Πλάκα: Στο «μικροσκόπιο» η διαρροή φυσικού αερίου ως αιτία της έκρηξης - Τι εξετάζουν οι αρχές
Διαρροή στο εσωτερικό δίκτυο του κτιρίου το επικρατέστερο σενάριο
Snapshot
- Η έκρηξη στο κτίριο της Πλάκας πιθανότατα προκλήθηκε από διαρροή φυσικού αερίου στο εσωτερικό δίκτυο, κυρίως στον δεύτερο όροφο όπου διέμενε το ηλικιωμένο ζευγάρι με αυτόνομη παροχή αερίου.
- Τα συστήματα ασφαλείας της παροχής φυσικού αερίου ενδέχεται να μην ενεργοποιήθηκαν λόγω της φύσης της διαρροής, που πιθανώς συνέβη κατά τη διάρκεια της νύχτας με συγκέντρωση εκρηκτικού μείγματος αερίου.
- Η παλαιότητα και η δομική κατάσταση του κτιρίου συνέβαλαν στην ολοκληρωτική του κατάρρευση, ενώ οι εξωτερικές ανακαινίσεις δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική κατάσταση του φέροντος οργανισμού.
- Υπάρχει ανάγκη για τακτικούς ελέγχους και πιστοποιήσεις των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, ειδικά σε κτίρια με βραχυχρόνιες μισθώσεις, όπου συχνά απουσιάζουν τα προβλεπόμενα βιβλία συντήρησης και έλεγχοι.
- Τα γειτονικά κτίρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές και κρίνονται μη κατοικήσιμα, με προγραμματισμένους αναλυτικούς ελέγχους για την αξιολόγηση της στατικότητάς τους.
Στο επίκεντρο των ερευνών των αρμόδιων αρχών βρίσκονται τα αίτια της φονικής έκρηξης στο κτίριο της Πλάκας, από την οποία έχασαν τη ζωή τους έξι άνθρωποι. Οι μέχρι τώρα ενδείξεις φαίνεται να ενισχύουν το ενδεχόμενο η έκρηξη να προκλήθηκε από διαρροή στο εσωτερικό δίκτυο φυσικού αερίου του κτιρίου.
Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι στιγμής δείχνουν ότι η έκρηξη πιθανότατα σημειώθηκε στον δεύτερο όροφο, όπου διέμενε το ηλικιωμένο ζευγάρι. Πρόκειται, σύμφωνα με τις πληροφορίες, για το μοναδικό διαμέρισμα του κτιρίου που διέθετε αυτόνομη παροχή φυσικού αερίου.
Όπως μετέδωσε η ΕΡΤ, το ζευγάρι φέρεται να χρησιμοποιούσε το φυσικό αέριο τόσο για τη θέρμανση του διαμερίσματος όσο και για τη λειτουργία της κουζίνας. Μέχρι στιγμής, ο μικρός λέβητας δεν έχει εντοπιστεί, ενώ στο σημείο έχουν βρεθεί μόνο τμήματα των σωληνώσεων. Ένα από τα ενδεχόμενα που εξετάζονται είναι ότι κάποια στιγμή, πιθανότατα κατά τη διάρκεια της νύχτας, τέθηκε σε λειτουργία η κουζίνα και είτε δεν διακόπηκε σωστά η παροχή είτε προέκυψε διαρροή αερίου.
Στην περίπτωση αυτή, το αέριο εκτιμάται ότι συνέχισε να διοχετεύεται στον χώρο, με τη συγκέντρωσή του να αυξάνεται σταδιακά και να φτάνει σε επίπεδο περίπου 15%, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα εκρηκτικό μείγμα. Η ανάφλεξη θα μπορούσε να προκληθεί ακόμη και από έναν μικρό σπινθήρα, όπως για παράδειγμα από το άναμμα ενός διακόπτη. Σύμφωνα με το εξεταζόμενο σενάριο, η έκρηξη ενδέχεται να σημειώθηκε όταν η ηλικιωμένη γυναίκα πήγε στο μπάνιο και άναψε το φως.
Τι λένε οι ειδικοί
Πρόκειται για ένα σενάριο στο οποίο αναφέρθηκαν, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων Α. Γραμματικογιάννης, ο μηχανολόγος μηχανικός και τεχνικός ασφαλείας, Μιχάλης Χριστοδουλίδης αλλά και ο καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας Δημήτρης Καρύδης.
«Το πιο πιθανό είναι να υπήρξε κάποια διαρροή στο εσωτερικού του κτιρίου από την εσωτερική εγκατάσταση του δικτύου του φυσικού αερίου», τονίζει ο κ. Χριστοδουλίδης μιλώντας στον Alpha.
