Πόλεμοι 2026: Τα 30 ανοιχτά μέτωπα που μπορεί να οδηγήσουν σε απρόσμενες συνέπειες

«Πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστί, πάντων δε βασιλεύς», έλεγε ο Ηράκλειτος και η ρήση του μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ σε έναν κόσμο που ισορροπεί στο τεντωμένο σχοινί της αβεβαιότητας.

Οι ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ απαιτούν από τις ευρωπαϊκές χώρες μέλη του ΝΑΤΟ αύξηση δαπανών για την άμυνα, και από την πλευρά τους οι χώρες της Γηραιάς Ηπείρου υπό την δαμόκλειο σπάθη μια αόριστης ρωσικής απειλής σπεύδουν να εξασφαλίσουν την ειρήνη προετοιμαζόμενες για πόλεμο. Με κοινές αμυντικές πρωτοβουλίες, αλλά και με μεμονωμένες προετοιμασίες από εξοπλιστικά μέχρι πολεμικά καταφύγια και κάθε λογής ασκήσεις επί χάρτου...

Σε κάθε περίπτωση ο κόσμος συνεχίζει να γίνεται όλο και πιο βίαιος και απρόβλεπτος.

Σύμφωνα με την ετήσια αξιολόγηση κινδύνου σύγκρουσης του Center for Preventive Action (CFR), οι Αμερικανοί εμπειρογνώμονες εξωτερικής πολιτικής εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις απειλές που σχετίζονται με συγκρούσεις και αφορούν την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και τη διεθνή σταθερότητα, οι οποίες είναι πιθανό να εμφανιστούν ή να ενταθούν το 2026.

Έκθεση από το Κέντρο Προληπτικής Δράσης

Τα τελευταία δεκαοκτώ χρόνια, το Κέντρο Προληπτικής Δράσης (CPA) έχει διεξάγει έρευνα μεταξύ Αμερικανών εμπειρογνωμόνων εξωτερικής πολιτικής, προκειμένου να αξιολογήσει τον κίνδυνο που ενέχουν για τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ οι συνεχιζόμενες και αναδυόμενες πηγές ένοπλων συγκρούσεων σε όλο τον κόσμο.

Στην παρούσα έκθεση, οι εμπειρογνώμονες που συμμετείχαν στην έρευνα αξιολογούν τις παγκόσμιες συγκρούσεις με βάση την πιθανότητα εμφάνισής τους και την πιθανή ζημία που μπορεί να προκαλέσουν στα συμφέροντα των ΗΠΑ και, για πρώτη φορά, προσδιορίζουν ευκαιρίες για προληπτική δράση.

Οι συγκρούσεις που πρέπει να παρακολουθήσουμε το 2026 και όλα τα σενάρια ανά κατηγορία απειλής:

Κατηγορία Ι:

Υψηλή πιθανότητα, υψηλός αντίκτυπος

• Ενισχυμένες συγκρούσεις μεταξύ των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας και των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη σχετικά με την κατασκευή ισραηλινών οικισμών, τα πολιτικά δικαιώματα των Παλαιστινίων και τον πόλεμο στη Γάζα

• Η ανανέωση των συγκρούσεων στη Λωρίδα της Γάζας, που προκλήθηκε από τις αυξανόμενες συγκρούσεις μεταξύ των μαχητών της Χαμάς και των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας, επιδεινώνει την ανθρωπιστική κρίση και επιτείνει την αστάθεια στην περιοχή

• Εντατικοποίηση του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, που προκαλείται από την επέκταση των επιθέσεων κατά των κρίσιμων υποδομών και των πληθυσμιακών κέντρων της κάθε πλευράς

• Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά διακρατικών εγκληματικών ομάδων κλιμακώνονται σε άμεσες επιθέσεις στη Βενεζουέλα, αποσταθεροποιώντας την κυβέρνηση Μαδούρο
• Αύξηση της πολιτικής βίας και των λαϊκών αναταραχών στις Ηνωμένες Πολιτείες, που επιδεινώνεται από τον εντεινόμενο πολιτικό ανταγωνισμό και την ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας

• Μέτρια πιθανότητα, υψηλός αντίκτυπος

• Ανανέωση της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, που προκαλείται από τις προσπάθειες του Ιράν να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να ξαναχτίσει το περιφερειακό του δίκτυο αντι-ισραηλινών ομάδων

