«Ο Βανς μας μισεί»: Οι φόβοι της Ευρώπης για τη Γροιλανδία αυξάνονται

Αντιμέτωποι με ένα μπαράζ αμερικανικών απειλών για κατάληψη της Γροιλανδίας, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας και ο Γροιλανδός ομόλογός του πέταξαν στην Ουάσινγκτον ελπίζοντας σε θετικές συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Αλλά το πλάνο τους για μια ήρεμη διπλωματική συνομιλία κλιμακώθηκε σε μια τεταμένη αντιπαράθεση στον Λευκό Οίκο με τον «εχθρό» της ΕΕ, Τζέι Ντι Βανς, γράφει το Politico.

Τον τελευταίο χρόνο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποκτήσει τη φήμη ότι τρέφει εχθρότητα προς την γηραιά ήπειρο και πολλές κυβερνήσεις στην Ευρώπη φοβούνται την σκληροπυρηνική επιρροή του στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά στην κατάσχεση εδαφών από έναν μακροχρόνιο σύμμαχο. Μεταξύ των 10 υπουργών και αξιωματούχων που μίλησαν ανώνυμα στο POLITICO, κανένας δεν θεωρούσε τον Bανς σύμμαχο -είτε στις συνομιλίες για τη Γροιλανδία είτε για τη διατλαντική σχέση γενικότερα.

«Ο Βανς μας μισεί», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος έμεινε ανώνυμος για να δώσει μια ειλικρινή άποψη, όπως και άλλοι που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο. Η ανακοίνωση ότι ο αντιπρόεδρος θα ηγηθεί των συνομιλιών στην Ουάσινγκτον για τη Γροιλανδία ανησύχησε την ευρωπαϊκή πλευρά. «Είναι ο σκληρός τύπος», είπε ο ίδιος διπλωμάτης. «Το γεγονός ότι βρίσκεται εκεί λέει πολλά και νομίζω ότι είναι αρνητικό για το αποτέλεσμα».

Ο Τραμπ λέει ότι επιθυμεί την «κυριότητα» της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και θα την αποκτήσει είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε, εάν χρειαστεί, ίσως με στρατιωτικά μέσα. Διακυβεύονται πολύ περισσότερα από την απλή μοίρα ενός νησιού 57.000 κατοίκων ή ακόμα και το μέλλον της Αρκτικής.

Η πολεμοχαρής ρητορική του Λευκού Οίκου έχει απογοητεύσει τους συμμάχους της Αμερικής στο ΝΑΤΟ και έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε τη μεταπολεμική δυτική συμμαχία. Άλλοι λένε ότι είναι ήδη καταλυτική για τη διεθνή τάξη στην οποία βασίζονται οι διατλαντικές σχέσεις.

Τελικά, οι συνομιλίες στην Ουάσινγκτον την Τετάρτη πήγαν όσο καλά αναμενόταν, δήλωσαν αξιωματούχοι μετά: Οι Αμερικανοί ήταν ωμοί, αλλά δεν υπήρξε κήρυξη πολέμου. Ούτε η περίσταση κατέληξε σε δημόσιο εξευτελισμό σαν αυτόν που εξαπέλυσε ο Βανς εναντίον του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον Λευκό Οίκο πέρυσι.

Οι δύο πλευρές σαφώς υποστήριξαν τις θέσεις τους με κάποια δύναμη, αλλά αποφάσισαν να συνεχίσουν να συζητούν. Μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου θα διερευνήσει εάν μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός μεταξύ των Δανών και των Γροιλανδών, καθώς και του Τραμπ.

«Θεμελιώδεις διαφωνίες»

Η συζήτηση «δεν ήταν τόσο επιτυχημένη ώστε να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα στο οποίο οι Αμερικανοί συνάδελφοί μας θα μας έλεγαν: «Συγγνώμη, ήταν παρεξήγηση, εγκαταλείψαμε τις φιλοδοξίες μας»», δήλωσε αστειευόμενος στους δημοσιογράφους ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν μετά από αυτό που χαρακτήρισε ως «ειλικρινή» ανταλλαγή απόψεων με τον Βανς και τον Ρούμπιο. «Υπάρχει σαφώς μια διαφωνία».

«Ο πρόεδρος έχει την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», πρόσθεσε ο Ράσμουσεν. «Για εμάς, ιδέες που δεν θα σεβόντουσαν την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας είναι φυσικά εντελώς απαράδεκτες. Και ως εκ τούτου εξακολουθούμε να έχουμε μια θεμελιώδη διαφωνία. Και συμφωνούμε ότι διαφωνούμε».

Οι συνομιλίες στο μέλλον πρέπει, είπε, να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει η Γροιλανδία και η Δανία. Εκφράζεται η ελπίδα ότι η ομάδα εργασίας θα αποκλιμακώσει το θέμα όταν ξεκινήσει τις εργασίες της τις επόμενες εβδομάδες, πρόσθεσε ο Ράσμουσεν. Η μικρή νίκη, για τους Δανούς, είναι ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας έχει — προς το παρόν — μετατοπιστεί από τις τρελές εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του νησιού ντυμένου με την αμερικανική σημαία σε ένα πραγματικό διπλωματικό κανάλι, δίνοντας σε όλους χρόνο να ηρεμήσουν. Αν ισχύει, αυτό θα ήταν κάτι.