Όπως ανέφερε ΕΔΑ η οποία αδειοδότησε κάποιον από τους ορόφους του κτιρίου δεν έχει ανακοινώσει ότι αυτό το οίκημα νομίμως αδιεοδοτήθηκε με εγκεκριμένες μελέτες, με δελτία ελέγχου και πιστοποιητικά.
Ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε επίσης ότι σε διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης Airbnb, δεν υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου, δεν υπάρχουν βιβλία συντηρήσεων όπως είναι στα ξενοδοχεία ή στα άλλα επαγγελματικά κτίρια.
«Εδώ πρέπει να διερευνηθεί άν υπήρχε κάποια αστοχία στον παροχετευτικό σωλήνα, ή σε κάποιο εξάρτημα, ή σε μια μαγειρική συσκευή που καίει φυσικό αέριο, πιθανόν και κάποιο εξάρτημα της συσκευής. Κανείς δεν έχει πει ότι το κτίριο δεν είχε φυσικό αέριο. Όλοι συζητάμε ότι το κτίριο είτε στο ισόγειο είτε στον πρώτο όρο είχε εγκατάσταση φυσικού αερίου», σημείωσε.
«Εγώ λέω γιατί υπήρξε αυτή η έκρηξη γιατί υπήρξε μια μικρή διαρροή κατά τη διάρκεια της νύχτας και όχι πιο πριν οι ένοικοι προφανώς αντελήφθησαν λόγω της οσμής και πήγαν να δουν τι είχε συμβεί. Αναψαν τα φώτα είχε συγκεντρωθεί το φυσικό αέριο σε μια αναλογία πάνω από 5 έως 15% οπότε εκεί και με κάποιο διακόπτη ηλεκτρικό, ή με κάποιο τσιγάρο ή οποιοδήποτε σπινθήρα δημιουργείται η έκρηξη».
Ο ίδιος επεσήμανε ότι πρέπει να γίνονται περιοδικοί έλεγχοι όπως προβλέπει ο τεχνικός κανονισμός φυσικού αερίου κάθε τέσσερα χρόνια να γίνεται έλεγχος στεγανότητας και κάθε χρόνο να συντηρούνται και να εκδίδονται πιστοποιητικά καταλληλότητας για τις συσκευές υγραερίου.
Καρύδης: Το κτίριο ήταν «από έξω μπέλα μπέλα και από μέσα Κατσιβέλα»
Σε δύο βασικά ζητήματα εστίασε ο καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας Δημήτρης Καρύδης: στο ενδεχόμενο η έκρηξη να σημειώθηκε στον δεύτερο όροφο και στην επίδραση που είχαν η παλαιότητα και η δομή του κτιρίου στην ολική κατάρρευσή του.
Ο ίδιος, μιλώντας στην εκπομπή Live Now του ΕΡΤNews, αναφέρθηκε στα δικά του πιθανά σενάρια για το πώς προκλήθηκε τέτοιας έκτασης καταστροφή, τονίζοντας την ανάγκη επίσημης έρευνας για τα ακριβή αίτια.
Όπως ανέφερε ο κ. Καρύδης, η εικόνα των ζημιών στο γειτονικό κτίριο αποτελεί σημαντική ένδειξη για το σημείο από όπου ξεκίνησε το ωστικό κύμα της έκρηξης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ενώ το κτίριο που κατέρρευσε υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή, στο διπλανό κτίριο οι σημαντικότερες ζημιές εντοπίζονται στο ύψος ενός συγκεκριμένου ορόφου.
«Αυτό σημαίνει ότι η έκρηξη στο κτίριο για το οποίο συζητούμε έγινε στον δεύτερο όροφο», εκτίμησε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα πιθανότερα σενάρια που προκύπτουν από την εικόνα των ζημιών.
Ο ίδιος συνέδεσε την εκτίμηση αυτή με το γεγονός ότι το κρουστικό κύμα φαίνεται να έχει προκαλέσει ζημιές σε αντίστοιχο ύψος στο γειτονικό κτίριο.
Το σενάριο της διαρροής φυσικού αερίου
Ο καθηγητής σημείωσε ότι τέτοια ατυχήματα είναι συχνότερα σε περιπτώσεις υγραερίου και φιαλών υγραερίου, ωστόσο, εφόσον αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο, ένα πιθανό σενάριο είναι η συγκέντρωση μεγάλης ποσότητας φυσικού αερίου στον χώρο.