• Ένα κράτος ή μη κρατική οντότητα πραγματοποιεί μια εξαιρετικά καταστροφική -μέσω τεχνητής νοημοσύνης- ενισχυμένη κυβερνοεπίθεση σε κρίσιμες υποδομές των ΗΠΑ

• Η εντατικοποίηση της στρατιωτικής, οικονομικής και πολιτικής πίεσης από την Κίνα προς την Ταϊβάν προκαλεί μια σοβαρή κρίση μεταξύ των δύο χωρών, στην οποία εμπλέκονται και άλλες χώρες της περιοχής καθώς και οι Ηνωμένες Πολιτείες

• Ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ της Ρωσίας και ενός ή περισσότερων κρατών μελών του ΝΑΤΟ, που προκαλούνται από τις αυξανόμενες προκλήσεις της Ρωσίας προς τα ευρωπαϊκά κράτη

• Η επανάληψη των δοκιμών πυρηνικών όπλων της Βόρειας Κορέας αυξάνει τις εντάσεις στην Κορεατική Χερσόνησο, προκαλώντας ένοπλη σύγκρουση στην οποία εμπλέκονται άλλες περιφερειακές δυνάμεις και οι Ηνωμένες Πολιτείες

Κατηγορία II:

Υψηλή πιθανότητα, χαμηλός αντίκτυπος

• Η κλιμάκωση του εμφυλίου πολέμου στο Σουδάν οδηγεί σε περαιτέρω μαζικές φρικαλεότητες, εκτοπισμό αμάχων και εξάπλωση της βίας σε γειτονικές χώρες

• Οι βίαιες συγκρούσεις μεταξύ ένοπλων ομάδων και δυνάμεων ασφαλείας κλιμακώνονται στην Αϊτή, επιδεινωμένες από την πολιτική δυσλειτουργία και την αποτυχία των διεθνών προσπαθειών σταθεροποίησης
• Περαιτέρω καθυστερήσεις στις εκλογές στο Νότιο Σουδάν προκαλούν νέα μάχη μεταξύ ένοπλων εθνοτικών και πολιτικών φατριών, αποσταθεροποιώντας την κεντρική κυβέρνηση

• Μέτρια πιθανότητα, μέτριος αντίκτυπος

• Η απόσυρση της αμερικανικής βοήθειας στον τομέα της ασφάλειας από τη Σομαλία οδηγεί σε αύξηση των τρομοκρατικών επιθέσεων και επέκταση του εδαφικού ελέγχου από την Αλ-Σαμπάμπ και το ISIS

• Οι επιθέσεις των Χούθι εναντίον του Ισραήλ και της διεθνούς ναυτιλίας προκαλούν αντίποινα μέτρα που υποβαθμίζουν περαιτέρω την ικανότητα του κράτους και επιδεινώνουν την ανθρωπιστική κρίση στη Υεμένη

• Η αποτυχία των προσπαθειών για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και οι συνεχιζόμενες ισραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις στον Λίβανο αποσταθεροποιούν την κεντρική κυβέρνηση και πυροδοτούν μια ευρύτερη θρησκευτική σύγκρουση

• Η αυξανόμενη θρησκευτική βία και η αναζωπύρωση του ISIS στη Συρία, που επιδεινώνεται από τις ισραηλινές και τουρκικές στρατιωτικές επεμβάσεις, αποδυναμώνουν την κεντρική κυβέρνηση και επιταχύνουν τον κατακερματισμό του κράτους

• Ανανέωση της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν λόγω της εντατικής τρομοκρατικής δραστηριότητας και της καταστολής στο Κασμίρ που διοικείται από την Ινδία

Χαμηλή πιθανότητα, υψηλός αντίκτυπος

• Η αυξημένη ανησυχία των Ηνωμένων Πολιτειών για την παράνομη παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών από διακρατικές εγκληματικές ομάδες οδηγεί σε άμεσες στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ στο Μεξικό
• Οι επιθετικές ενέργειες της Κίνας στη Νότια Κίνα, ειδικά προς τις Φιλιππίνες, οδηγούν σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ της Κίνας, των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων των ΗΠΑ

Κατηγορία III

Μέτρια πιθανότητα, χαμηλός αντίκτυπος

• Η αύξηση των ανταρτικών κινημάτων σε ολόκληρο το Σαχέλ (ιδίως στο Μάλι) επιδεινώνει την περιφερειακή αστάθεια και την ανθρώπινη δυστυχία

