Ο καπνός από τις μεγάλες φωτιές σε Γαλλία και Ισπανία έφτασε στην Ελλάδα – Τα δορυφορικά δεδομένα
Δορυφορικά δεδομένα του Αστεροσκοπείου Αθηνών καταγράφουν τη μεταφορά του νέφους καπνού από τις πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία πάνω από τη Μεσόγειο – Πώς δημιουργήθηκαν οι ακραίες συνθήκες πυρικής συμπεριφοράς
Snapshot
- Ο καπνός από τις μεγάλες πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία εντοπίζεται σε ύψος άνω των 2 χιλιομέτρων πάνω από την Ελλάδα.
- Στη Γαλλία δημιουργήθηκε πυρογενές καταιγιδοφόρο νέφος (pyrocumulonimbus), που επηρέασε τον καιρό και την εξάπλωση της φωτιάς.
- Στην Ισπανία, τρεις πυρκαγιές ενώθηκαν σε ένα μεγάλο μέτωπο λόγω ανέμων και ξηρότητας, φαινόμενο σπάνιο για την Ευρώπη.
- Η συνολική καμένη έκταση από τις πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία ξεπερνά τα 1,23 εκατ. στρέμματα, με σημαντικές απώλειες σε δασικές εκτάσεις.
Οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές που πλήττουν τη Γαλλία και την Ισπανία, δεν περιορίζονται στα όρια των περιοχών όπου εκδηλώθηκαν. Το νέφος καπνού που έχει δημιουργηθεί από τα τεράστια μέτωπα, διανύει εκατοντάδες χιλιόμετρα και μάλιστα, έφτασε μέχρι και πάνω από την Ελλάδα, σύμφωνα με τις μετρήσεις και τις αναλύσεις επιστημόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Η μεταφορά του καπνού κατεγράφη μέσω δορυφορικών δεδομένων, ενώ, οι επιστήμονες παρακολουθούν την πορεία του νέφους σε πραγματικό χρόνο, αξιοποιώντας σύγχρονα συστήματα παρατήρησης της ατμόσφαιρας.
Ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Βασίλης Αμοιρίδης, εξήγησε ότι οι καταγραφές δείχνουν τη διαδρομή του καπνού από την περιοχή του Μπορντό προς τον Ατλαντικό Ωκεανό, αλλά και τη μεταφορά του πάνω από τη Μεσόγειο μέχρι την Ελλάδα.
«Αυτό που βλέπουμε αυτές τις ημέρες στη Γαλλία και την Ισπανία, δεν είναι μόνο ένα μεγάλο επεισόδιο δασικών πυρκαγιών, αλλά κι ένα σοβαρό επεισόδιο ατμοσφαιρικής ρύπανσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το νέφος καπνού εντοπίζεται πάνω από την Ελλάδα σε ύψος μεγαλύτερο των 2 χιλιομέτρων, βάσει μετρήσεων των σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Παγγαίο και τα Αντικύθηρα. Το γεγονός ότι βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο, σημαίνει ότι δεν προκαλεί άμεση επιβάρυνση στην ποιότητα του αέρα που αναπνέουν οι πολίτες, όπως διευκρίνισε ο κ. Αμοιρίδης.
Η πυρομετεωρολογική ομάδα Flame της μονάδας Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ανέλυσε την εξέλιξη των πυρκαγιών για την περίοδο 22 – 26 Ιουλίου 2026 και επισημαίνει ότι η ακραία συμπεριφορά τους δεν προέκυψε ξαφνικά.
Οι συνθήκες διαμορφώθηκαν σταδιακά μέσα από μία αλληλουχία γεγονότων:
- Ο βροχερός χειμώνας δημιούργησε αυξημένη διαθέσιμη βλάστηση, δηλαδή περισσότερη καύσιμη ύλη.
- Ακολούθησαν τρία «κύματα» καύσωνα που ξήραναν γρήγορα τη λεπτή και νεκρή βλάστηση.
- Δημιουργήθηκε ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο περιβάλλον.
- Η χαμηλή σχετική υγρασία, οι ισχυροί άνεμοι και η ατμοσφαιρική αστάθεια δυσκόλεψαν τον έλεγχο των μετώπων.
- Ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, η ανάκαμψη της υγρασίας των δασικών καυσίμων ήταν περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι φωτιές να παραμένουν ενεργές.
Η πυρκαγιά κοντά στο Μπορντό: Όταν η φωτιά δημιούργησε τον δικό της καιρό
Στη νοτιοδυτική Γαλλία, οι πυρκαγιές δυτικά και νοτιοδυτικά του Μπορντό εξαπλώθηκαν σε πεδινές περιοχές, όπου η συμπεριφορά τους επηρεάστηκε έντονα από τις μεταβολές των ανέμων.
Στην αρχική φάση, ξηροί βορειοανατολικοί άνεμοι ενίσχυσαν τα μέτωπα και τα κατεύθυναν προς τα νοτιοδυτικά.