Όπως εξήγησε, το φυσικό αέριο είναι ελαφρύτερο από τον αέρα και, υπό κανονικές συνθήκες, τείνει να διαφεύγει προς τα πάνω και προς τα έξω. Για να εγκλωβιστεί σε έναν κλειστό χώρο θα πρέπει, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να υπήρχαν κλειστά παράθυρα.
Ο κ. Καρύδης εκτίμησε ότι η διαρροή ενδέχεται να είχε ξεκινήσει αρκετές ώρες πριν από την έκρηξη και να συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, επιτρέποντας στο αέριο να συγκεντρωθεί σε μεγάλη ποσότητα.
Ως πιθανό σενάριο ανέφερε, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο να είχε σβήσει κάποια φλόγα σε εστία φυσικού αερίου, για παράδειγμα επειδή έβρασε το νερό, ενώ η παροχή του αερίου συνεχιζόταν. Το πρωί, ένας σπινθήρας από το άναμμα μιας συσκευής ή μιας εστίας θα μπορούσε, κατά την εκτίμησή του, να προκαλέσει την έκρηξη.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι αυτό αποτελεί σενάριο και όχι διαπιστωμένο αίτιο της έκρηξης, καθώς η διερεύνηση των συνθηκών του δυστυχήματος βρίσκεται σε εξέλιξη.
Ο ρόλος της παλαιότητας του κτιρίου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο καθηγητής στη δομή των παλαιών κτιρίων, επισημαίνοντας ότι ένα σύγχρονο κτίριο με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα πιθανότατα θα είχε διαφορετική συμπεριφορά απέναντι σε μια τόσο ισχυρή έκρηξη.
Έφερε ως παράδειγμα την έκρηξη που είχε σημειωθεί στο παρελθόν στους Αμπελόκηπους, όπου, όπως ανέφερε, είχαν παρατηρηθεί παραμορφώσεις σε δάπεδα, οροφές και κολώνες.
Στην περίπτωση του συγκεκριμένου κτιρίου, σύμφωνα με τον ίδιο, η παλαιότερη κατασκευή, με συνδυασμό μεταλλικών δοκών και ξύλινων στοιχείων, μπορεί να συνέβαλε στην κατάρρευση των ορόφων.
«Εάν ήταν πιο σύγχρονο κτίριο με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, δεν θα είχαμε αυτό το φοβερό αποτέλεσμα», ανέφερε, εκτιμώντας ότι ενδεχομένως θα μπορούσαν να είχαν περιοριστεί οι επιπτώσεις στους ενοίκους του πρώτου ορόφου.
«Γίνεται ανακαίνιση εξωτερικά χωρίς να εξετάζεται η πραγματική κατάσταση του κτιρίου»
Ο καθηγητής έθεσε στη συνέχεια ένα ευρύτερο ζήτημα σχετικά με την κατάσταση των παλαιών κτιρίων, ιδιαίτερα στα ιστορικά κέντρα της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων.
Όπως είπε χαρακτηριστικά, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες παλαιά κτίρια ανακαινίζονται εξωτερικά, χωρίς να εξετάζεται στον ίδιο βαθμό η κατάσταση του φέροντος οργανισμού τους.
Χρησιμοποίησε μάλιστα την έκφραση «από έξω μπέλα μπέλα και από μέσα Κατσιβέλα», αναφερόμενος στην αντίθεση ανάμεσα στην εξωτερική εικόνα ενός κτιρίου και την πραγματική κατάσταση της δομής του.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τις παρεμβάσεις που γίνονται σε παλιά κτίρια προκειμένου να μετατραπούν, για παράδειγμα, σε περισσότερες μικρές κατοικίες ή καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Όπως εξήγησε, η αφαίρεση εσωτερικών διαχωριστικών μπορεί να επηρεάσει τη στατική συμπεριφορά παλαιών κατασκευών, καθώς σε ορισμένα παλαιά κτίρια τα τοιχοποιήματα συμμετείχαν σε σημαντικό βαθμό στη συνολική συμπεριφορά της κατασκευής.
«Δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο να είναι όμορφο ένα παλιό κτίριο»
Ο κ. Καρύδης υποστήριξε ότι παράλληλα με τις παρεμβάσεις για θερμομόνωση και ενεργειακή αναβάθμιση των παλαιών κτιρίων θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή και στη στατική τους επάρκεια.
«Να μην τα ντύνουμε δηλαδή τα παλιά κτίρια και δεν ξέρουμε τι γίνεται μέσα στον οργανισμό», σημείωσε, τονίζοντας την ανάγκη να εξετάζεται η πραγματική κατάσταση της κατασκευής.