• Η ενίσχυση της ισλαμικής τρομοκρατίας και η συνεχιζόμενη αδυναμία του κράτους στη βορειοανατολική Νιγηρία αυξάνουν την ανασφάλεια και την πολιτική αστάθεια σε ολόκληρη τη χώρα

• Εντείνονται οι εθνοτικές και πολιτικές συγκρούσεις για την επικράτεια και τους φυσικούς πόρους μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και των ένοπλων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των πολιτοφυλακών που υποστηρίζονται από τη Ρουάντα
• Αυξάνεται η πολιτική και θρησκευτική βία στο Μπαγκλαντές, η οποία επιδεινώνεται από την αναβολή των εθνικών εκλογών και την επιδείνωση της κρίσης διακυβέρνησης
• Η εντατικοποίηση της εγκληματικής δραστηριότητας και των συγκρούσεων μεταξύ της στρατιωτικής χούντας και των ένοπλων ομάδων στη Μιανμάρ επιταχύνει την κατάρρευση του κράτους και αυξάνει τον εκτοπισμό των αμάχων, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις περιφερειακές εντάσεις

• Η αύξηση της εγκληματικής βίας και της πολιτικής καταστολής στον Ισημερινό αυξάνει τον αριθμό των αμάχων θυμάτων και τις λαϊκές αναταραχές
• Οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ του στρατού της Αιθιοπίας και των πολιτοφυλακών που υποστηρίζονται από την Ερυθραία, επιδεινωμένες από τις προσπάθειες της Αιθιοπίας να αποκτήσει πρόσβαση στο λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας, αναζωπυρώνουν τον πόλεμο στην παραμεθόρια περιοχή
• Η εξέγερση στη βόρεια Μοζαμβίκη εντείνεται, προκαλώντας εκτεταμένες απώλειες αμάχων και επιταχύνοντας τους εκτοπισμούς
• Ανανέωση των ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν, που πυροδοτήθηκαν από την αναζωπύρωση των διασυνοριακών επιθέσεων των μαχητών

• Οι πολιτικές αναταραχές και η ενίσχυση των εξεγέρσεων στο βόρειο και δυτικό Καμερούν αποσταθεροποιούν την κεντρική κυβέρνηση και οδηγούν σε ευρύτερη εμφύλια σύρραξη

Απρόσμενα μέτωπα από την Αρκτική μέχρι τα Βαλκάνια

Αν και η έρευνα περιορίστηκε σε τριάντα ενδεχόμενα, οι Αμερικανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι και οι εμπειρογνώμονες εξωτερικής πολιτικής είχαν την ευκαιρία να ιχνηλατήσουν περισσότερες πιθανές κρίσεις που, κατά τη γνώμη τους, αξίζουν προσοχή.

Οι ακόλουθες επιπλέον πιθανές καταστάσεις προτάθηκαν από αρκετούς συμμετέχοντες στην έρευνα:

• Η αύξηση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική προκαλεί ένοπλη σύγκρουση με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών ή άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ.

• Η ανανέωση των εχθροπραξιών λόγω των ανεπίλυτων εδαφικών διεκδικήσεων μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν εμπλέκει την Τουρκία και άλλες περιφερειακές δυνάμεις.
• Η αναζωπύρωση των συνοριακών συγκρούσεων μεταξύ της Καμπότζης και της Ταϊλάνδης οδηγεί σε επιδείνωση της προσφυγικής κρίσης και σε περιφερειακή πολιτική αστάθεια.
• Οι εντάσεις μεταξύ της Κίνας και της Ιαπωνίας σχετικά με την κυριαρχία των νησιών Σενκάκου/Ντιαογιού, που επιδεινώνονται από τις διαμάχες για το καθεστώς της Ταϊβάν, οδηγούν σε ένοπλες συγκρούσεις στην Ανατολική Κίνα.
• Η αυξανόμενη δραστηριότητα των ένοπλων ομάδων και η πολιτική πόλωση στην Κολομβία, σε συνδυασμό με την αστάθεια και την εγκληματική βία στη Βενεζουέλα, εκτροχιάζουν περαιτέρω την ειρηνευτική διαδικασία στην Κολομβία και οδηγούν σε αναζωπύρωση του εμφυλίου πολέμου.
• Η αύξηση της εθνοτικής βίας και της πολιτικής αστάθειας στα δυτικά Βαλκάνια προκαλεί ένοπλη σύγκρουση που απαιτεί ξένη επέμβαση

Οι διαφορές με την περσινή έκθεση

Αξίζει να αναφερθούν και οι ακόλουθες επιπλέον παρατηρήσεις:

