Πού είναι οι σύμμαχοι του Ιράν; Γιατί η Μόσχα και το Πεκίνο κρατούν αποστάσεις από την Τεχεράνη
Η Ρωσία και η Κίνα καταδίκασαν την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, δεν προσέφεραν ωστόσο στρατιωτική υποστήριξη, σημειώνει το Al Jazeera
Καπνός από ισραηλινό πλήγμα στα νότια προάστια της Βηρυτού, κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο Rafik Hariri.
Snapshot
- Η Ρωσία και η Κίνα καταδίκασαν την επίθεση ΗΠΑ
- Ισραήλ στο Ιράν, αλλά απέφυγαν να παράσχουν στρατιωτική υποστήριξη στην Τεχεράνη.
- Η στρατηγική συνεργασία Ρωσίας
- Ιράν δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, γεγονός που περιορίζει την υποχρέωση της Μόσχας να παρέμβει στρατιωτικά.
- Η Κίνα διατηρεί στενές οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν, αλλά αποφεύγει τη στρατιωτική εμπλοκή, εστιάζοντας στη διαχείριση κρίσεων και τη διπλωματία.
- Η Ρωσία προτεραιοποιεί τη διπλωματική διαμεσολάβηση με τις ΗΠΑ σχετικά με την Ουκρανία και αποφεύγει άμεση στρατιωτική υποστήριξη προς το Ιράν λόγω υψηλού κινδύνου.
- Η σχέση Κίνας
- Ιράν θεωρείται σημαντική οικονομικά, κυρίως μέσω των εξαγωγών πετρελαίου στην Κίνα, αλλά παραμένει ασύμμετρη και περιορισμένη σε στρατιωτικό επίπεδο.
Η Ρωσία και η Κίνα, οι δύο ισχυρότεροι διπλωματικοί εταίροι της Τεχεράνης, έχουν χαρακτηρίσει τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν ως σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν χαρακτήρισε τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ το Σάββατο «κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής».
Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Γουάνγκ Γι, δήλωσε στον Ισραηλινό ομόλογό του, Γκίντεον Σάαρ, ότι «η βία δεν μπορεί πραγματικά να λύσει τα προβλήματα», προτρέποντας όλες τις πλευρές να αποφύγουν περαιτέρω κλιμάκωση. Ρωσία και Κίνα ζήτησαν από κοινού τη σύγκληση έκτακτης ανάγκης του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Η αντίδραση αντικατοπτρίζει τη στενή σχέση μεταξύ Ιράν, Ρωσίας και Κίνας. Η Μόσχα και το Πεκίνο έχουν υπογράψει διμερείς συμφωνίες και έχουν επεκτείνει τον συντονισμό μέσω κοινών ναυτικών ασκήσεων, προβάλλοντας ένα ενιαίο μέτωπο ενάντια σε αυτό που περιγράφουν ως μια διεθνή τάξη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που επιδιώκει εδώ και καιρό να τις απομονώσει. Ωστόσο, παρά την έντονη ρητορική τους, καμία από τις δύο χώρες δεν έχει δείξει προθυμία να επέμβει στρατιωτικά για να υποστηρίξει το Ιράν.
Ρωσία-Ιράν: Στρατηγικοί εταίροι, όχι στρατιωτικοί σύμμαχοι
Τον Ιανουάριο του 2025, η Ρωσία και το Ιράν υπέγραψαν μια Συνθήκη Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης που καλύπτει τομείς από το εμπόριο και τη στρατιωτική συνεργασία έως την επιστήμη, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση. Η συμφωνία εμβάθυνε τον συντονισμό στους τομείς της άμυνας και των πληροφοριών και υποστήριξε έργα όπως οι διάδρομοι μεταφορών, που συνδέουν τη Ρωσία με τον Κόλπο μέσω του Ιράν.
Το ζευγάρι πραγματοποίησε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις στον Ινδικό Ωκεανό μόλις στο τέλος Φεβρουαρίου, την εβδομάδα πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Ωστόσο, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, η Μόσχα δεν ήταν υποχρεωμένη να απαντήσει, καθώς η συνθήκη δεν περιελάμβανε ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν σχημάτισε επίσημη στρατιωτική συμμαχία.
Ο Αντρέι Κορτούνοφ, πρώην γενικός διευθυντής του Ρωσικού Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων και μέλος του Valdai Discussion Club, ενός ρωσικού think tank για την εξωτερική πολιτική, δήλωσε στο Al Jazeera μέσω βιντεοκλήσης από τη Μόσχα ότι η συνθήκη αμοιβαίας άμυνας της Ρωσίας με τη Βόρεια Κορέα του 2024 αποτελεί παράδειγμα μιας «πιο δεσμευτικής» συμφωνίας για στρατιωτική υποστήριξη.
