Κρίσιμη η σημερινή συνάντηση ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη – Τι θα συζητηθεί

Τα περιθώρια συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αναμένεται να αναζητήσουν σήμερα στη συνάντηση στη Γενεύη ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.

Δύο είναι τα κρίσιμα ζητήματα που βρίσκονται στο τραπέζι. Το πρώτο είναι αν θα επιτραπεί στο Ιράν να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και σε τι ποσοστό. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει μηδενικό εμπλουτισμό αλλά η Τεχεράνη επιμένει ότι θέλει να διατηρήσει ένα μικρό ποσοστό εμπλουτισμού στο έδαφος της για ειρηνικούς σκοπούς, όπως την ιατρική έρευνα.

Σε αυτό το σημείο Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να δεχθεί έναν μικρό «συμβολικό» εμπλουτισμό ουρανίου με την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα αποδείξει ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί σε πυρηνικά όπλα.

Το δεύτερο βασικό ζήτημα είναι τι μέλλει γενέσθαι με το εμπλουτισμένο ουράνιο που ήδη έχει στην κατοχή του το Ιράν. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο, οι ΗΠΑ θέλουν ολόκληρη η ποσότητα να μεταφερθεί εκτός Ιράν. Αντίθετα η Τεχεράνη φέρεται να έχει εκφράσει τη διαφωνία της στη συνάντηση που είχε με τους Αμερικανούς.

Βέβαια τις προηγούμενες εβδομάδες στον διεθνή Τύπο διακινήθηκαν πληροφορίες ότι η ιρανική πλευρά επικοινώνησε με την Μόσχα προκειμένου να διερευνήσει το ενδεχόμενο να δεχθεί σε ρωσικό έδαφος ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο, όπως είχε συμβεί και με τη συμφωνία που είχε συνάψει η Τεχεράνη με την κυβέρνηση Ομπάμα το 2015.

Το ιρανικό προσχέδιο που θα παρουσιαστεί στην αμερικανική αντιπροσωπεία με βάση τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις είναι ήδη έτοιμο και έχει πάρει το τελικό «πράσινο φως» από τους μουλάδες της Τεχεράνης.

Ο όρος της διάρκειας της συμφωνίας φαίνεται να βρίσκει σύμφωνη την Τεχεράνη

Ένα ακόμη σημείο που φαίνεται ότι είναι σημαντικό για την αμερικανική πλευρά και τίθεται στην ατζέντα είναι η διάρκεια της συμφωνίας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ιστοσελίδας Axios, ο Στιβ Γούιτκοφ είπε ιδιωτική συνάντηση με δωρητές στην Ουάσινγκτον ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν η συμφωνία για τα πυρηνικά να διαρκέσει επ’ αόριστον και να μην έχει ημερομηνία λήξης.

«Ξεκινάμε με τους Ιρανούς με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει ρήτρα λήξης. Είτε καταλήξουμε σε συμφωνία είτε όχι, η προϋπόθεσή μας είναι: πρέπει να συμπεριφέρεστε σωστά για το υπόλοιπο της ζωής σας», δήλωσε ο Γουίτκοφ σε συγκέντρωση δωρητών στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τις πηγές.

Παράλληλα ο Γουίτκοφ τόνισε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επικεντρώνονται επί του παρόντος σε πυρηνικά ζητήματα, αλλά αν επιτευχθεί συμφωνία, η κυβέρνηση Τραμπ θα ήθελε να πραγματοποιήσει νέες συνομιλίες σχετικά με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη του σε ένοπλες ομάδες στη Μέση Ανατολή. Σε αυτό το σημείο, οι ΗΠΑ θα ήθελαν να συμμετάσχουν στις συνομιλίες και άλλες χώρες της περιοχής, είπε ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι επικριτές της συμφωνίας του 2015 ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα του, θεωρούν ότι λήξη της ισχύος της ήταν ένα από τα κύρια μειονεκτήματά της.