• Έξι ενδεχόμενα από την έρευνα του 2025 δεν συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα του 2026.
• Για πρώτη φορά, η πιθανότητα εκτεταμένης σύγκρουσης στο Αφγανιστάν δεν εμφανίστηκε σε έρευνα της PPS, αν και συμπεριλήφθηκε ο κίνδυνος περαιτέρω διασυνοριακών συγκρούσεων με το Πακιστάν. Λόγω της ελπιδοφόρας διαδικασίας αποστρατιωτικοποίησης στην οποία συμμετέχει η κύρια κουρδική ένοπλη ομάδα στην Τουρκία, η σχετική πιθανότητα αποκλείστηκε επίσης από την έρευνα του 2026. Ομοίως, οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Αιθιοπία και τη Λιβύη, καθώς και η πιθανότητα ρωσικών προκλήσεων εναντίον χωρών της Ανατολικής Ευρώπης που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, δεν κρίθηκαν άξια να συμπεριληφθούν. Ο κίνδυνος ένοπλης σύγκρουσης στα Δυτικά Βαλκάνια αναφέρεται ως «άλλο αξιοσημείωτο ζήτημα» φέτος.

• Έξι νέες πιθανές καταστάσεις συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα του 2026.
• Η πιο σημαντική νέα προσθήκη είναι η πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας, η οποία κατατάχθηκε ως πιθανότητα υψηλής πιθανότητας και υψηλού αντίκτυπου. Λόγω του αυξανόμενου αριθμού προκλήσεων από τη Ρωσία εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ το 2025, η πιθανότητα αυτές οι εντάσεις να κλιμακωθούν σε ένοπλη σύγκρουση κρίθηκε αρκετά πιθανή για να συμπεριληφθεί στην έρευνα του 2026.
• Μετά από ένα έτος δραματικών πολιτικών αλλαγών και θρησκευτικής βίας στη Συρία, προστέθηκε επίσης η αναζωπύρωση του εμφυλίου πολέμου στη χώρα αυτή. Το Νότιο Σουδάν, το οποίο το 2025 είχε χαρακτηριστεί ως «άλλο αξιοσημείωτο θέμα ανησυχίας», επανήλθε επίσης στην έρευνα έπειτα από ακόμη ένα έτος αναβολών των εκλογών και βίας μεταξύ φατριών. Η αυξανόμενη βία και αναταραχή στον Ισημερινό και η αυξανόμενη δραστηριότητα των ανταρτών και η πολιτική αστάθεια στο Καμερούν ήταν επίσης νέες προσθήκες.

• Οκτώ απρόβλεπτα γεγονότα της έρευνας του 2025 αναθεωρήθηκαν σημαντικά για το 2026.
• Η πιθανότητα που σχετίζεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία επικεντρώνεται πλέον στον κίνδυνο να εντείνουν η Ρωσία και η Ουκρανία τις επιθέσεις τους στις υποδομές και τις πόλεις της άλλης. Η πιθανότητα ανανέωσης των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ αντανακλά νέες ανησυχίες μετά τον πόλεμο των δώδεκα ημερών τον Ιούνιο του 2025.
• Ομοίως, η προοπτική άμεσων επιθέσεων των ΗΠΑ εναντίον εγκληματικών ομάδων στο Μεξικό εξηγεί την αυξημένη ανησυχία της κυβέρνησης Τραμπ για το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών. Η έκτακτη ανάγκη στο Σουδάν τονίζει τον αυξανόμενο κίνδυνο μαζικών φρικαλεοτήτων, ενώ η έκτακτη ανάγκη στη Σομαλία αφορά την πιθανή απόσυρση της αμερικανικής βοήθειας στον τομέα της ασφάλειας και την επακόλουθη αύξηση της τρομοκρατίας. Ο κίνδυνος πολέμου μεταξύ της Αιθιοπίας και των γειτόνων της εστιάζεται πιο συγκεκριμένα στη σύγκρουση με την Ερυθραία και τις ομάδες που υποστηρίζονται από την Ερυθραία στην παραμεθόρια περιοχή. Η έκτακτη ανάγκη σχετικά με την Υεμένη επικεντρώνεται στην επιδείνωση της εσωτερικής κρίσης, ενώ η έκτακτη ανάγκη στο Λίβανο επικεντρώνεται στην προσπάθεια της κυβέρνησης να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ.

Διαβάστε επίσης