of national development. Digital transformation is explicitly addressed through the introduction of constitutional protection of citizens’ rights in the digital environment for the first time. The draft reinforces the secular nature of the state, clearly separating religion from government and affirming the secular character of education and upbringing, while marriage is constitutionally defined as a voluntary and equal union between a man and a woman.

While introducing a fundamentally updated constitutional framework, the draft acknowledges the role of the existing Constitution in Kazakhstan’s state-building and historical development, positioning the new text as an evolution reflecting institutional maturity and accumulated international credibility. Public consultation on the draft continues via the e-Otinish and eGov platforms, with the final decision on adoption to be made through a nationwide referendum.

Διαβάστε επίσης