Ένταση νοτίως του Καστελόριζου: «Σκιά» του Λιμενικού σε τουρκικό ερευνητικό και άμεση anti-NAVTEX

Σε ετοιμότητα τέθηκαν οι ελληνικές δυνάμεις στη θαλάσσια περιοχή νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου, μετά τον απόπλου του τουρκικού επιστημονικού ερευνητικού σκάφους R/V TÜBİTAK MARMARA από το λιμάνι της Μαρμαρίδας σήμερα. Πλωτό σκάφος του Λιμενικού Σώματος, σε άμεσο συντονισμό με μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού, ανέλαβε ρόλο διακριτικής σκιάς, παρακολουθώντας στενά κάθε κίνηση του τουρκικού πλοίου από ασφαλή απόσταση.

Η νέα αυτή εστία τριβής εκδηλώθηκε με την έκδοση της παράνομης οδηγίας NAVTEX 0862/26 από τον αναρμόδιο σταθμό της Αττάλειας, με την οποία η Τουρκία επιχείρησε να δεσμεύσει εκτεταμένο τμήμα της θαλάσσιας περιοχής νότια του Καστελλόριζου έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026. Η απάντηση από την Αθήνα δόθηκε ήδη από το βράδυ της 31ης Αυγούστου, πριν ακόμη το τουρκικό ερευνητικό εγκαταλείψει τις ακτές της Μαρμαρίδας.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο υδρογραφικός σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε την αντί-NAVTEX 1036/26 (312050 UTC AUG 26). Το μήνυμα ξεκαθαρίζει πως ο σταθμός της Αττάλειας ενήργησε χωρίς καμία εξουσιοδότηση, τονίζοντας ρητά ότι τμήμα των ερευνών που εξαγγέλθηκαν επικαλύπτει την ελληνική υφαλοκρηπίδα, όπου απαιτείται ειδική άδεια από την Ελλάδα.

Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά υπενθύμισε πως ο συντονισμός της ναυσιπλοΐας και η έκδοση οδηγιών ασφαλείας στη συγκεκριμένη ζώνη ανήκουν στην αποκλειστική δικαιοδοσία του σταθμού Ηρακλείου, κάτι που καθιστά την τουρκική navtex παράνομη και άκυρη.

Τι δείχνει το ίχνος του σκάφους

Τα δεδομένα του συστήματος AIS αποτυπώνουν συμπεριφορά εργασίας και όχι απλής διέλευσης. Μέσα σε λίγες ώρες η ταχύτητα του R/V TÜBİTAK MARMARA έπεσε από ρυθμό ταξιδιού στο σχεδόν μηδέν και ξανανέβηκε - ο κλασικός κύκλος ενός ωκεανογραφικού που σταματά για μετρήσεις και μετακινείται στον επόμενο σταθμό. Η ακολουθία 9,5 → 0,8 → 9,3 κόμβοι μέσα στο ίδιο πρωινό είναι ο κλασικός κύκλος ενός ωκεανογραφικού που σταματά για μέτρηση και μετά μετακινείται στον επόμενο σταθμό. Όταν ένα ερευνητικό ρίχνει όργανα στη στήλη ύδατος - για παράδειγμα ρίψη CTD για θερμοκρασία και αλατότητα - πρέπει να ακινητοποιηθεί ή να πέσει σχεδόν στο μηδέν. Ένα πλοίο που απλώς διαπλέει δεν πέφτει στους 0,8 κόμβους στη μέση του πελάγους χωρίς λόγο.

Σύμφωνα με τα διαδοχικά στίγματα:

11:03 - 9,5 κόμβοι, πορεία 151°, ρυθμός ταξιδιού προς τη ζώνη

13:00 - 0,8 κόμβοι, πρακτικά ακινητοποιημένο στη μέση του πελάγους

15:00 - περίπου 9,3 κόμβοι, επανεκκίνηση με ταυτόχρονη αλλαγή πορείας

18:00 - εκ νέου πτώση στον 1 κόμβο, δεύτερη στάση

Ένα πλοίο που απλώς διαπλέει δεν πέφτει στους 0,8 κόμβους ανοιχτά. Οι δύο διαδοχικές στάσεις, με ενδιάμεση επιτάχυνση και στροφή, ενισχύουν την εικόνα ερευνητικού που δουλεύει κατά σημεία μέσα στη δεσμευμένη περιοχή, κάπου ανάμεσα σε Ρόδο, Καστελλόριζο και Κύπρο, εκεί δηλαδή που βρίσκονται τα περίφημα θαλάσσια πάρκα που ανακύρηξε η Τουρκία. Πάντως, το ίχνος από μόνο του δεν αποκαλύπτει το κρίσιμο: το είδος των μετρήσεων. Αν δηλαδή περιορίζονται στη στήλη ύδατος ή αν φτάνουν στον βυθό.

Οι κίνδυνοι και το δικαίωμα για έρευνα

Το R/V TÜBİTAK MARMARA κινείται σε ζώνη που κατά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) λογίζεται ως Ανοιχτή Θάλασσα όσον αφορά τη στήλη των υδάτων. Υπό αυτό το καθεστώς, το πλοίο καλύπτεται από την αρχή της ελευθερίας διεξαγωγής επιστημονικών μετρήσεων στην επιφάνεια και στα ύδατα, όπως είναι η καταγραφή της θερμοκρασίας και της αλατότητας.

Όμως, το κρίσιμο σημείο εντοπίζεται στον υποκείμενο βυθό. Οποιαδήποτε απόπειρα πόντισης οργάνων, λήψης δειγμάτων από τον πυθμένα ή γεωφυσικής εξέτασης του υπεδάφους παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην υφαλοκρηπίδα της. Για τον λόγο αυτό, το σκάφος του Λιμενικού Σώματος διατηρεί συνεχή οπτική επαφή και καταγράφει τα τεχνικά χαρακτηριστικά των ενεργειών του τουρκικού πληρώματος. Στόχος της αποστολής είναι να αποτραπεί κάθε ενδεχόμενο δημιουργίας τετελεσμένων ή de facto αμφισβήτησης ελληνικών αρμοδιοτήτων υπό το πρόσχημα των ωκεανογραφικών μετρήσεων.

Η συγκεκριμένη κίνηση φυσικά δεν αποτελεί και δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο περιστατικό. Συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της Άγκυρας να προβάλλει τις μονομερείς διεκδικήσεις της περί τουρκικών «θαλάσσιων πάρκων», επιχειρώντας να οικειοποιηθεί διοικητικό και περιβαλλοντικό ρόλο σε περιοχές διεθνούς και ελληνικού ενδιαφέροντος. Κάτι το οποίο φαίνεται να ταιριάζει απόλυτα με την αποστολή του συγκεκριμένου σκάφους.

Διαβάστε επίσης