Η σημερινή αξία της διαχρονικής συμμαχίας με τη Γαλλία
Η ελληνογαλλική στρατηγική συνεργασία αποτελεί έναν πολυδιάστατο και δυναμικό άξονα που επηρεάζει τις περιφερειακές αλλά και τις ευρωπαϊκές ισορροπίες
Η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα στις 24–25 Απριλίου είχε ιδιαίτερη σημασία κατά την παρούσα γεωπολιτική συγκυρία, σε ένα περιβάλλον αυξημένων εντάσεων, αλλά και σημαντικών ανακατατάξεων στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Η εδώ παρουσία του Γάλλου Προέδρου, υπογράμμισε πρωτίστως τη βούληση Ελλάδας και Γαλλίας για περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών σχέσεων, αλλά και την αναγνώριση του ρόλου της χώρας μας ως αξιόπιστου εταίρου και πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνογαλλική σχέση έχει βαθιές ιστορικές ρίζες που ανάγονται στην εποχή του Διαφωτισμού. Οι ιδέες στοχαστών όπως ο Βολτέρος και ο Ρουσσώ, επηρέασαν καταλυτικά την ελληνική διανόηση του 18ου και 19ου αιώνα. Η διάχυση των αρχών της ελευθερίας και της ισότητας, όπως αυτές αναδείχθηκαν μέσω της Γαλλικής Επανάστασης, συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του ιδεολογικού πλαισίου της Εθνικής Παλιγγενεσίας το 1821. Η Γαλλία, ως μία από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής, στήριξε την ελληνική ανεξαρτησία, τόσο μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών όσο και στρατιωτικών ενεργειών, συμβάλλοντας στην εδραίωση του ελληνικού κράτους.
Ο Στάθης Κυριακίδης είναι Υποναύαρχος (εα) του Πολεμικού Ναυτικού με 40ετή εμπειρία σε εθνικά, ευρωπαϊκά και νατοϊκά επιτελεία. Διαθέτει εξειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις, τη Διαχείριση Κρίσεων και τη διαμόρφωση Αμυντικής Πολιτικής, με έμφαση στις σχέσεις στους Διεθνείς Οργανισμούς.
Υπηρέτησε ως Διοικητής του Νατοϊκού Κέντρου Επιχειρήσεων Ναυτικής Αποτροπής (NMIOTC) στα Χανιά, ως Διευθυντής Συντονισμού Επιχειρήσεων του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ στις Βρυξέλλες, και ως Επιτελής Διαχείρισης Κρίσεων στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Μονς του Βελγίου. Επίσης έχει διατελέσει Διευθυντής Αμυντικής Πολιτικής και Σύμβουλος Πολιτικής του Αρχηγού ΓΕΝ, καθώς και Ειδικός Σύμβουλος του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ.
Κατά τον 20ό αιώνα, οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας ενισχύθηκαν έτι περαιτέρω μέσω της συμμετοχής τους στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους και εν συνεχεία μέσω της ένταξής τους στην αρχιτεκτονική ασφαλείας του δυτικού κόσμου. Καθοριστική ήταν η στήριξη της Γαλλίας στην ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (1981) που μετεξελίχθηκε στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η ενεργός συμμετοχή των δύο κρατών και στο ΝΑΤΟ, δημιούργησε ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο συνέβαλε στην προσέγγιση και σε διμερές επίπεδο. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος υπήρξε καθοριστική για τη σταδιακή μετατροπή της σχέσης σε στρατηγική σύμπραξη, καθώς νέες απειλές, όπως η τρομοκρατία, η ενεργειακή ανασφάλεια και οι περιφερειακές συγκρούσεις, κατέστησαν αναγκαία την εμβάθυνση της συνεργασίας.
Στο πολιτικό επίπεδο, οι δύο χώρες ταυτίζονται σε ζητήματα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Η Γαλλία προωθεί διαχρονικά την ιδέα μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής άμυνας, ανεξάρτητης αλλά συμπληρωματικής προς το ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας διαρκείς προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, βρίσκει σε αυτή την προσέγγιση ένα πρόσφορο πεδίο σύγκλισης. Η ταύτιση συμφερόντων οδήγησε στην στρατηγική εταιρική σχέση του 2021, ενσωματώνοντας και ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, γεγονός που προσδίδει στη συνεργασία και χαρακτήρα συλλογικής ασφάλειας.
Σε διπλωματικό επίπεδο, η συνεργασία χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συντονισμού, ιδιαίτερα σε θέματα που άπτονται της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας, του μεταναστευτικού, της ενεργειακής πολιτικής και της ασφάλειας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η Γαλλία έχει επανειλημμένα εκφράσει τη στήριξή της στις ελληνικές θέσεις έναντι των τουρκικών προκλήσεων, ενισχύοντας το διπλωματικό κεφάλαιο της Ελλάδας.