Στη συνέχεια, οι εναλλαγές ανάμεσα στον συνοπτικό άνεμο, τη θαλάσσια αύρα και τα καθοδικά ρεύματα καταιγίδων προκάλεσαν συνεχείς αλλαγές στη διεύθυνση και την ένταση του ανέμου.
Αυτό δημιούργησε πολλαπλά ενεργά μέτωπα και έκανε ιδιαίτερα δύσκολο τον περιορισμό της φωτιάς.
Το περασμένο Σάββατο (25/07), η έντονη καύση σε συνδυασμό με την ατμοσφαιρική αστάθεια οδήγησαν σε βαθιά πυροεπαγωγή. Σχηματίστηκε πυρογενές καταιγιδοφόρο νέφος (pyrocumulonimbus – pyroCb), ένα φαινόμενο κατά το οποίο η φωτιά επηρεάζει την ατμόσφαιρα και δημιουργεί τον δικό της καιρό.
Η αλληλεπίδραση φωτιάς και ατμόσφαιρας συνδέθηκε με ακραία πυρική συμπεριφορά, ισχυρές ριπές ανέμου και χαοτική διάδοση.
Οι φωτιές δυτικά της Μαδρίτης: Τρία μέτωπα έγιναν ένα
Στην κεντρική Ισπανία, δυτικά της Μαδρίτης, τρεις αρχικά ξεχωριστές φωτιές εξελίχθηκαν σε ένα μεγάλο σύμπλεγμα.
Η εξάπλωση ευνοήθηκε από ξηρούς και ενισχυμένους δυτικούς και νοτιοδυτικούς ανέμους.
Παράλληλα, η χαμηλή υγρασία της νεκρής καύσιμης ύλης δημιούργησε συνθήκες για έντονο spotting, δηλαδή μεταφορά καυτρών μακριά από το κύριο μέτωπο και δημιουργία νέων εστιών.
Η αλλαγή των ανέμων το Σάββατο (25/07) ήταν καθοριστική. Οι ανατολικές πλευρές των πυρκαγιών μετατράπηκαν σε νέες κεφαλές, αυξάνοντας απότομα τον ρυθμό εξάπλωσης.
Παρατηρήθηκε επίσης πυροεπαγωγή με σχηματισμό πυρονεφών, χωρίς όμως να καταγραφεί αντίστοιχο pyroCb όπως στη Γαλλία.
Την Κυριακή, οι τρεις πυρκαγιές ενώθηκαν. Πρόκειται για ένα σπάνιο φαινόμενο στην Ευρώπη, με εξαιρέσεις μεγάλες πυρκαγιές στην Πορτογαλία και τη δασική πυρκαγιά του Έβρου το 2023.
Περισσότερα από 1,23 εκατ. στρέμματα έχουν γίνει στάχτη
Η προκαταρκτική δορυφορική ανάλυση δείχνει ότι η συνολική καμένη έκταση στη Γαλλία και την Ισπανία από την 22α έως την 26η Ιουλίου ξεπερνά τα 1,23 εκατ. στρέμματα.
Στην περιοχή Ναβαλουένγκα της επαρχίας Άβιλα, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) εκτιμά καμένη έκταση περίπου 440.000 στρεμμάτων, με σημαντικές απώλειες σε μεικτά δάση, σκληρόφυλλη βλάστηση και κωνοφόρα.
Στην περιοχή Πορζ στο διαμέρισμα Ζιρόντ της νοτιοδυτικής Γαλλίας, η εκτίμηση ανέρχεται σε περίπου 391.000 στρέμματα, κυρίως σε κωνοφόρα δάση.
Γιατί ο καπνός έφτασε τόσο μακριά
Ο Βασίλης Αμοιρίδης εξήγησε ότι στις μεγάλες πυρκαγιές, η τεράστια θερμική ενέργεια μπορεί να ωθήσει τον καπνό σε πολύ μεγαλύτερα ύψη. Στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας επικρατούν ισχυρότεροι άνεμοι, οι οποίοι μπορούν να μεταφέρουν τα αιωρούμενα σωματίδια σε αποστάσεις εκατοντάδων ή και χιλιάδων χιλιομέτρων.
Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει πλέον την παρακολούθηση αυτής της μεταφοράς μέσω ειδικών σταθμών με λέιζερ υψηλής ισχύος, οι οποίοι εντοπίζουν τη θέση του καπνού μέσα στην ατμόσφαιρα. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών διαθέτει, επίσης, σύστημα προσομοίωσης και πρόγνωσης της εξάπλωσης καπνού, συνδυάζοντας δορυφορικά δεδομένα και μετεωρολογικές προβλέψεις.
Νέες δύσκολες συνθήκες στην Ευρώπη
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επόμενες ημέρες παραμένουν κρίσιμες, καθώς νέο «κύμα» καύσωνα αναμένεται να επηρεάσει τμήματα της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης. Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις στην ανώτερη ατμόσφαιρα ευνοούν περαιτέρω ξήρανση των δασικών καυσίμων και διατήρηση αυξημένου κινδύνου εκδήλωσης μεγάλων πυρκαγιών.