Με βάση τη συμφωνία του 2015, την οποία ακύρωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, οι περισσότεροι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έληγαν σταδιακά σε ένα χρονικό διάστημα από 8 έως 25 χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Η κατάργηση των όρων για τη λήξη των περιορισμών θα ενίσχυε μία ενδεχόμενη συμφωνία και θα διευκόλυνε τον Αμερικανό πρόεδρο να την παρουσιάσει στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως μία νέα βελτιωμένη συμφωνία πολύ καλύτερη από αυτή που πέτυχε η κυβέρνηση Ομπάμα το 2015.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι το Ιράν θα μπορούσε να υπογράψει μια «καλύτερη» συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα «θα παραμείνει ειρηνικό για πάντα».

Η αναταραχή στη Μέση Ανατολή και η άκαμπτη στάση των μουλάδων

Στην Ουάσινγκτον ο πήχυς για μία ενδεχόμενη συμφωνία έχει τεθεί χαμηλά. Ωστόσο αν οι διαπραγματεύσεις σήμερα καταρρεύσουν τότε η στρατιωτική επιλογή θα έρθει πιο κοντά.

Οι Ιρανοί δέχονται ήδη μεγάλες πιέσεις από το Ομάν, το Κατάρ, την Αίγυπτο και την Τουρκία να συμφωνήσουν για το πυρηνικό πρόγραμμα προκειμένου να αποτραπεί μία στρατιωτική σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον και η Σαουδική Αραβία πιέζει την Ουάσινγκτον να δει θετικά την προσφορά των Ιρανών καθώς ανησυχεί ότι ένα στρατιωτικό χτύπημα των ΗΠΑ κατά του Ιράν θα είχε ρίσκαρε να προκαλέσει έναν ευρύτερο πόλεμο στην περιοχή.

Επιπλέον το Ριάντ μαζί με άλλα αραβικά κράτη δεν θεωρούν πλέον το Ιράν ως απειλή για τη Μέση Ανατολή καθώς το ιρανικό καθεστώς έχει αποδυναμωθεί από τα χτυπήματα του περασμένου καλοκαιριού αλλά και την κακή κατάσταση της οικονομίας εξαιτίας των κυρώσεων. Αυτό το οποίο ανησυχεί τους μεγάλους παίκτες στη Μέση Ανατολή είναι η άνοδος της δύναμης του Ισραήλ, το οποίο βγήκε ενισχυμένο από τον πόλεμο στη Γάζα, τον πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ αλλά και τα χτυπήματα κατά του Ιράν.

Η πλευρά της Τεχεράνης, όμως, δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένη να κάνει πίσω σε βασικές κόκκινες γραμμές προκειμένου να ικανοποιήσει την Ουάσινγκτον. Το καθεστώς θεωρεί ότι δίνει μία μάχη για την επιβίωση του και οποιαδήποτε υποχώρηση θα οδηγήσει τον Τραμπ να φέρει στο τραπέζι νέες σκληρότερες απαιτήσεις.

«Η αποφυγή του πολέμου είναι πράγματι η μεγαλύτερη προτεραιότητα, αλλά όχι με οποιοδήποτε κόστος. Μερικές φορές, ένα πολιτικό κράτος, ειδικά ένα που στηρίζεται στην ιδεολογία, μπορεί να σταθμίσει τη θέση του στην ιστορία τόσο σοβαρά, ή ακόμα και πιο σοβαρά, από την άμεση επιβίωσή του», είπε στους New York Times ο πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, ο οποίος διετέλεσε αναπληρωτής αντιπρόεδρος στρατηγικής στην προηγούμενη κυβέρνηση του Ιράν, Σασάν Καρίμι.

Ο Ντάνι Σιτρονόβιτς, εμπειρογνώμονας της «δεξαμενής σκέψης» Atlantic Council που στο παρελθόν ηγήθηκε του ιρανικού τμήματος της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας του Ισραήλ, δήλωσε ότι πέρα από το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ επιμένει στον εμπλουτισμό ουρανίου ως «πυλώνα του ίδιου του καθεστώτος». Αν οι ηγέτες του Ιράν υποχωρήσουν σε αυτά τα σημεία, «θα υπονομεύσουν στην πραγματικότητα την ύπαρξη του ίδιου του καθεστώτος», ανέφερε ο Ντάνι Σιτρονόβιτς. Και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να ποντάρουν στη στρατιωτική πλευρά».

Διαβάστε επίσης