Όπως εξήγησε, ένα παλιό κτίριο, ακόμη και κατασκευής του 1959, πριν από την εφαρμογή του πρώτου ελληνικού αντισεισμικού κανονισμού, μπορεί να είναι ασφαλές εφόσον δεν έχουν γίνει αυθαίρετες ή προβληματικές επεμβάσεις και έχει συντηρηθεί σωστά.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να προκύψει από κακή συντήρηση, διάβρωση του οπλισμού, ζημιές από προηγούμενους σεισμούς που δεν αποκαταστάθηκαν σωστά ή επεμβάσεις που έχουν μεταβάλει τη δομή του κτιρίου.
Τι είπε για τη διαρροή φυσικού αερίου
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο διαρροής φυσικού αερίου, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι στις μεγάλες τραγωδίες συνήθως δεν υπάρχει μία μόνο δυσμενής παράμετρος, αλλά συνδυασμός παραγόντων.
Στο συγκεκριμένο περιστατικό ανέφερε ως πιθανό συνδυασμό τα κλειστά παράθυρα, τη διαρροή για αρκετές ώρες και τη συγκέντρωση μεγάλης ποσότητας αερίου στον χώρο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι τα συστήματα ασφαλείας της παροχής φυσικού αερίου είναι σχεδιασμένα ώστε να διακόπτουν αυτόματα τη ροή όταν αυτή ξεπερνά ένα συγκεκριμένο όριο. Κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να έχει υπάρξει διαρροή με τρόπο που να μην ενεργοποίησε αυτά τα συστήματα.
Ο καθηγητής αναφέρθηκε επίσης στην πιθανότητα εγκατάστασης ανιχνευτή διαρροής φυσικού αερίου μέσα σε κατοικίες, ως ένα πρόσθετο μέτρο ασφάλειας.
«Πάντοτε υπάρχει συνδυασμός δυσμενών παραμέτρων»
Ο κ. Καρύδης χαρακτήρισε το περιστατικό έναν συνδυασμό δυσμενών παραμέτρων, τονίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί κάθε τέτοιο περιστατικό.
Παράλληλα, συνέδεσε την ανάγκη ενίσχυσης των παλαιών κτιρίων όχι μόνο με τον κίνδυνο από εκρήξεις, αλλά και με άλλους κινδύνους, όπως οι σεισμοί και οι πυρκαγιές.
«Εδώ έχουμε ευάλωτο σε πυρκαγιά, ευάλωτο σε αυτό το θέμα και ευάλωτο σε σεισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να εξετάζεται συνολικά η ασφάλεια των παλαιών κατασκευών.
«Πιθανή η αστοχία στην κατασκευή του δικτύου στο εσωτερικό»
Όπως είπε ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων Α. Γραμματικογιάννης μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τα αίτια της έκρηξης, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, το περιστατικό δεν φαίνεται να συνδέεται με το εξωτερικό δίκτυο φυσικού αερίου.
«Δεν έχει να κάνει με το εξωτερικό δίκτυο. Προφανώς εδώ έχουμε αστοχία στην κατασκευή του δικτύου στο εσωτερικό του κτιρίου», ανέφερε, προσθέτοντας ότι παραμένει υπό διερεύνηση το τι ακριβώς συνέβη και αν είχαν προηγηθεί εργασίες στο κτίριο τις προηγούμενες ημέρες.
Τα ακριβή αίτια της έκρηξης αναμένεται να προσδιοριστούν από τις αρμόδιες αρχές και τους ειδικούς που εξετάζουν τα στοιχεία από το σημείο του συμβάντος.
Η κατάσταση των γειτονικών κτιρίων
Σχετικά με την κατάσταση των δύο κτιρίων που βρίσκονται εκατέρωθεν του κατεστραμμένου νεοκλασικού ο αντιδήμαρχος, είπε ότι έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές, ενώ η παλαιότητά τους αυξάνει την ανάγκη για λεπτομερή έλεγχο της στατικότητάς τους.
Όπως ανέφερε ο κ. Γραμματικογιάννης, τα δύο κτίρια δεν είναι αυτή τη στιγμή κατοικήσιμα, ενώ ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται λόγω των σοβαρών βλαβών που έχουν υποστεί. Περισσότερο αναλυτικοί έλεγχοι αναμένεται να πραγματοποιηθούν από τη Δευτέρα, προκειμένου να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος των ζημιών και να αξιολογηθεί η κατάσταση των γειτονικών κατασκευών.
Κλιμάκιο της Πολεοδομίας του Δήμου Αθηναίων βρέθηκε από προχθές στην περιοχή και πραγματοποίησε έναν πρώτο έλεγχο, δίνοντας παράλληλα οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εξελιχθούν οι εργασίες στα συντρίμμια.