Η στρατιωτική συνεργασία
Τέλος, η διμερής στρατιωτική συνεργασία αποτελεί τον πιο πλέον σημαντικό πυλώνα της ελληνογαλλικής στρατηγικής σχέσης. Η προμήθεια προηγμένων οπλικών συστημάτων, όπως τα μαχητικά Rafale και οι φρεγάτες Belharra, ενισχύει την επιχειρησιακή ικανότητα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και συμβάλλει στην αναβάθμιση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας. Παράλληλα, η συνεργασία δεν περιορίζεται σε εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά επεκτείνεται σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και συμμετοχή σε διεθνείς αποστολές. Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας συμμετείχε στην γαλλική επιχείρηση ‘Takuba’ στο Μάλι (2021-2022) για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο ευρύτερο Σαχέλ. Η ελληνική συμμετοχή, αν και περιορισμένη σε μέγεθος, είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς κατέδειξε την προθυμία της Αθήνας να στηρίξει ενεργά τις γαλλικές πρωτοβουλίες εκτός της άμεσης γεωγραφικής της περιφέρειας. Επιπλέον, ενίσχυσε τη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων και την εμπειρία της Ελλάδας σε επιχειρήσεις εκτός συνόρων.
Τα οφέλη της διμερούς συνεργασίας είναι πολλαπλά. Για τη Γαλλία, η Ελλάδα αποτελεί κρίσιμο γεωστρατηγικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο, διευκολύνοντας την προβολή ισχύος και την προώθηση των γαλλικών συμφερόντων στην περιοχή. Παράλληλα, η προμήθεια αμυντικού υλικού είναι ιδιαίτερα σημαντική για την γαλλική αμυντική βιομηχανία. Για την Ελλάδα, η συνεργασία με την μοναδική πυρηνική δύναμη της ΕΕ και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, ενισχύει την αποτρεπτική της ικανότητα έναντι της μόνιμης απειλής της Τουρκίας, καθώς και το διεθνές πολιτικό της κεφάλαιο. Παράλληλα, προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία και επιχειρησιακή τεχνογνωσία, ιδιαίτερα μέσω συνεργασιών και μελλοντικών συμπαραγωγών οπλικών συστημάτων.
Το άρθρο 2 της Αμυντικής Συμφωνίας
Η ισχυρή αυτή σύγκλιση έχει, όπως ήταν αναμενόμενο, δημιουργήσει προβληματισμό και επιφυλάξεις στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Το Άρθρο 2 της Αμυντικής Συμφωνίας, που προβλέπει τη στρατιωτική συνδρομή της Γαλλίας σε ενδεχόμενη επίθεση κατά της ελληνικής επικράτειας, προκαλεί εκνευρισμό καθώς ενισχύει την ελληνική αποτροπή έναντι των όποιων βλέψεων της Αγκύρας. Παράλληλα, οι γαλλικές θέσεις για την ενεργειακή ασφάλεια στην ανατολική Μεσόγειο ανατρέπουν την Τουρκική σχεδίαση, όπως αυτή εκφράζεται με την επιβολή τετελεσμένων στο πλαίσιο του παράνομου αφηγήματος της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’. Αυτό έχει οδηγήσει κατά καιρούς σε εντάσεις και ρητορικές αντιπαραθέσεις, μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας.
Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μια πιο ρεαλιστική και ισορροπημένη προσέγγιση για την ελληνογαλλική συνεργασία, παρά το γεγονός ότι η προμήθεια γαλλικών οπλικών συστημάτων δεν ενισχύει την αμερικανική αμυντική βιομηχανία, που αποτελεί διαχρονικά τον κύριο προμηθευτή αμυντικού υλικού για τη χώρα μας. Έτσι, από τη μια ενθαρρύνουν την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εντός του ΝΑΤΟ και από την άλλη επιδιώκουν τη διατήρηση ισορροπιών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Παράλληλα οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το άτυπο σχήμα συνεργασίας 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + Ηνωμένες Πολιτείες), λειτουργεί συμπληρωματικά με την ελληνογαλλική συνεργασία, και εξυπηρετεί κατά τον καλύτερο τρόπο τα αμερικανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας, παρά αντιρρήσεις της Τουρκίας.
Οι επιπτώσεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου
Για τους λοιπούς κύριους δρώντες στην περιοχή, το Ισραήλ βλέπει θετικά τη σύμπραξη, καθώς αυτή συμβάλλει στη σταθερότητα στην περιοχή και λειτουργεί ως ανάσχεση των αναθεωρητικών τάσεων της Τουρκίας. Αντίστοιχα, η Αίγυπτος που διατηρεί πολύ καλές διμερείς σχέσεις με τη Γαλλία, αντιμετωπίζει την ελληνογαλλική συνεργασία ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε συνδυασμό και με την τριμερή συνεργασία Ελλάδος-Κύπρου-Αιγύπτου.
Συμπερασματικά, η ελληνογαλλική στρατηγική συνεργασία αποτελεί έναν πολυδιάστατο και δυναμικό άξονα που επηρεάζει τις περιφερειακές αλλά και τις ευρωπαϊκές ισορροπίες. Από τις ιδέες του Διαφωτισμού έως σήμερα, η σχέση αυτή αποδεικνύει τη διαχρονική της ανθεκτικότητα και τη στρατηγική της σημασία. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, η εμβάθυνση της ελληνογαλλικής συνεργασίας αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ασφάλειας αλλά και της σταθερότητα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Διαβάστε επίσης