Είπε ότι, βάσει αυτής της συμφωνίας, η Ρωσία θα ήταν υποχρεωμένη να συμπράξει με τη Βόρεια Κορέα «σε οποιαδήποτε σύγκρουση στην οποία θα μπορούσε να εμπλακεί η χώρα», ενώ με το Ιράν «απλώς ανέφερε ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να απέχουν από οποιεσδήποτε εχθρικές ενέργειες σε περίπτωση που η άλλη πλευρά εμπλακεί σε σύγκρουση». Ο Κορτούνοφ δήλωσε ότι είναι απίθανο η Ρωσία να αναλάβει άμεση στρατιωτική δράση προς υποστήριξη του Ιράν, επειδή οι κίνδυνοι θα ήταν πολύ υψηλοί.
Πρόσθεσε ότι η Μόσχα φαίνεται να «δίνει προτεραιότητα στη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη σύγκρουση με την Ουκρανία» και σημείωσε ότι η Ρωσία έχει ακολουθήσει στο παρελθόν μια παρόμοια προσέγγιση επικρίνοντας τις ενέργειες των ΗΠΑ σε μέρη όπως η Βενεζουέλα μετά την στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ και τη σύλληψη του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο.
Αν και η Συνθήκη αναφέρει σαφώς ότι η Ρωσία δεν υποχρεούται να παρέμβει, είπε ότι ορισμένες από τις επαφές του στην Τεχεράνη έχουν εκφράσει «ένα βαθμό απογοήτευσης» και υπήρχε «μια προσδοκία ότι η Ρωσία θα έπρεπε με κάποιο τρόπο να κάνει κάτι περισσότερο από απλές διπλωματικές κινήσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ή σε άλλα πολυμερή φόρουμ».
Οι σχέσεις Κίνας-Ιράν και τα όριά τους
Το 2021, η Κίνα και το Ιράν υπέγραψαν 25ετή συμφωνία συνεργασίας με στόχο την επέκταση των δεσμών σε τομείς όπως η ενέργεια, ενώ παράλληλα θα εντάξουν το Ιράν στην πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» της Κίνας. Η Τζόντι Γουέν, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής (CISS) στο Πανεπιστήμιο Τσινγκχουά στην Κίνα, η οποία έχει ταξιδέψει συχνά στο Ιράν, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η σχέση θεωρείται ευρέως στο Πεκίνο ως ρεαλιστική και σταθερή.
«Από πολιτική άποψη, έχουμε τακτική ανταλλαγή», είπε τηλεφωνικά από το Πεκίνο, προσθέτοντας, «από οικονομική άποψη, η συνεργασία είναι πολύ βαθιά. Πολλές επιχειρήσεις έχουν επενδύσεις στο Ιράν». Ωστόσο, τόνισε ότι το Πεκίνο έχει από καιρό θέσει σαφή όρια γύρω από την εταιρική σχέση, ιδίως όσον αφορά τη στρατιωτική εμπλοκή. «Η κινεζική κυβέρνηση πάντα επιμένει στην μη ανάμειξη στα ζητήματα άλλων χωρών... Δεν νομίζω ότι η κινεζική κυβέρνηση θα έστελνε όπλα στο Ιράν», είπε. Αντίθετα, ο ρόλος του Πεκίνου είναι πιο πιθανό να επικεντρωθεί στη διπλωματία και τη διαχείριση κρίσεων.
O Σι Τζινπίνγκ
Associated Press«Νομίζω ότι η Κίνα προσπαθεί να συνομιλήσει με την αμερικανική πλευρά και τις χώρες του Κόλπου για να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους», είπε. Αυτή η σαφήνεια σχετικά με τη σχέση, πρόσθεσε, έχει βοηθήσει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην Τεχεράνη. Ακόμα κι έτσι, σημείωσε ότι η σχέση δεν είναι συμμετρική.
Η υπηρεσία παρακολούθησης πλοίων Kpler εκτιμά ότι το 87,2% των ετήσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν πηγαίνει στην Κίνα, υπογραμμίζοντας πόσο οικονομικά σημαντική είναι η Κίνα για την Τεχεράνη, ενώ το Ιράν παραμένει ένας σχετικά μικρός εταίρος στο παγκόσμιο εμπόριο της Κίνας.
Ο Ντίλαν Λο, αναπληρωτής καθηγητής στο πρόγραμμα Δημόσιας Πολιτικής και Παγκόσμιων Υποθέσεων στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Nανιάνγκ στη Σιγκαπούρη, δήλωσε στο Al Jazeera ότι πιστεύει ότι ο ρόλος της Κίνας όσον αφορά το Ιράν «έχει εξελιχθεί σε προστάτη, επιταχύνοντας την προσπάθεια διαμεσολάβησής της για την αποτροπή μιας περιφερειακής κατάρρευσης που θα απειλούσε τα δικά της περιφερειακά οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας».
«Νομίζω ότι θα υπάρξει κάποια αξιολόγηση για το πώς να μειωθούν οι πολιτικοί κίνδυνοι και τι είδους επιλογές είναι διαθέσιμες. Για να πούμε την αλήθεια, αυτή η επανεξέταση ξεκίνησε ήδη μετά [την επίθεση των ΗΠΑ στη] Βενεζουέλα», είπε
