Αποφασιστικότερη δράση απαιτείται για την πάταξη της απάτης στην ΕΕ
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης καλύπτει βασικά στοιχεία αλλά τα σχέδια δράσης της υπολείπονται σε φιλοδοξία και σαφήνεια
Snapshot
- Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της στρατηγικής επικεντρώνεται κυρίως στην υλοποίηση και όχι στα αποτελέσματα ή στον πραγματικό αντίκτυπο.
- Η αυξανόμενη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ο διασυνοριακός χαρακτήρας της οικονομικής δραστηριότητας δυσχεραίνουν την καταπολέμηση της απάτης στην ΕΕ.
- Υπάρχουν αδυναμίες στην εκτίμηση και παρακολούθηση του κινδύνου απάτης, καθώς και ελλείψεις στη χρήση συστηματικών πηγών πληροφοριών και στην επικαιροποίηση στρατηγικών.
- Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καλεί την Επιτροπή και τα κράτη
- μέλη σε πιο φιλόδοξη και αποτελεσματική δράση με σαφή χρονοδιαγράμματα και βελτιωμένη εποπτεία για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης καλύπτει τα βασικά στοιχεία που απαιτούνται για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, αλλά τα σχετικά σχέδια δράσης συχνά υπολείπονται σε φιλοδοξία.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται σχετικά με την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής επικεντρώνονται κυρίως στην πορεία της υλοποίησης και όχι στα αποτελέσματα ή στον πραγματικό αντίκτυπο.
Για το διάστημα 2021-2027, η Επιτροπή διαχειρίζεται κάθε χρόνο, σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη, σχεδόν 200 εκατομμύρια ευρώ.
Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές φέρουν από κοινού την ευθύνη όχι μόνο για την ορθή διαχείριση των χρημάτων των Ευρωπαίων φορολογουμένων, αλλά και για την καταπολέμηση της απάτης και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων.
Λόγω του αυξανόμενου μεγέθους του ενωσιακού προϋπολογισμού, τα μέτρα προστασίας από την απάτη έχουν αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι δράστες εξελίσσονται παράλληλα με τις τάσεις που αναδύονται στον τομέα της εγκληματικότητας.
Η τεχνητή νοημοσύνη μειώνει το κόστος ανάπτυξης συστημάτων απάτης, διευκολύνει την κλιμάκωση και δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους, ενώ ο διασυνοριακός χαρακτήρας της οικονομικής δραστηριότητας στο εσωτερικό της ΕΕ περιπλέκει την καταπολέμηση παράνομων πρακτικών.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Επιτροπή χρειάζεται ένα στιβαρό πλαίσιο προστασίας από την απάτη και αξιόπιστους ελέγχους για την πρόληψή της, τον εντοπισμό ύποπτων περιπτώσεων και την επίλυση των προβλημάτων που προκύπτουν.
«Μια στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης δεν αρκεί να υπάρχει μόνο στα χαρτιά», δήλωσε η κα Ildikó Gáll-Pelcz, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδια για τον έλεγχο.
«Για να προστατεύσει αποτελεσματικά τα χρήματα των πολιτών της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να υιοθετήσει μια περισσότερο φιλόδοξη προσέγγιση και να εστιάσει περισσότερο στα αποτελέσματα.»
Το ΕΕΣ διαπίστωσε ότι, εντός του πλαισίου που έχει αναπτύξει η Επιτροπή για την προστασία από την απάτη, οι ρόλοι σε γενικές γραμμές είναι σαφώς καθορισμένοι.
Ωστόσο, επισήμανε ότι για να ενισχυθεί ο ρόλος της εποπτείας σε επίπεδο οργάνου, χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες.
Διαπίστωσε επίσης ότι, αν και η στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης βασίζεται στις βασικές αρχές της διαχείρισης του κινδύνου απάτης, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες στην εκτίμησή του.
Οι σχετικές πηγές πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής εμπειρογνωσίας, δεν αξιοποιούνταν πάντα συστηματικά, ενώ οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής δεν επικαιροποιούσαν πάντα εγκαίρως τις στρατηγικές τους για την καταπολέμηση του φαινομένου, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνονται οι προσπάθειες του οργάνου να διατηρεί μια ενημερωμένη εικόνα των κινδύνων απάτης.
Τα σχέδια δράσης της Επιτροπής, σε επίπεδο τόσο οργάνου όσο και επιμέρους υπηρεσιών, καλύπτουν το πλήρες φάσμα των προσπαθειών για την καταπολέμηση της απάτης, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη και τον εντοπισμό.
Ωστόσο, η σύνδεση μεταξύ στόχων και δράσεων δεν είναι πάντα προφανής, πολλές δράσεις στερούνται σαφών χρονοδιαγραμμάτων ή ενδιάμεσων ορόσημων, ενώ και οι φιλοδοξίες δεν είναι ιδιαίτερες.
Όλα αυτά δυσχεραίνουν την παρακολούθηση και δημιουργούν αμφιβολίες ως προς την επάρκεια των σχεδιαζόμενων μέτρων για την επίτευξη των στόχων.
Το κλιμάκιο ελέγχου εντόπισε επίσης ελλείψεις στην παρακολούθηση και την αναφορά στοιχείων.
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί δείκτες διαφορετικής ποιότητας, γεγονός που δυσχεραίνει τη συνεπή μέτρηση της προόδου και των αποτελεσμάτων.
Συνολικά, τα στοιχεία που παρουσιάζονται εστιάζουν περισσότερο στις δράσεις που ολοκληρώθηκαν παρά στην επίτευξη των στόχων ή στον αντίκτυπο που είχαν τα μέτρα.
Τα φαινόμενα απάτης πρέπει να καταπολεμούνται ώστε να διασφαλίζεται ότι τα κονδύλια της ΕΕ χρησιμοποιούνται για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται και δεν χάνονται λόγω παράνομων πράξεων.
Η στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία του ευρύτερου συστήματος που έχει σχεδιαστεί για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Η στρατηγική αυτή αποτελεί το βασικό πλαίσιο πολιτικής της Επιτροπής για την αντιμετώπιση της απάτης που απειλεί τόσο τις δαπάνες όσο και τα έσοδα της ΕΕ.
Καλούνται τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν πάνω στις συγκεκριμένες οδηγίες.
Κων/νος Σ. Μαργαρίτης
Δημοσιογράφος
