Guardian: Πώς η κατάληψη της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ θα υπονόμευε το ΝΑΤΟ εκ των έσω

Η ιδέα ότι μια χώρα του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να επιτεθεί σε μια άλλη -μια εισβολή των ΗΠΑ στη Γροιλανδία- είναι τόσο αλλόκοτη που το πιο διάσημο άρθρο στην ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ δεν διακρίνει με σαφήνεια τι θα συνέβαινε αν δύο από τα μέλη της Συμμαχίας εμπλέκονταν σε πόλεμο.

Το Άρθρο 5, ο ακρογωνιαίος λίθος της αμοιβαίας προστασίας, υπαγορεύει ότι «μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων» στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική θα θεωρείται «επίθεση εναντίον όλων τους». Αρκετά απλό αν η στρατιωτική απειλή προέρχεται από τη Ρωσία, αλλά πιο περίπλοκο όταν προέρχεται από το πιο ισχυρό μέλος της συμμαχίας.

«Εάν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, όλα θα σταματήσουν», δήλωσε τη Δευτέρα η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντρικσεν . Η στρατιωτική συμμαχία μπορεί κάλλιστα να συνεχίσει να υπάρχει, αλλά η αποτελεσματικότητά της θα αμφισβητηθεί θεμελιώδως· ο προφανής ωφελημένος, μια ήδη επιθετική Μόσχα.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα προστάτευε τα «παραβατικά» μέλη του ΝΑΤΟ, χώρες που δεν είχαν επιτύχει τον τότε στόχο των δαπανών του 2% του ΑΕΠ για την άμυνα. Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον «πρωτίστως επικεντρωμένες» στην υπεράσπιση της Ευρώπης, τόνισε τον Φεβρουάριο ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.

Ήταν αρκετό για να προκαλέσει συναγερμό στην Ευρώπη, αλλά η διπλωματία ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο φάνηκε να έλυσε το πρόβλημα. Υπό την επήρεια των ωμών σχολίων του γενικού γραμματέα Μαρκ Ρούτε -αποκάλεσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ «μπαμπάκα»- οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, εκτός από την Ισπανία, συμφώνησαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035.

Ωστόσο, αντί να λειάνει τις διαφορές απόψεων, φαίνεται ότι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ απλώς κάλυψε το ρήγμα. Η Μάριον Μέσμερ, διευθύντρια στο thinktank Chatham House, λέει: «Ναι, η σύνοδος κορυφής πήγε καλά, καθώς ο Ρούτε βρήκε διατυπώσεις που κολάκευαν τον Τραμπ. Αλλά δεν είμαι σίγουρος κατά πόσον αυτή είναι μια βιώσιμη στρατηγική».

Ακολούθησαν αρκετοί μήνες διατλαντικής αβεβαιότητας γύρω από την Ουκρανία, η οποία προκλήθηκε από δύο αποτυχημένες προσπάθειες των ΗΠΑ να αναγκάσουν το Κίεβο -μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Αλάσκα και ξανά με την υιοθέτηση του ρωσικού σχεδίου των 28 σημείων, να παραχωρήσει περισσότερα εδάφη για μία πιθανή εκεχειρία με το Κρεμλίνο.

Η στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο προκάλεσε πιέσεις στην Ευρώπη, με την εξαιρετική προειδοποίησή της ότι η ήπειρος αντιμετώπιζε «πολιτισμική διαγραφή», εν μέρει επειδή, μέσα σε λίγες δεκαετίες, «ορισμένα μέλη του ΝΑΤΟ θα γίνουν στην πλειονότητά τους μη ευρωπαϊκά». Σε αυτή την ακραία βάση, η στρατηγική έθεσε το ερώτημα αν αυτές οι χώρες θα έβλεπαν τη συμμαχία τους με τις ΗΠΑ «με τον ίδιο τρόπο» όπως οι 12 που ίδρυσαν το ΝΑΤΟ το 1949.

Αν οι προειδοποιήσεις δεν ήταν αρκετά ξεκάθαρες, τότε η επανεμφάνιση της εδαφικής επιθυμίας για τη Γροιλανδία μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας έφερε το ίδιο το ΝΑΤΟ στο προσκήνιο, με τις ΗΠΑ να αμφισβητούν ρητά την ιστορική κυριαρχία της Δανίας, ενός συμμάχου.

Κανείς δεν θα περίμενε ρεαλιστικά από κανένα από τα 31 άλλα μέλη του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί στρατιωτικά τη Γροιλανδία εάν οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να την καταλάβουν, ένα σημείο που τόνισε ο σύμβουλος του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, εν μία νυκτί. Ο πραγματικός κόσμος, πρόσθεσε, «διέπεται από τη δύναμη, η οποία διέπεται από τη βία, που διέπεται από την ισχύ» - όχι από συνθήκες ή αμοιβαία υποστήριξη.

Ούτε θα είχαν καμία ελπίδα να το κάνουν. Οι ΗΠΑ έχουν 1,3 εκατομμύρια ενεργό στρατιωτικό προσωπικό, σε όλες τις υπηρεσίες τους· η Δανία 13.100. Τα στοιχεία του ΝΑΤΟ δείχνουν ότι οι ΗΠΑ αναμενόταν να δαπανήσουν 845 δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα το 2025, ενώ οι άλλοι 31 σύμμαχοι συνολικά 559 δισεκατομμύρια δολάρια. Η ευκολία με την οποία οι ΗΠΑ κατάφεραν να συλλάβουν τον Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες, αποτελεί απόδειξη της κλίμακας της καθαρής αμερικανικής ισχύος.

Η σύνθεση της συμμαχίας μπορεί να μην αλλάξει καν, ακόμη και αν οι ΗΠΑ όντως καταλάβουν τη Γροιλανδία. Δεν υπάρχει σαφής διάταξη στη συνθήκη του ΝΑΤΟ για την αποβολή μιας χώρας, αν και το προοίμιό της δεσμεύει τις ΗΠΑ και τους άλλους συμμάχους «να ζουν ειρηνικά με όλους τους λαούς και όλες τις κυβερνήσεις» και «να διαφυλάσσουν την ελευθερία, την κοινή κληρονομιά και τον πολιτισμό των λαών τους» - διατύπωση που κάποτε προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί εναντίον ενός μέλους που έγινε κομμουνιστικό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Παρ 'όλα αυτά, το να στραφεί ένα μέλος της συμμαχίας εναντίον ενός άλλου, ακόμη και πάνω από μια περιοχή της Αρκτικής με πληθυσμό λιγότερο από 60.000, θα υπονόμευε την αξιοπιστία της 76χρονης στρατιωτικής συμμαχίας, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της ειρήνης και της αμοιβαίας προστασίας σε όλη την Ευρώπη και τον Βόρειο Ατλαντικό.

Ακόμη και ο τελευταίος γύρος απειλών, υποστηρίζουν ορισμένοι, έχει προκαλέσει αρκετή ζημιά σε μια εποχή που η ρωσική απειλή δεν ήταν ποτέ πιο πραγματική, ακόμη και αν η Μόσχα βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μεγάλο βαθμό απασχολημένη με την Ουκρανία. «Εάν κάποια ευρωπαϊκά κράτη τρέφουν αυταπάτες ότι μπορούν να βασίζονται στις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ, τότε αυτό είναι το κάλεσμα αφύπνισης ότι δεν θα επιστρέψουμε σε αυτόν τον κόσμο», λέει η Μέσμερ.

Διαβάστε επίσης