Μια σειρά από αναρτήσεις από τους συμμάχους του Τραμπ, παράλληλα με αδιάλλακτες δηλώσεις από τον ίδιο τον πρόεδρο, έχουν αφήσει άναυδους τους Ευρωπαίους αξιωματούχους. Σε μια από αυτές που δημοσίευσε ο Λευκός Οίκος αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ φαίνεται να κοιτάζει έξω από το παράθυρο του Οβάλ Γραφείου του σε μια σκηνή που απεικονίζει τον παγωμένο χάρτη της Γροιλανδίας. Πίσω του είναι ο Βανς. «Ήταν απαίσιο», δήλωσε στο POLITICO ο πρώτος διπλωμάτης που αναφέρθηκε παραπάνω.

«Δεν είναι φίλος»

Λίγοι Ευρωπαίοι θα ξεχάσουν τις επιθέσεις του Βανς στον Ζελένσκι στην αναμέτρηση στο Οβάλ Γραφείο τον περασμένο Φεβρουάριο . Ο Βανς άφησε επίσης τους Ευρωπαίους σοκαρισμένους και τρομοκρατημένους όταν τους επέκρινε άγρια ​​επειδή αρνήθηκαν να συνεργαστούν με την ακροδεξιά και παραπονέθηκε πικρά για το πόσο δυσαρεστήθηκε που η Αμερική πλήρωνε για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Αντιθέτως, ο Ρούμπιο συχνά περιγράφεται ως «σταθερός» από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους και γενικά θεωρείται ως κάποιος που είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένος με τις προτεραιότητες του ευρωπαϊκού κυρίαρχου ρεύματος, ειδικά όσον αφορά την ασφάλεια και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, ο Βανς δεν είχε δώσει δημόσια την άποψή του για τις συνομιλίες της Τετάρτης για τη Γροιλανδία. Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό, ο αναπληρωτής γραμματέας Τύπου του Βανς επισήμανε προηγούμενες δηλώσεις στις οποίες ο αντιπρόεδρος είχε πει «Αγαπώ την Ευρώπη» και τους Ευρωπαίους πολίτες αλλά είπε επίσης ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες «αποκοιμήθηκαν στο τιμόνι» και ότι η κυβέρνηση Τραμπ ήταν απογοητευμένη που δεν είχε αντιμετωπίσει ζητήματα, όπως η μετανάστευση και οι επενδύσεις στην άμυνα.

Αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας μετά τη συνάντηση, άφησε να εννοηθεί ότι ήταν στην πραγματικότητα καλό που ο Βανς συμμετείχε, επειδή «έχει τον έλεγχο» και έχει επιρροή στον Τραμπ. Ο σκεπτικισμός ωστόσο παραμένει έντονος - και μετατρέπεται σε ανησυχία για την πιθανότητα ότι όταν λήξει η δεύτερη θητεία του Τραμπ, θα μπορούσε να είναι ο Βανς αυτός που θα αναλάβει τον Λευκό Οίκο.

Ο Βανς φαίνεται να έχει ιδεολογική εχθρότητά προς την Ευρώπη. Αυτό θα αποτελούσε κίνδυνο όχι μόνο για τη Γροιλανδία αλλά και για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία. Ορισμένοι διπλωμάτες της ΕΕ βλέπουν τις εδαφικές φιλοδοξίες του Τραμπ ως μέρος ενός μοτίβου που περιλαμβάνει τις επιθέσεις του Βανς και τη νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, η οποία έχει ως στόχο να ανακατευθύνει την ευρωπαϊκή δημοκρατία προς τους σκοπούς του κινήματος MAGA του Τραμπ.

Όσον αφορά στη διαμάχη για τη Γροιλανδία, πολλοί στις Βρυξέλλες και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι απαισιόδοξοι. Ακόμα και ο Ράσμουσεν, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, δεν προσποιήθηκε ότι μια συμφωνία ήταν ορατή και παραδέχτηκε ότι μπορεί να μην επιτευχθεί ποτέ. «Ο Τραμπ δεν θέλει να επενδύσει σε κάτι που δεν του ανήκει», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Οι ΗΠΑ έχουν ευρεία πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές αναπτύξεις βάσει των υφιστάμενων συμφωνιών και θα μπορούσαν εύκολα να επενδύσουν σε περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με τους Δανούς και τους συμμάχους τους.

«Δεν είναι σαφές τι υπάρχει προς διαπραγμάτευση, επειδή οι Αμερικανοί μπορούν ήδη να έχουν ό,τι θέλουν», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης. «Το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να δώσει η Δανία είναι να πει ότι η Γροιλανδία μπορεί να γίνει αμερικανική».
Μπορεί να μην τίθεται θέμα για το τι μπορεί να προσφέρει η Γροιλανδία, αν τελικά ο πρόεδρος και ο πρόθυμος αναπληρωτής του αποφασίσουν απλώς να το πάρουν.

Διαβάστε επίσης