Καιρός: Η Ελλάδα στο όριο του «omega block» - Η πρόγνωση ECMWF και GFS για αρκτική εισβολή
Το φαινόμενο που κόβει την Ευρώπη, μετεωρολογικά, στα... δυο
Snapshot
- Την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου στην Ευρώπη διαμορφώνεται το φαινόμενο «Omega block», που προκαλεί σημαντικές διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ ανατολικής και δυτικής Ευρώπης.
- Το Σαββατοκύριακο 3-4 Οκτωβρίου αναμένεται ψυχρή εισβολή με χιονοπτώσεις και παγετό στα ανατολικά Βαλκάνια, την Ουκρανία και τη βόρεια Τουρκία.
- Η δυτική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων Ιταλίας, Γαλλίας και Ιβηρικής, θα παραμείνει ζεστή και ηλιόλουστη λόγω του αντικυκλώνα, με θερμοκρασίες που θα θυμίζουν καλοκαίρι.
- Η Ελλάδα θα επηρεαστεί μέτρια από την ψυχρή εισβολή, κυρίως στα βόρεια και ανατολικά, χωρίς όμως να βιώσει ακραίες χειμωνιάτικες συνθήκες.
- Μετά τις 5 Οκτωβρίου αναμένεται υποχώρηση του αντικυκλωνικού μπλοκαρίσματος και πιθανή είσοδος ατλαντικών διαταραχών στη Μεσόγειο, αυξάνοντας τον κίνδυνο για ισχυρές βροχές και κακοκαιρία.
Ο Οκτώβριος ξεκινά με ιδιαίτερα δυναμικό τρόπο στην Ευρώπη, καθώς η ατμοσφαιρική κυκλοφορία διαμορφώνεται από ένα εξαιρετικά χαρακτηριστικό μοτίβο πιέσεων, το οποίο οι μετεωρολόγοι αποκαλούν «Omega block».
Πρόκειται για μια διάταξη που περιλαμβάνει δύο βαθιές ατμοσφαιρικές διαταραχές εκατέρωθεν: μια ενεργή περιοχή χαμηλών πιέσεων στον Ατλαντικό και μια ισχυρή ψυχρή σφήνα που κατέρχεται από τη ρωσική Αρκτική προς τα χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη της Ευρώπης.
Ανάμεσά τους, σαν μεντεσές, αναπτύσσεται ένας ισχυρός αντικυκλώνας, ο οποίος προστατεύει την Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία.
Η συγκεκριμένη διάταξη δημιουργεί ένα εντυπωσιακό κλιματικό χάσμα στην ήπειρο, χωρίζοντας απότομα τις περιοχές όπου ο καιρός θα θυμίζει ακόμη καλοκαίρι από εκείνες που θα βρεθούν ξαφνικά αντιμέτωπες με συνθήκες που παραπέμπουν περισσότερο σε χειμώνα.
Σάββατο 3 και Κυριακή 4 Οκτωβρίου: η πρώτη πραγματική ψυχρή εισβολή με χιόνια στα ανατολικά
Όλα τα βασικά μοντέλα υψηλής ανάλυσης, μεταξύ των οποίων το αμερικανικό GFS και το ευρωπαϊκό ECMWF, συμφωνούν στην εκτίμηση ότι το πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου θα σημειωθεί η πρώτη ουσιαστική κάθοδος ψυχρών αερίων μαζών αρκτικής και ηπειρωτικής προέλευσης.
Από το Σάββατο 3 έως και την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, μια ισχυρή ροή πολύ ψυχρού αέρα θα κινηθεί κατά μήκος της ανατολικής πλευράς του αντικυκλωνικού πεδίου, κατευθυνόμενη προς τις ανατολικές πεδιάδες της Ευρώπης και τη λεκάνη της Μαύρης Θάλασσας. Οι χάρτες θερμοκρασίας στα 850 hPa, δηλαδή περίπου στα 1.500 μέτρα ύψος, δείχνουν σημαντική κάθοδο της ισόθερμης των 0°C, αλλά και της γραμμής των -5°C, σε εκτεταμένες περιοχές.
Η ψυχρή αέρια μάζα θα επηρεάσει πλήρως την Ουκρανία, όπου αναμένεται απότομη πτώση της θερμοκρασίας, με νυχτερινό παγετό ακόμη και στις πεδινές περιοχές και τις πρώτες χιονοπτώσεις της περιόδου σε πολύ χαμηλά υψόμετρα στα ανατολικά και στα βόρεια-κεντρικά ορεινά.
Στη συνέχεια, η ψυχρή εισβολή θα κινηθεί νοτιοανατολικότερα, επηρεάζοντας τη Μολδαβία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη βορειοδυτική Τουρκία. Ο συνδυασμός των χαμηλών θερμοκρασιών και της υγρασίας από τις θαλάσσιες λεκάνες θα ενισχύσει την αστάθεια, προκαλώντας χιονοπτώσεις στα Καρπάθια και στα Βαλκάνια ακόμη και σε χαμηλότερα ορεινά και ημιορεινά υψόμετρα, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα θα επικρατήσουν ισχυροί βορειοανατολικοί άνεμοι και ψυχρές βροχές.
Η Ευρώπη χωρίζεται στα δύο
Την ώρα που η νοτιοανατολική Ευρώπη θα βρίσκεται αντιμέτωπη με το πρώτο σοβαρό κύμα ψύχους, η κατάσταση στην κεντρική και δυτική Ευρώπη θα είναι εντελώς διαφορετική. Ιταλία, Γαλλία, Μπενελούξ και Ιβηρική Χερσόνησος θα παραμείνουν προστατευμένες από τον αντικυκλώνα, με αποτέλεσμα κυρίως ηλιόλουστες ημέρες και σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες από τις κλιματικές τιμές της εποχής.
Οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια, κατά τις μεσημβρινές ώρες, θα μπορούν εύκολα να φτάσουν τους 25°C, με ακόμη υψηλότερες τιμές στις περιοχές του Τυρρηνικού και στα μεγάλα νησιά, δημιουργώντας ένα σκηνικό που θα θυμίζει περισσότερο καλοκαίρι παρά φθινόπωρο.
Η συγκεκριμένη διάταξη των πιέσεων θα δημιουργήσει μάλιστα ένα παράδοξο γεωγραφικό φαινόμενο.
Τα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν ότι στη Σκανδιναβία, και ιδιαίτερα μεταξύ Σουηδίας και Φινλανδίας, οι θερμοκρασίες στα 850 hPa θα είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες που θα καταγράφονται μεταξύ Βουλγαρίας και των τουρκικών ακτών.
Ο αντικυκλωνικός σχηματισμός θα μεταφέρει θερμό ατλαντικό αέρα μέχρι και τον Αρκτικό Κύκλο, απομονώνοντας την ψυχρή αέρια μάζα κυρίως στη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Ελλάδα στο όριο της ψυχρής εισβολής
Η Ελλάδα αναμένεται να βρεθεί στην ευρύτερη ζώνη επιρροής της ψυχρής ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας που θα αφορά τα Βαλκάνια και την Τουρκία, χωρίς ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία να δείχνουν ότι η χώρα θα βρεθεί στο επίκεντρο της ακραίας ψυχρής εισβολής.
Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου η θερμοκρασία θα μπορούσε να παρουσιάσει αισθητή πτώση κυρίως στα βόρεια και ανατολικά τμήματα, καθώς ψυχρότερες αέριες μάζες θα κατηφορίζουν προς τα Βαλκάνια και το Αιγαίο.
Παράλληλα, η ενίσχυση των βόρειων και βορειοανατολικών ανέμων θα μπορούσε να δημιουργήσει περισσότερο φθινοπωρινές συνθήκες, ιδιαίτερα στο Αιγαίο και στα ανατολικά ηπειρωτικά.
Τα σημερινά δεδομένα δεν δικαιολογούν, πάντως, εικόνα γενικευμένης πρώιμης χειμωνιάτικης εισβολής στην Ελλάδα, καθώς η χώρα βρίσκεται νοτιότερα από τον βασικό πυρήνα του ψυχρού αέρα.
Εποχικές προγνώσεις: Τι δείχνουν τα μεγάλα κέντρα δεδομένων
Η εξέλιξη των πρώτων ημερών του μήνα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των εποχικών προγνώσεων από τα σημαντικότερα διεθνή κλιματικά κέντρα.
Το Copernicus Climate Change Service (C3S), σε συνδυασμό με τα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) και της αμερικανικής NOAA, επισημαίνει ότι το φθινόπωρο επηρεάζεται έντονα από την ανάπτυξη ενός ισχυρού φαινομένου El Niño στον ισημερινό Ειρηνικό, σε συνδυασμό με επίμονες θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις στον Ατλαντικό και στη Μεσόγειο.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν έναν ιδιαίτερα δυναμικό Οκτώβριο, με εναλλαγές μεταξύ περιόδων αντικυκλωνικού μπλοκαρίσματος και απότομων μετατοπίσεων της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας από βορρά προς νότο.
Οι μακροπρόθεσμες προβολές επιβεβαιώνουν ότι, παρότι η μέση θερμοκρασία του μήνα ενδέχεται να κινηθεί πάνω από τα πρόσφατα κλιματικά δεδομένα στη δυτική Ευρώπη, η συνολική εικόνα θα παραμείνει ιδιαίτερα ευάλωτη σε πρώιμες ψυχρές εισβολές στα ανατολικά και σε απότομες αλλαγές της γενικής κυκλοφορίας.
Η ανατροπή μετά τις 5 Οκτωβρίου και ο κίνδυνος για τη Μεσόγειο
Πέρα από την πρώτη ψυχρή παρένθεση, οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προγνώσεις δείχνουν μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά την εικόνα του μήνα. Μεταξύ 5 και 7 Οκτωβρίου, το αντικυκλωνικό μπλοκάρισμα αναμένεται σταδιακά να αρχίσει να υποχωρεί υπό την πίεση των ατλαντικών διαταραχών. Η βαθιά ύφεση που βρίσκεται στα δυτικά θα κινηθεί ανατολικότερα, ανοίγοντας έναν διάδρομο διαταραχών προς τη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Η μετάβαση αυτή θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας πιο οργανωμένης φθινοπωρινής περιόδου βροχών, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί έναν παράγοντα που απαιτεί προσοχή. Η Μεσόγειος, έχοντας βγει από μια παρατεταμένα θερμή καλοκαιρινή περίοδο και από την έναρξη ενός ήπιου φθινοπώρου, διατηρεί ακόμη ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στην επιφάνειά της. Η είσοδος των πρώτων ατλαντικών διαταραχών πάνω από μια τόσο θερμή θάλασσα μπορεί να προσφέρει την απαιτούμενη ενέργεια για την ανάπτυξη ισχυρών συστημάτων κακοκαιρίας και έντονων βροχοπτώσεων.
Παράλληλα, στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται και η συμπεριφορά του Πολικού Στροβίλου, η δομή του οποίου στη στρατόσφαιρα εμφανίζεται αυτή την περίοδο επιμηκυμένη και λιγότερο συμπαγής. Η εξέλιξή του θα μπορούσε να συμβάλει σε έναν ιδιαίτερα κινητικό Οκτώβριο και σε ένα φθινόπωρο με διαδοχικές αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, χωρίς μεγάλα διαστήματα μετεωρολογικής στασιμότητας.
*Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu
